Ymdopi â dibyniaeth

(Daw’r wybodaeth isod o blurtitout.org)

Pan fyddwn ni’n meddwl am ddibyniaeth neu gaethiwed, rydyn ni’n tueddu i feddwl am ddibyniaeth ar gyffuriau ac alcohol, ond gall dibyniaeth ymwneud â sawl peth gwahanol: cyffuriau, alcohol, bwyd, ymarfer corff, pornograffi, gemau, cyfryngau cymdeithasol, tatŵs, hunan-niweidio, gamblo, siopa – unrhyw beth rydyn ni’n teimlo nad oes gennym reolaeth arno a rhywbeth sy’n effeithio ar ein hwyliau ac ar ein hymddygiad.

Gall dibyniaeth fod yn hynod o anodd ymdopi ag ef, yn enwedig pan fydd y pethau rydyn ni’n gaeth iddynt yn aml ar gael yn rhwydd. Parhau i ddarllen

Rhannu

Oes rhaid bod yn alcoholig i stopio yfed yn gyfan gwbl? – Angharad Griffiths

Angharad

Oes rhaid bod yn alcoholig i stopio yfed yn gyfan gwbl? Wel, nagoes, wrth gwrs  – ond pam bod e’n teimlo felly? 

Mis yma, rwyf yn dathlu 6 mis o fod yn sobor. Sdim dropyn o alcohol wedi pasio fy ngwefusau ers y 30ain o Fedi 2018 (a bi-product bach handi o hyn – dwi heb gael dim un sigaret chwaith….o ni’n “ffag ‘da diod” kinda gal!).

Ond dwi’n sicr bod y gair alcoholig wedi stopio fi rhag neud rhywbeth am fy mhroblem yn gynt – ac yn stopio lot o bobl erill rhag neud rhywbeth am gor-yfed.

Mae’r ddelwedd o alcoholig yn un eithaf hen ffasiwn – rhywun sydd yn yfed bob dydd…whiskey mas o fag papur brown fel arfer! Rhywun sydd wedi colli bob dim – wedi cyrraedd y proverbial rock bottom – colli swydd, trwydded gyrru, teulu, cartref…ayyb.  Yr unig ateb i’r broblem ar y raddfa yma ydi mynd i AA a gorfod defnyddio will power bob dydd i beidio yfed.   Jest cwffio cravings am byth.  Mae’n swnio fel uffern i rhanfwyaf o bobl – hyd yn oed i bobl sydd heb broblem yfed!  Mae hefyd yn label eithaf embarrassing ac yn llawn cywilydd – rhywun sy wedi colli rheolaeth yn llwyr.  O ni ddim ishe’r label yma – ac felly dyna pam oedd derbyn bod rhaid i mi rhoi’r gorau i yfed yn gyfan gwbl mor blydi anodd a wedi cymryd fi dros 10 mlynedd o soul-searching i ffeindio’r ateb sy’n siwtio fi.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Bron i hanner myfyrwyr yn troi at alcohol a chyffuriau i ymdopi : Golwg360

Mae bron i hanner myfyrwyr prifysgol yn defnyddio alcohol a chyffuriau i ddelio â phroblemau yn eu bywydau, yn ôl canlyniadau ymchwil newydd.

Seicolegwyr a seiciatryddion yn The Insight Network oedd yn gyfrifol am greu’r holiadur, ac fe’u dosbarthwyd drwy gronfa ddata Dig In.

Dywedodd 44.7%, o’r 37,645 o fyfyrwyr a holwyd, eu bod yn troi at y sylweddau i ymdopi, gyda bron i un ym mhob 10, 9.5%, yn cyfaddef eu bod yn gwneud hyn yn aml neu drwy’r amser.

Dywedodd 50.4% eu bod wedi meddwl am hunan-niweidio, tra bod 9.% yn meddwl amdano yn aml neu drwy’r amser. Yn ôl casgliadau’r  ymchwil, mae meddwl am hunan-niwedio yn arferol iawn ymysg myfyrwyr, ac mae’r tuedd yma wedi ei ddyblu ers adroddiadau 2017.

Darllen rhagor : Golwg360

Rhannu

Cymorth i fyfyrwyr ag alcoholiaeth yn undeb Caerdydd : BBC Cymru Fyw

Mae myfyriwr wedi sôn am ei brwydr ag alcoholiaeth, wrth i sesiynau Alcoholics Anonymous wythnosol gael eu sefydlu yn Undeb Myfyrwyr Prifysgol Caerdydd.

