Iselder ôl-enedigol

olenedigol

Mae cael babi yn ddigwyddiad pwysig mewn bywyd, ac mae’n naturiol profi amrywiaeth o emosiynau ac ymatebion yn ystod eich beichiogrwydd ac ar ôl hynny. Ond os byddant yn dechrau cael effaith fawr ar sut rydych yn byw eich bywyd, efallai bod gennych broblem iechyd meddwl.

Bydd oddeutu 1 merch o bob 5 yn cael profiadau iechyd meddwl negyddol yn ystod y cyfnod maent yn feichiog neu’r flwyddyn ar ôl i’r babi gyrraedd. Gall hyn effeithio unrhyw un, boed yn brofiad hollol newydd nad ydych wedi ei gael o’r blaen, neu’n bwl o rywbeth rydych chi wedi ei brofi o’r blaen.

Gall fod yn anodd iawn gallu siarad yn agored am sut rydych yn teimlo pan fyddwch yn dod yn rhiant newydd. Efallai y byddwch yn teimlo:

  • dan bwysau i fod yn hapus ac yn llawn cyffro
  • bod yn rhaid i chi fod mewn rheolaeth o bopeth
  • yn bryderus eich bod yn rhiant gwael os ydych yn cael trafferth ymdopi â’ch iechyd meddwl
  • yn poeni y bydd eich babi yn cael ei gymryd oddi arnoch os byddwch yn cyfaddef sut rydych yn teimlo

Ond mae’n bwysig gofyn am help os bydd ei angen arnoch. Rydych yn debygol o weld bod llawer o famau newydd yn teimlo’r un fath.


Iselder cynenedigol (‘antenatal’ neu ‘prenatal’ = cyn yr enedigaeth)

Mae iselder ol-enedigol yn rywbeth mae nifer yn ymwybodol ohono bellach, ond mae’r ddealltwriaeth a’r ymwybyddiaeth bod modd profi iselder, yn ogystal â gorbryder, yn ystod beichiogrwydd yn llawer îs.


Iselder ôl-enedigol (‘postnatal’ neu ‘postpartum’ = ar ôl yr enedigaeth)

Bydd rhwng 8 a 15% o fenywod yn cael eu heffeithio gan iselder ôl-enedigol.

Mae’r cysyniad o ‘baby blues’ yn gyffredin iawn ac yn un mae nifer yn ymwybodol ohono, ond nid yw hyn yr un peth ag iselder ôl-enedigol. Yn gyffredinol, bydd y ‘baby blues’ yn para am ychydig o ddyddiau yn unig, thra bod iselder ôl-enedigol yn broblem ehangach. Y prif wahaniaeth rhwng iselder ôl-enedigol a’r felan (y baby blues) yw y bydd yr iselder yn aml yn cael effaith andwyol ar les y ferch, gan ei chadw rhag gweithredu’n effeithiol am gyfnodau hir o amser.

Symptomau:

Bydd nifer o’r farn bod iselder ôl-enedigol yn rywbeth sy’n taro’r fam yn syth wedi’r enedigaeth, ond mae’n hollbwysig bod yn ymwybodol nad yw hyn yn wir mewn nifer o achosion. Gall daro’r fam ar unrhyw adeg o fewn y flwyddyn gyntaf wedi geni’r plentyn.

Mae iselder ôl-enedigol yn rywbeth i’w gymryd o ddifrif o’r eiliad bydd amheuaeth bod y ferch yn ei brofi.  Mae’n hanfodol ymweld â’r meddyg er mwyn trafod y ffordd ymlaen – mae sawl triniaeth ar gael, gan gynnwys cwnsela, grwpiau cymorth neu feddyginiaethau (neu cyfuniad ohonynt).


Seicosis ôl-enedigol

Mae seicosis ôl-enedigol yn gyflwr anghyffredin a phrin ond yn ddiagnosis difrifol iawn sy’n effeithio ar oddeutu 1 o bob 1,000 merch sy’n rhoi genedigaeth.

Symptomau:

Gall seicosis ôl-enedigol fod yn brofiad llethol a dychrynllyd i chi a’ch anwyliaid, ac mae’n bwysig ceisio help cyn gynted â phosibl. Gyda’r cymorth cywir, bydd y rhan fwyaf o ferched yn gwella’n llwyr.

[Gwybodaeth o wefan Mind]

Darllen rhagor am brofiadau iechyd meddwl amenedigol ar mind.org


Mae testun y cofnod hwn wedi’i ryddhau dan y drwydded Creative Commons BY-SA 4.0, sy’n eich caniatáu i’w ail-ddefnyddio a’i newid mewn unrhyw ffordd os ydych yn rhoi cydnabyddiaeth ar ffurf dolen i’r dudalen hon, ac yn trwyddedu eich fersiwn ddeilliadol yn yr un modd. Gweler testun y drwydded am ragor o fanylion.


Myfyrdodau

19894316_10154805549332947_389867101_n‘Newid byd: profiad o iselder ôl-enedigol’ – Hawys Haf

“Roedd ‘na anhrefn, ro’n i’n casáu bod yng nghanol pobol, a do’n i’n sicr ddim yn teimlo fel mod i’n llwyddo mewn unrhyw ffordd. Ddim yn llwyddo i fod yn fam, ddim yn llwyddo i fod yn wraig, ddim yn llwyddo yn fy nyletswyddau i ofalu ar ôl y merched, ddim yn cyrraedd unman ar amser, methu bwydo’r babi, methu cadw’r tŷ yn lân, methu cael swper ar y bwrdd… ac roedd y rhestr yn ddiddiwedd. Ro’n i’n teimlo’n fethiant llwyr.” (darllen rhagor)

 

Iselder ôl-enedigol a chwedl y fam ‘berffaith’ – Sara Powys (blog ar wefan Mind)

“Tra bod y rhan fwyaf o famau newydd yn teimlo’n hapus, er yn flinedig, wrth groesawu teulu a ffrindiau, doeddwn i ddim eisiau gweld neb. Roedd y syniad yn gwneud i mi deimlo dan hyd yn oed fwy o straen. Es i grŵp mamau newydd, ond roedd eu gweld fel petaen nhw’n ymdopi’n iawn yn gwneud i mi deimlo’n annigonol.” (darllen rhagor)

 

Seicosis ôl-enedigol a fi – Charlotte Harding (blog ar wefan Mind)

“Wedes i ddim wrth unrhyw un fy mod yn clywed lleisiau a synau nac ychwaith fy mod yn meddwl bod pawb yn sibrwd amdana i ac yn dweud fy mod yn fam wael. Roedd y paranoia yn ddwys a dechreuais fynd yn rhithiol yn gyflym ac argyhoeddais fy hun fod fy ngŵr yn rhoi cyffuriau i mi. Roeddwn yn gweld ac yn clywed pethau bob dydd.” (darllen rhagor)

 


Rhagor o wybodaeth


Profiadau


Newyddion ac Erthyglau


Dolenni eraill

Rhannu