PWNC ANGHYFFORDDUS? Gorbryder vs y Ddannodd – Non Parry

Yn dilyn ei blog cyntaf, mae Non Parry yn ôl…

Mae pethe’n well ond dwi’n meddwl bod dal lle inni wella sut, lle a phryd ‘da ni’n siarad am iechyd meddwl.

Yn ddiweddar nes i ddisgrifio cân fel ‘gwrando ar nervous breakdown’. Funny i rai bobol, ansensitif i eraill efallai ond y peth yw do’n i ddim yn trio bod yn funny, nac yn ansensitif. Dyna’r peth cyntaf ddaeth i ‘mhen. Fel yna oedd o’n teimlo i fi. Fel fysa rhywun arall yn deud ‘mae’n swnio fel migrane’ neu’r ddannodd efallai. Yn anffodus i fi dwi wedi cael mwy o breakdowns nac ydw’i o’r ddannodd. Ffaith. Ffaith anghyfforddus i rai falle ond mae’n ok, peidiwch a theimlo’n weird, achos dwi’n ok hefo hynna! Dwi wedi byw gyda gorbryder ers tua 16 o flynyddoedd erbyn hyn. Mae o’n rhywbeth dwi’n ymwybodol ohono ac yn ei reoli bob dydd felly erbyn hyn mae deud ‘mae’n anxiety fi’n chwarae fyny heddiw’ mor naturiol i fi ddeud dros frecwast ac ydi o i rywun arall ddeud ‘mae’n eczema i wedi fflêrio fyny heddiw’. Dwi hefyd yn ystod yr 16 o flynyddoedd yna wedi magu plant, gweithio, siopa ‘Dolig lot o weithie a phopeth arall normal… just fel y miloedd ar filoedd o bobol fel fi sy’n dioddef o orbryder.

Ond ti’n gwybod be fysa wedi ei neud o’n haws? Siarad amdana fo yn fwy normal.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Fy neuddeg mis o golled – Becky Williams

Becky

Galar yw’r cyflwr emosiynol poenus y byddwn ni i gyd yn dod ar ei draws ar ryw bwynt yn ein bywydau, ond rydym ni fel cymdeithas yn hynod gyndyn i’w drafod. Mae hyn yn golygu bod pobl yn hollol amharod i ddelio â her emosiynol galar y mae’n rhaid i ni ddioddef pan fydd rhywun rydym yn caru’n marw. 14 oed oeddwn i pan brofais alar am y tro cyntaf, pan fu farw fy nhad o felanoma malaen (Malignant Melanoma). Bryd hynny, ar ddechrau’r glasoed, anghyfleuster oedd fy ngalar. Roedd yn bygwth fy stopio rhag mynd ar ôl bechgyn a mynd allan gyda ffrindiau, felly fe’i rhoiais i’r neilltu i barhau â fy mywyd. Yn 20 oed, dechreuodd fy iechyd meddwl ddioddef a daeth yn amlwg fy mod yn profi galar gohiriedig (delayed grief). Es i at y GP a wnaeth fy nghyfeirio at gwnsela, ac ar ôl i mi weithio drwy fy ngalar gyda seicolegydd roeddwn i’n gallu symud ymlaen.

Pan gafodd fy ngŵr Irfon ddiagnosis o ganser datblygedig y coluddyn yn 2014, roedd fel petai’r byd wedi dod i ben. Ro’n i’n wraig weddw yn 37 oed pan fu farw Irfon ar 30 Mai 2017. Dim ond 46 oedd o. Yn Dad i bump, mae gennym ddau fab gyda’n gilydd – Sion sy’n 9 oed ac Ianto sy’n 7. Wrth i mi edrych yn ôl ar fy mhrofiad cynt o alar, roeddwn i’n benderfynol i wynebu fy ngalar ac yn gwybod ei fod yn hanfodol i mi gefnogi fy mhlant yn eu galar hefyd, er mwyn sicrhau’r canlyniad gorau posib.

Roedd y dyddiau cyntaf ar ôl i Irfon farw yn frithgof, ond yr hyn dwi’n gallu cofio yw teimlo fel petawn i’n sefyll yn stond â’r byd yn parhau o fy amgylch.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Hel Meddyliau – Meinir Ann Thomas

Tro yma, Meinir Ann Thomas fu’n egluro wrth meddwl.org mor anodd yw byw bywyd dyddiol law yn llaw â phrofiadau iechyd meddwl.

Pryd oedd y tro cyntaf i chi fod yn ymwybodol o’ch iechyd meddwl eich hun, neu iechyd meddwl fel pwnc yn gyffredinol? Beth yw eich profiadau chi?