Yn ystod ei chyfnod gwaethaf, roedd Marie – nid ei henw iawn – yn yfed 15 peint o seidr y dydd:

“Ro’n i’n teimlo na allen i fyw gyda’r peth ddim rhagor, ro’n i jest eisiau iddo ddod i ben.

Fe gollais fy ffrindiau, ro’n i’n unig, ac ro’n i’n teimlo nad oeddwn i eisiau parhau fel hyn. Fe gafodd effaith negyddol ar fy iechyd meddwl, gorbryder ac iselder ofnadwy, a meddyliau am orffen fy mywyd.”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw


Rhannu

Faint o broblem ydy alcohol i ferched yn y gymdeithas? : BBC Cymru Fyw

_98952413_caroltachwedd17
Carol Hardy

Mae Carol Hardy, sydd wedi bod yn ddibynnol ar alcohol yn y gorffennol, erbyn hyn yn Rheolwr Gwasanaethau yn Y Stafell Fyw, canolfan sy’n rhoi cymorth i bobl sy’n gaeth i alcohol, cyffuriau, rhyw a gamblo yng Nghaerdydd.

Yn ôl Carol, mae darlun y cyfryngau o alcohol a’r nwyddau â sloganau sy’n cael eu gwerthu sy’n targedu merched, gan normaleiddio alcohol yn y gymdeithas, yn “frawychus iawn”. Mae merched erbyn diwedd eu 30au neu 40au yn gallu ffeindio eu hunain o dan lot o straen, yn cadw swydd a gofalu am y teulu, a weithie mae’n ymddangos taw dyna’r rhesymau pam bod merched yn mynd yn ddibynnol ar alcohol ac yn chwilio am help, meddai.

“Yfed gwin ydy’r brif broblem i ferched, am ei fod wedi cael ei normaleiddio. Os ydych chi’n gwylio opera sebon ar y teledu, os ydy dwy ferch yn dod at ei gilydd, dim cynnig paned o de neu goffi maen nhw, ond fe welwch chi botel o win bob amser.


Rhannu

Lle oeddwn i – Sobri : BBC Cymru Fyw

Llun BBC Cymru Fyw

Yr wythnos hon bydd Wynford Ellis Owen yn ymddeol fel Prif Weithredwr Ystafell Fyw Caerdydd.

Cafodd y ganolfan ei sefydlu i helpu pobl sydd yn gaeth, boed hynny i alcohol, cyffuriau, rhyw neu gamblo. Mae hi hefyd yn rhoi cymorth i bobl sydd ag anhwylderau bwyta.

Roedd Wynford yn ddewis addas ar gyfer arwain y gwaith gan fod ganddo brofiad personol o gaethiwed. Er ei fod yn un o wynebau mwyaf cyfarwydd y sgrin fach, ac yn arwr i genedlaethau o blant Cymru fel y cymeriad chwedlonol hwnnw Syr Wynff ap Concord y Bos, o dan y doniolwch roedd gan Wynford gyfrinach fawr. Roedd yn alcoholig.

“Ro’n i wedi bod yn yfed ers tua 26 mlynedd, a sawl mil oedd wedi dweud hynny wrtha i? Ond dim ond dau berson naeth erioed fy herio i am fy yfed. Gyda dibyniaeth, does ‘na neb byth yn siarad am y peth, er bod pawb yn gw’bod bod o yna, fel rhyw eliffant pinc ynghanol y ‘stafell, ond mae pawb yn cerdded ar blisgyn o’i gwmpas o yn smalio bod o ddim yn bod. Felly erbyn y pwynt hynny yn fy mywyd ro’n i yn barod i wneud rhywbeth amdano – dioddefaint o bosib yw’r grym mwyaf creadigol sy’n bodoli ym myd natur.”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw

Gwybodaeth am effaith alcohol ar iechyd meddwl : meddwl.org

Ystafell Fyw

Rhannu

Dibyniaeth

Mae dibyniaeth yn aml yn gysylltiedig â phroblemau iechyd meddwl. Os oes gennych broblem ddibyniaeth, efallai ei fod wedi dechrau fel ffordd o ymdopi â theimladau nad oeddech yn gallu delio â nhw mewn unrhyw ffordd arall.

 

 

Parhau i ddarllen

Rhannu

Rhieni alcoholig gan 2.5 miliwn o blant gwledydd Prydain : Golwg360

alcohol-silffoedd-gwirodydd-Silar-CCA-3.0Mae grŵp o aelodau seneddol yn lansio maniffesto yn Nhŷ’r Cyffredin heddiw i fynd i’r afael â “sgandal gudd” – methiant i roi cymorth iawn i blant sydd â rhieni alcoholig.

Mae ymchwil y grŵp pob-plaid wedi datgelu fod un ymhob pum plentyn yn y Deyrnas Unedig yn byw gyda rhiant sy’n yfed gormod, ac mae hynny’n cyfateb i fwy na 2.5 miliwn o blant. Maen nhw’n dweud bod diffyg strategaethau a phrinder arian i fynd i’r afael â’r broblem.

Bwriad yr ymgyrch yw “torri’r cylch” am fod plant sydd â rhieni alcoholig yn fwy tebyg o gael problemau yn eu bywydau hwythau.

Mae’r grŵp yn galw ar Lywodraeth Prydain i lunio strategaeth genedlaethol, cyllido cefnogaeth leol a theuluol, codi ymwybyddiaeth drwy addysg a hyfforddiant a chyfyngu hefyd ar hyrwyddo cynnyrch alcohol.

Darllen mwy : Golwg360

Rhannu

Llyfrau yn ymwneud ag iechyd meddwl


cyfansoddiadau_eisteddfod_genedlaethol_ynys_m_n_2017Arwr – Osian Rhys Jones (Cyfansoddiadau a Beirniadaethau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 2017)

“Yn llawer o lenyddiaeth yr Oesoedd Canol, ceir y cysyniad o arwr fel unigolyn dewr sydd yn herio, gwrthsefyll a goresgyn amgylchiadau anodd a pheryglus y byd o’i gwmpas. Mae Gari wedi cymryd y darlun hwn a’i osod yn eironig yng nghyd-destun gŵr ifanc yn brwydro â’i enaid ei hun yn ogystal ag â’r gymdeithas y mae’n rhan ohoni.” (o feirniadaeth Emyr Lewis)

Enillodd Osian Rhys y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Môn eleni am awdl sensitif ar y testun ‘Arwr’, sydd yn dilyn hanes gŵr ifanc a’i frwydr yn erbyn iselder dros gyfnod o hanner blwyddyn.

Mwy: gwales.com


getimgut4i2mxfAr fy ngwaethaf – John Stevenson (Gwasg y Bwthyn, Mehefin 2015)

“Dyma stori ryfeddol cyn-ohebydd gwleidyddol BBC Cymru, John Stevenson. Syrthiodd i’r dyfnderoedd ac ailadeiladodd ei fywyd nid unwaith ond deirgwaith. Mae’n adrodd hanes llwyddiannau sylweddol ei yrfa, ei frwydr yn erbyn alcoholiaeth a’i ymrafael â’i rywioldeb.”

Mwy: gwales.com

 

 


getimg1jdaz13cBlasu – Manon Steffan Ros (Y Lolfa, Mai 2015)

“Wrth edrych yn ôl ar ei bywyd, a’r teulu a’r ffrindiau a fu’n gwmni iddi ar hyd y daith, daw blasau o’r gorffennol i brocio atgofion… Mae’r disgrifiadau o broblemau seicolegol a salwch meddwl ei mam yn ein cyffwrdd i’r byw.”

Mwy: gwales.com

 


Byw yn fy Nghroen – gol. Sioned Erin Hughes (Y Lolfa, Mehefin 2019)

“Profiadau dirdynnol 12 o bobl ifanc sydd wedi gorfod brwydro gyda salwch a chyflyrau hir dymor. Mae’r cyfranwyr yn trafod yn fanwl afiechydon meddyliol a chorfforol fel cancr, epilepsi, clefyd Crohn’s, spina bifida, nam ar y golwg, OCD, iselder a gor-bryder.”

Mae’r cyfraniadau yn ymdrin ag iselder, gorbryder ac OCD.