O edrych nôl, yn fuan iawn ar ôl colli mam ym mis Medi 1992. Roedd hi ond yn 35 oed, a minnau ond yn 10. Ro’n i eisiau bod gyda hi, felly nes i acshyli gymryd gorddos yn fuan iawn ar ôl iddi farw (tua pythefnos mae’n siŵr) er mwyn cael bod gyda hi. Wrth gwrs, naeth e ddim gweithio, a nes i ddim trial eto chwaith, ond do’n i ddim yn iawn o bell ffordd. Wi’n cofio dweud wrth dad tua mis ar ôl colli mam fy mod i’n depressed. Wedodd e shwt allen i fod yn depressed yn 10 oed? Ar ôl hynny, nes i gau fy ngheg. Cadw fy nheimladau i mi’n hun. Parhau i ddarllen

Rhannu

Effaith nam golwg ar fy iechyd meddwl – Elin Williams

Rhannol ddall, dall ac anabl, dyma rhai o’r labelau sydd wedi diffinio sawl agwedd o’m mywyd i ers i fi gael y diagnosis o’r cyflwr llygaid dirywiol, Retinitis Pigmentosa (RP), pan oni’n chwe mlwydd oed.

Dwi wedi bod yn berson reit hapus a positif erioed ond dwi methu cuddio’r ffaith bod tyfu i fyny hefo anabledd wedi bod yn sialens ac mae o’n rhywbeth sydd wedi cael effaith ar fy iechyd meddwl mewn mwy na un ffordd.

Dwi wedi bod yn berson distaw ers pan oni’n blentyn a dydi magu hyder erioed wedi dod yn hawdd i mi ond pan nes i ddechrau cael fy mwlio oherwydd fy nam golwg, fe wnaeth o brofi i fod hyd yn oed yn fwy anodd i fynegi fy hun. Roedd y sylwadau câs a’r chwerthin oherwydd bod fi wedi baglu dros rhywbeth gan bod fi heb ei weld yn dechrau cael effaith mawr ac er fy mod yn trio eu cau nhw allan, roedd y sylwadau yn gwneud i mi deimlo’n ddibwys ac fel fy mod i ddim yn perthyn.

Parhau i ddarllen

Rhannu

“Cofio’r cyfnod pan o’n i methu siarad” : BBC Cymru Fyw

Pan oedd Erin Gruffydd yn yr ysgol gynradd, doeth hi’n methu siarad am ei bod yn byw gyda’r cyflwr ‘mudandod dethol’ (selective mutism).

“Es i i’r ysgol feithrin yn dair oed, a dyna pryd ddechreuodd y cyfan. O’n i’n blentyn eitha’ sensitif ac yn cymryd sylw o bopeth. Ro’n ni’n byw yng Nghaerdydd bryd hynny ac roedd yr ysgol feithrin yn fawr, roedd lot o blant, lot o sŵn a rhedeg o gwmpas, ac fe wnaeth hynny effeithio arna i. O’n i’n swil a do’n i ddim yn gallu siarad.

O’n i’n gallu teimlo fy ngwddwg i yn cau lan. Teimlad o anxiety, o’n i’n panicio gymaint, odd e’n eitha’ scary i ddweud y gwir. O’n i ddim yn gwybod pam oedd e’n digwydd.

Yn yr ysgol, do’n i’n methu dweud dim byd o gwbl. Os o’n i eisiau tŷ bach, neu wedi cael dolur – do’n i ddim yn dweud dim.”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw

Rhannu

Hel Meddyliau – Louise Tribble

Bu criw meddwl.org yn holi Louise Tribble, awdur llyfr ‘Mili Meddwl’, am ei phrofiadau hi o iechyd meddwl a’r ysgogiad i ysgrifennu’r llyfr yma i blant.

Pryd oedd y tro cyntaf i chi fod yn ymwybodol o’ch iechyd meddwl eich hun, neu iechyd meddwl fel pwnc yn gyffredinol? Beth yw eich profiadau chi?

Ers yn blentyn dw’i wedi dioddef ag iselder a phryder, ond roedd pawb yn galw fi’n “worrier” a doedd dim byd y gallen nhw neud. Nes i ddioddef â meddyliau hunanladdol am flynyddoedd. Ar ôl cwrdd â bachgen lyfli, aeth e a fi i weld y meddyg pan oeddwn i yn 17 mlwydd oed.

Dechreuais i gymryd meddyginiaeth pan es i i’r brifysgol, ond yn anffodus cymerodd e tan i mi symud i Sweden yn 23 mlwydd oed i fi gael help seiciatrydd.

Yn lwcus i mi, ffeindiais i lyfr amdano Mindfulness ac fe helpodd hynny lawer. Dewisais ysgrifennu llyfr o’r enw ‘Mili Meddwl’ sydd yn helpu plant bach i ddysgu sut i fod yn ‘Mindful’ ac felly yn eu helpu nhw i adeiladu iechyd meddwl positif.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Sut fedrith celf gyfrannu at leddfu pryder?

Skyspace – Turrell, Austin, 2013

Teleri Lea – artist o Lanfrothen, ger Penrhyndeudraeth, sy’n cyflwyno ei phrosiect diweddaraf…

 

Mae yna nifer o wahanol fathau o bryder; o bryder cymdeithasol i bryder sydd yn ganlyniad i drawma. Gall effeithio ar bob rhan o fywyd neu medrith fod yn deimlad aciwt sydd yn achosi straen achlysurol. Mae’r math o bryder sydd gennym yn effeithio ar y math o amgylchedd sydd yn llesol i ni.