Mwy: gwales.com


Canllaw Bach Sheldon i Ffobia a Phanig – Kevin Gournay (Y Lolfa, Gorffennaf 2019)

“Mae ffobiâu a phyliau o banig yn difetha bywydau llawer o bobl. Ond mae newid yn bosibl. Gyda’r canllaw bach hwn byddwch yn dysgu sut i oresgyn y gorbryder sydd wrth wraidd y symptomau annifyr hyn, gan ddefnyddio rhaglen hunangymorth effeithiol.

  • deall ofn a gorbryder
  • achosion a thriniaethau
  • diffinio’ch problem
  • dewis eich targedau neu’ch nodau
  • penderfynu ar eich cynllun a’i roi ar waith”

Mwy: gwales.com


Cyflwyniad i ymdopi â galar – Sue Morris (Y Lolfa, Gorffennaf 2019)

“Mae galar yn ymateb naturiol i golled ond mewn rhai achosion gall fod yn llethol, gan eich rhwystro rhag symud ymlaen gyda’ch bywyd, a gall effeithio ar eich gwaith a’ch perthynas ag eraill. Mae’r canllaw hunangymorth hwn yn archwilio’r broses alaru, yn ei hesbonio ac yn amlinellu strategaethau sydd wedi’u profi’n glinigol ac sy’n seiliedig ar therapi ymddygiad gwybyddol (CBT).

• gwybod beth i’w ddisgwyl pan fyddwch yn galaru
• deall yr ymateb corfforol a seicolegol i alar
• strategaethau ymdopi ymarferol i’ch helpu i ddelio â’ch colled.”

Mwy: gwales.com


Cyflwyniad i ymdopi â gorbryder – Lee Brosan a Brenda Hogan (Y Lolfa, Mehefin 2019)

“Mae’n egluro beth yw gorbryder, a sut mae’n gwneud i chi deimlo pan mae tu hwnt i reolaeth neu’n parhau am gyfnodau hir. Bydd yn eich helpu i ddeall eich symptomau ac mae’n ddelfrydol fel strategaeth ymdopi ar y pryd ac fel rhagarweiniad i therapi mwy cyflawn. Byddwch yn dysgu:

  • Sut mae gorbryder yn datblygu
  • Pa symptomau corfforol i gadw llygad amdanyn nhw
  • Sut i adnabod a herio meddyliau sy’n peri gorbryder i chi
  • Dulliau o newid eich ymddygiad er mwyn lleihau’ch teimladau o orbryder”

Mwy: gwales.com


Cyflwyniad i ymdopi ag iselder – Lee Brosan a Brenda Hogan (Y Lolfa, Mehefin 2019)

“Mae’r llyfr rhagarweiniol hwn, gan ymarferwyr profiadol, yn egluro beth yw iselder a sut mae’n gwneud i chi deimlo. Bydd yn eich helpu i ddeall eich symptomau ac mae’n ddelfrydol fel strategaeth ymdopi ar y pryd ac fel rhagarweiniad i therapi mwy cyflawn. Bydd yn eich helpu i ddeall eich symptomau ac mae’n ddelfrydol fel strategaeth ymdopi ar y pryd.

Byddwch yn dysgu:

  • Sut mae iselder yn datblygu a beth sy’n ei gynnal
  • Sut i adnabod a herio meddyliau sy’n cynnal eich iselder
  • Sgiliau datrys problemau a meddwl yn gytbwys”

Mwy: gwales.com


getimgDifa – Dewi Wyn Williams (Atebol, Tachwedd 2015)

“Drama heriol am Salwch Meddwl gan Dewi Wyn Williams, enillydd y Fedal Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Sir Gar 2014. Drama sy’n cynnig mai trasiedi yw bywyd yn agos, a chomedi yw bywyd o bell. Mae’r drama’n digwydd ym mhen Oswald Pritchard. Mae Os wedi colli ei waith, ac yn ofni colli cariad ei wraig, Mona. Cawn fynd yn ei gwmni i weld ei gyn-fod Peter a’i seiciatrydd Dr King, a chael cipolwg ar ei fywyd priodasol anghonfensiynol wrth iddo bendilio o un emosiwn i’r llall gan gynnig syniadau bachog a difyr am y byd a’i bethau, a hynny mewn iaith rywiog, gref.”

Mwy: gwales.com


Du a Gwyn –  Sioned Erin Hughes (Cyfansoddiadau Eisteddfod yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed 2018)

“‘Ei enw fo ydi Du. Dyna dwi’n ei alw fo, be bynnag.’ Iselder yw Du, a rhyw ‘natur mynd a dod’ sydd iddo. Llwydda Melyn i daro’r darllenydd yn ei dalcen gyda’r disgrifiadau o ymweliadau Du, ac mae dyfodiad telynegol Gwyn fel y lloer i oleuo’r noson dywyll yn drawiadol.” (o feirniadaeth Catrin Beard a Lleucu Roberts)

Enillodd Sioned Erin Hughes cystadleuaeth y Goron yn Eisteddfod yr Urdd 2018 gyda sawl darn o ryddiaith. Mae ‘Du a Gwyn’ yn un ohonynt – darn trawiadol sy’n personoli iselder ac yn cyfleu ei bresenoldeb wrth ochr unigolyn.

Mwy: gwales.com


getimgDŵr yn yr Afon – Heiddwen Tomos (Gomer, Awst 2017)

“Dyma nofel ysgytwol sy’n adrodd stori teulu mewn cymuned wledig yng ngorllewin Cymru. Rhedeg ffarm sy’n troedio ffin fregus rhwng llwyddiant a methiant y mae Morgan a’i fab Rhys – mae’r ddau’n anghytuno’n gyson ac yn dannod i’w gilydd am bwy sy’n feistr ar bwy.

Perthynas gymhleth a threisgar sydd gan Rhys a’i ail wraig, Han, er bod Morgan yn ceisio ei gwarchod hi rhag gormod o niwed. Ond beth sydd wrth wraidd y cyfan? Daw llais o’r gorffennol i ddatgelu’r gwead trasig sy’n clymu aelodau’r teulu’n dynn at ei gilydd, a dod â nhw i sefyllfa lle gellid yn hawdd ddatod pob dim yn llwyr.”

Ymdrinnir a nifer o themâu iechyd meddwl yn y nofel hon, gan gynnwys iselder a cholled ac effaith camdriniaeth ddomestig.


Galar a fi –galar-a-fi-esyllt-maelor Esyllt Maelor (gol.) (Y Lolfa, Gorffennaf 2017)

Galaru yw’r ymateb greddfol ar ôl colli rhywun sy’n annwyl. Mae person sy’n galaru yn mynd trwy ystod eang o emosiynau, ac er bod y teimlad o alar yr un peth i bawb, mae’r hiraethu yn gallu effeithio ar bobl mewn gwahanol ffyrdd.

Dyma ymateb 14 o bobl sydd wedi bod trwy’r camau o alaru ar ôl colli brawd, chwaer, ffrind, mab, merch, tad, mam neu gymar. Mae stori pob un yn unigryw ac yn ddirdynnol.”


Gwales – Catrin Dafydd (Y Lolfa, Gorffennaf 2018)getimg.php

“Mae Brynach Yang am orffen popeth. Ac mae’n mynd i’w wneud e. Heno. Ond beth fydd yn digwydd i Gymru wedyn? Mae ymgyrch Gwales ar fin dechrau ar siwrne gythryblus… a Brynach sy’n arwain y chwyldro… Dyma nofel gyffrous a deallus, wedi ei lleoli yng Nghymru y dyfodol agos, gan awdures brofiadol â llais unigryw.”

Mae hanes o broblemau iechyd meddwl ymysg y cymeriadau, gyda chyfeiriadau at hunanladdiad, iselder, sgitsoffrenia a hunan-niweidio.


getimg-3Gyrru drwy storom – gol. Alaw Griffiths (Y Lolfa, Gorffennaf 2015)

“Mae 1 o bob 4 ohonom yn dioddef o salwch meddwl, ac yn y gyfrol arloesol hon cawn hanes profiadau rhai sydd wedi cael eu heffeithio ganddo, trwy gyfrwng eu cerddi, eu llythyrau, eu dyddiaduron a’u hysgrifau. Trafodir y salwch yn gwbl onest, ac er bod y profiadau’n ddirdynnol, gwelir bod gwella a bod yn obeithiol am y dyfodol.”

Mae’r cyfraniadau yn ymdrin ag iselder, iselder ôl-enedigol, alcoholiaeth, seicosis ac anorecsia.