Wrth gwestiynu sut gall y byd celf gyfrannu ar leddfu pryder, mae’n ddefnyddiol ystyried y gofodau creadigol sydd ar gael. Mae’r galeri yn lle amlwg i gychwyn ac mae’n cynnig y posibiliad o greu gwaith ar ‘lechen lan’. Ond dydi’r galeri ddim yn lle hollol niwtral. Gall eu waliau gwyn a’u ffurf sgwâr fod yn oeraidd a diwydiannol. Gall hefyd gael cynodiadau elitaidd ac anhygyrch. Felly sut fedrwn fuddsoddi o’u gofod gwag er mwyn creu profiad deniadol?

 

Darllenwch mwy….

Rhannu

PAID A BOD OFN… – Non Parry

Hei! Non Parry dwi. Dwi’n 45, yn briod gyda 3 o blant ac un llys fab ac un llys ferch. Dwi’n aelod o grŵp pop Cymraeg Eden. Dwi hefyd yn ysgrifennu sgriptiau, felly fel rhywun sydd wedi arfer sgwennu ‘straeon’ os liciwch chi, dwi wedi hen arfer disgrifio cymeriadau a theimladau, meddwl am blot, helpu’r gynulleidfa ddod i ‘nabod prif gymeriadau ayyb. Ond mae sgwennu hwn yn wahanol achos fi yw’r prif gymeriad a’r stori yw’n iechyd meddwl i. Anodd gwybod lle i pitchio ‘dwi’n byw gyda cyfnodau o iselder, panic attacks ac anxiety’ Ond TADAAA! Fi’n ‘colli’r plot’ yw’r plot. Awkward.

I’r rhai ohonoch chi sydd ddim yn gyfarwydd gydag Eden googlwch os chi isio… fi di’r un yn y canol sy’n dawnsio a gwenu a chanu caneuon super fun am ‘Parti’s’ a Pethe Bach sy’n neud i fi deimlo’n hapus – a dwi’n feddwl o, mae pethe bach yn neud fi’n hapus. Dwi’n berson rili hapus. A dwi’n CARU canu a dawnsio gyda’r band, mae’n ridiculous o AWESOME! #blessed. ‘Paid a Bod Ofn’ ydy kind of theme tune ni… Ond rŵan dwi am bummio chi gyd allan a datgelu dwi actually ofn LOADS o bethe!

Parhau i ddarllen

Rhannu

Dianc meddwl fy hun – Hannah Catrina Davies

Ma’ anxiety, depression, panic attacks ag ati ddim yn beth neis i fyw gyda, ond dyw e ddim yn diffinio ti fel person. Yn hytrach, ma’ fe’n dangos faint mor gryf wyt ti fel unigolyn.

Ma’ teimlo fel bo’ ti’n delio gyda popeth ar ben dy hun ddim yn neis, ond y cam nesaf yw i sylwi bod pobl YN becso, ac yn mynd i fod ‘na gyda ti pob cam o’r ffordd. Does dim byd mwy anodd na brwydro yn erbyn meddwl dy hun, pob eiliad o’r dydd… ond aros yn ‘ti’ yw rhan o’r frwydr, peidiwch colli eich hunain.

Y broblem yw, pan ti’n teimlo’n isel iawn, ma’ fe’n anodd iawn i sylwi’r pethau yma, ac mae’n anodd gweld y golau. Dyma fy stori i…

Parhau i ddarllen

Rhannu

Artaith: bod yn garcharor yn dy feddwl dy hun – Sara Manchipp

Mae bod yn garcharor caeth yn dy feddwl dy hun yn artaith creulon. A dyma yw’r teimlad sydd wedi fy llethu i dros ddeg mlynedd, a’r gofid y bydd fy meddyliau yn cymryd drosodd ac y byddaf wedi fy nghaethiwo y tu fewn i fy mhen am byth.

Hyd yn oed pan oeddwn yn blentyn saith mlwydd oed, rwy’n cofio’r teimlad fod yn rhaid i mi wneud rhyw weithred arbennig neu byddai rhywbeth erchyll yn digwydd i rywun annwyl i mi. Ar ôl diffodd swits y golau er enghraifft, byddai’r teimlad yn cymryd drosodd fy meddwl fod yn rhaid i mi fynd nôl a throi y swits ymlaen a bant nifer arbennig o weithiau neu byddai fy mam yn cael ei lladd mewn tân yn y tŷ. Gallwn fod yno am ugain munud yn troi’r golau ymlaen a bant yn fy ystafell wely nes i rhywun ddod ataf a gofyn beth yn y byd oeddwn i’n gwneud. Yn y gwasanaeth boreol yn yr ysgol byddwn yn gorfod llyncu a chau ac agor fy llygaid drosodd a throsodd hyd nes y gallwn deimlo fod y bygythiad o niwed i fy anwyliaid wedi cael ei drechu. Wrth gerdded lawr y stryd byddwn yn gorfod osgoi y craciau yn y palmant neu byddai fy mam-gu a thad-cu yn marw. Roeddwn y gwbl gaeth i’r clefyd hwn yn fy meddwl a oedd yn bygwth fy ngormesu yn llwyr.

Parhau i ddarllen

Rhannu