Mwy: gwales.com


Iechyd a Lles Emosiynol – Tina Rae (Atebol, Medi 2013)

“Defnyddir dulliau wedi’u seilio ar weithgareddau ymarferol er mwyn hyrwyddo datblygiad sgiliau personol a chymdeithasol. Mae’r adnodd yn delio gyda materion difrifol sy’n wynebu myfyrwyr yn eu harddegau heddiw, megis straen, bwlio a delwedd y corff.”

Mwy: gwales.com

 


Lles Emosiynol: Llawlyfr Myfyriwr – Tina Rae (cyfieithwyd gan Glyn Saunders Jones) (Atebol, Medi 2010)

“Mae Lles Emosiynol yn cynnig cyfle i bobl ifanc gymryd cyfrifoldeb am eu lles emosiynol eu hunain mewn byd sy’n newid. Mae’r Llawlyfr Myfyrwyr yn cynnwys adrannau pwrpasol sy’n delio â materion fel: Teimlo’n Dda, Delio â Newid, Delio â Straen, Cymhelliant, Dysgu Gwrando, Delio â Cholled a Phrofedigaeth, Hunananafu, Hunanladdiad, Delio â Dicter, Sgiliau bod yn Hyderus a Phendant, Rheoli Gwrthdaro, Delio â Dylanwad Cyfoedion, Chwilio am Atebion.”

Mwy: gwales.com


9781784613556_300x400Lliwio Cymru a Lliwio’r Chwedlau – Dawn Williams (Y Lolfa, 2016 a 2017)

“Mae seicolegwyr yn honni bod canolbwyntio ar liwio yn cael gwared ar feddyliau negyddol, yn gwella effeithiau straen, yn hwyl diniwed, yn gyfle i fod yn greadigol ac yn gwneud ichi ymlacio o ran y meddwl, y corff a’r enaid.”

Mwy: gwales.com

 


Madi – Dewi Wyn Williams (Atebol, Mawrth 2019)

“Nofel i oedolion a phobl ifanc yw Madi gan yr awdur a’r dramodydd amryddawn, Dewi Wyn Williams. Dyma gyfrol ddirdynnol a chignoeth sy’n adrodd stori merch ifanc sy’n byw gydag anorecsia a bwlimia ac yn cuddio’r salwch.”


getimgplfi2k18Maen nhw’n siarad amdana i – Meic Hughes (Gwasg y Bwthyn, Gorffennaf 2009)

“Mae’r prif gymeriad yn dioddef o sgitsoffrenia. Edrychir ar ei fywyd o’i safbwynt ei hun yn ogystal ag o safbwyntiau pobl eraill, gan gynnwys ei fam, ei chwaer a’i gyd-weithwyr.”

Mwy: gwales.com

 

 


Merch Ar-Lein – Zoe Sugg (addasiad Eiry Miles) (Rily, Hydref 2017)

“Mae cyfrinach gan Penny. Mae hi’n defnyddio ffugenw ar-lein i ysgrifennu blog sy’n gwbl agored am ei holl broblemau â ffrindiau, ysgol, ei theulu gwallgof a’r pyliau panig sy’n dechrau rheoli ei bywyd. Er mwyn ceisio helpu, mae’r teulu’n mynd â hi i Efrog Newydd, lle mae’n cwrdd â Noa, Americanwr ifanc, golygus, ac yn sydyn, mae’r blog yn llawn hanes Penny’n syrthio mewn cariad!”

Mwy: gwales.com

 


il_570xN.1292917369_9ualMili Meddwl – Louise Tribble (2017)

“Mae Mili yr eliffant yn byw yn y presennol. Mae’n defnyddio sgiliau meddwl i ddal pob eiliad ac i helpu eraill drwy ddysgu technegau i adeiladu iechyd meddwl positif. Ymunwch â Mili gyda’ch plant a gallwn adeiladu dyfodol positif gyda’n gilydd.”

Mwy: livespiffy.co.uk

 


Mudo – Cris Dafis (Cyhoeddiadau’r Stamp, Mai 2019)

“Yn 2005, daeth tro mawr ar ei [Cris Dafis] fyd pan foddodd ei gymar, Alex, wrth geisio’i achub yn y môr tra ar wyliau ar ynys Bali. Ymateb i’r brofedigaeth honno y mae cerddi’r pamffled hwn, dros ddegawd yn ddiweddarach. Maen nhw’n dangos nad yw colled o’r fath fyth yn diflannu, a bod ambell golled yn golled am byth. Yng nghanol tristwch, fodd bynnag, daw rhyddhad o dro i dro gan gynnig allwedd i ‘fyd sy’n fwy / na thristwch’.”

Mwy: ystamp.cymru


Popeth yn newid: Canllaw ar brofedigaeth a cholled i bobl ifanc – Ann Atkin (2018)

“Mae ‘Popeth yn Newid’ wedi datblygu o waith uniongyrchol Ann gyda phobl ifanc. Ei dyhead yw helpu pobl ifanc i normaleiddio galar a chyflanwi gwytnwch drwy strategaethau ymdopi effeithiol. Mae ‘Popeth yn Newid’ yn gweithredu fel catalydd ar gyfer sgyrsiau pwysig gyda phobl ifanc, ac yn gofnod defnyddiol i’r person ifanc gyfeirio’n ôl ato yn y dyfodol.”

Mwy: everythingschangingbook.com/cymraeg/


getimgesilvjh7Raslas bach a mawr! – Wynford Ellis Owen (Gwasg Gomer, 2004)

“Hunangofiant poenus a gonest Wynford Elis Owen yn cofnodi helyntion difyr am ei fywyd fel diddanwr ac actor dawnus ac adnabyddus ym myd adloniant plant ac oedolion, ynghyd â’i frwydr hir a dewr i orchfygu alcoholiaeth.”

Mwy: gwales.com

 


Rhyd y Gro – Sian Northey (Gomer, Mawrth 2016)getimg.php

Dyma hanes Efa a Steffan, merch a thad – dieithriaid, i bob pwrpas – sy’n dod i adnabod ei gilydd yn ystod cyfnod dwys ym mywydau’r ddau. Ond mae cymeriadau eraill yn llechu ar y cyrion, rhai arwyddocaol o ieuenctid Steffan.”

O ran cyflyrau iechyd meddwl, dydi Steffan (tad Efa’r prif gymeriad) ddim yn derbyn diagnosis yn y llyfr ond mae’n arddangos symptomau iselder ac mae’n dod yn agos at hunanladdiad. Mae o yn y gorffennol wedi cael ei ddenu tuag at ddyn arall ac mae’n amlwg ei fod methu dygymod â’r ffaith hwnnw. Mae yno hefyd hanes o broblemau iechyd meddwl ymysg y cymeriadau sydd ddim yn fyw ym mhresennol y llyfr ond ceir lot o’u hanes nhw – roedd Carys (mam Efa) wedi lladd ei hun hefyd cyn cyfnod y nofel mewn ffordd.

Mwy: gwales.com


Rhyddhau’r Cranc – Malan Wilkinson (Y Lolfa, Mehefin 2018)

“Atgofion Malan Wilkinson sydd wedi byw gyda phroblemau salwch meddwl ers blynyddoedd. Llyfr dirdynol sy’n dilyn ei phrofiadau yn ceisio ymdopi gyda’i phroblemau a arweiniodd iddi geisio lladd ei hun ond cafodd ei hachub gan ddieithryn a’i gwelodd ar fin neidio dros bont y Borth. Bydd y gyfrol yn dadlennu’n gwbl onest ei phrofiadau mewn ag allan o’r ysbyty, yn mynd o un argyfwng i’r llall, ond bydd hefyd yn obeithiol, gan ddangos sut y llwyddodd i ymdopi diolch i deulu a ffrindiau.”


Siarad – Lleucu Roberts (Y Lolfa, Tachwedd 2011)getimggtm7ty64

“Mae’r nofel hon yn mynd i berfedd seicoleg un teulu sydd yn dioddef i’r byw o beidio ‘siarad’ â’i gilydd. Pan fo trychineb yn tarfu ar y byd ac ar fywydau personol, nid ‘siarad’ o anghenraid yw ein hymateb cyntaf, ond mae’n bosib i hyn fynd yn rhy bell, a dyma a gawn yma wrth i ni ddilyn cwymp Mair i grombil iselder.”

Mwy: gwales.com

 


getimg.phpSyllu ar walia’ – Ffion Dafis (Y Lolfa, Ionawr 2018)

“Mae’r actores adnabyddus Ffion Dafis wedi agor ei chalon am y tro cyntaf am golli ei mam i ganser, am yr hyrddiadau sy’n ei phlagio ac am ei pherthynas gymhleth gydag alcohol. Wrth fentro i dir y drwg mae Ffion Dafis yn siarad yn ddi-flewyn ar dafod am bynciau personol a thabŵ gan gynnwys rhai o gyfnodau anoddaf ei bywyd a’r brwydrau bu’n ei hymladd.”

Mwy: gwales.com

 


getimg.phpTermau Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc – Delyth Prys (gol.) (Awdurdod Iechyd Gogledd Cymru, Awst 2002)

“Geiriadur termau Cymraeg-Saesneg/Saesneg-Cymraeg hanfodol ar gyfer gweithwyr proffesiynol sy’n ymwneud â maes iechyd meddwl plant ac ieuenctid, gan gynnwys gweithwyr iechyd cymuned a gofal cychwynnol, athrawon ysgol a gweithwyr cymdeithasol.”

Mwy: gwales.com

 


getimg-4Tywyll Heno – Kate Roberts (Gwasg Gee, 1962)

“Stori fer hir am wraig ganol oed, gwraig i weinidog, yng nghanol yr ugeinfed ganrif a ganfu fod amgylchiadau’r oes yn ormod iddi. Yr oedd yn rhy ifanc i fod yn gul ac yn rhy hen i fod yn wamal. Gwraig synhwyrus yn teimlo pob peth i’r byw, yn byw yng nghanol cymdeithas gyffredin ddideimlad. Aeth hynny’n drech na hi am gyfnod, a hanes y cyfnod hwnnw a geir yma. Ond fe ddaeth goleuni. Rhydd hanes ei phrofiadau fel y gwêl hi hwy.”

Mwy: gwales.com


getimgmr6jcx7qUn Nos Ola Leuad – Caradog Pritchard (Y Lolfa, 1961)

“Un peth na ellir ei osgoi wrth ddarllen y nofel yw’r portread sydd ynddi o salwch meddwl y Fam. Dysgwn yn weddol gynnar ei bod yn arfer crïo’n aml heb unrhyw reswm amlwg, a bod y Bachgen wedi dod i arfer â hynny. Dechreuodd edrych ar ei mab yn rhyfedd a rhyw olwg bell, oeraidd ac orffwyll arni. Gellir yn sicr olrhain camau yn hanes ei salwch meddwl a’i effaith annileadwy ar y Bachgen.” (darllen rhagor)

Mwy: gwales.com


Wrth fy nagrau i – Angharad Tomos (Gwasg Carreg Gwalch, Hydref 2007)getimg20wu4wq0

“Nofel afaelgar gan awdures brofiadol. Dyma nofel wedi’i lleoli mewn ysbyty meddwl, sy’n mentro i fyd y ‘nytars’ a’r gwrthodedig, gyda chanlyniadau annisgwyl. Sut mae cymdeithas yn penderfynu pwy sy’n wallgof? Pwy sydd â’r awdurdod i roddi gwragedd mewn ysbyty meddwl? Nofel gredadwy a chyfoethog.”


Y Goeden Gofio – Britta Teckentrup (addasiad gan Ceri Wyn Jones) (Gomer, Medi 2013)

“Stori deimladwy a thyner sy’n dathlu bywyd drwy sôn am farwolaeth. Mae Cadno wedi byw bywyd hir a hapus yn y goedwig, ond mae e wedi blino erbyn hyn. Un diwrnod, mae’n gorwedd yn ei hoff fan ac yn cwympo i gysgu am byth. Cyn bo hir, mae ei holl ffrindiau’n cwrdd yn y fan honno i gofio amdano. Gellir defnyddio’r llyfr wrth roi cymorth i blentyn sy’n gorfod delio â marwolaeth, unigrwydd a thristwch.”

Mwy: gwales.com


Y Goeden Ioga – Leisa Mererid (Gomer, Mai 2019)

“Llyfr stori a llun sy’n cyflwyno symudiadau ioga syml i blant ac oedolion. Hwn yw llyfr annwyl sy’n mynd â ni i fyd natur a chylch bywyd yr hedyn wrth iddo egino a thyfu’n goeden fawr gryf a thyfu dail. Buan iawn daw’r Hydref a’i wynt i chwythu’r hadau ac ail gychwyn ar gylch bywyd natur unwaith eto.”

Mwy: gwales.com

Rhannu