Anhwylderau Datgysylltol

datgysylltol1Mae datgysylltu yn un ffordd y mae’r meddwl yn ymdopi â gormod o straen, megis yn ystod digwyddiad trawmatig.

Fel arfer mae’n disgrifio’r profiad lle rydych yn teimlo eich bod wedi datgysylltu mewn rhyw ffordd oddi wrth y byd o’ch cwmpas neu oddi wrth eich hun.

Efallai y byddwch yn datgysylltu ac yn ei chael hi’n anodd ymdopi hyd yn oed os nad oes gennych anhwylder datgysylltol (er enghraifft, gallai fod yn symptom o salwch meddwl arall.)

Mae anhwylderau datgysylltol yn cynnwys:

  • Anhwylder Hunaniaeth Datgysylltiol
  • Anhwylder Dadwireddu a Dadbersonoli
  • Datgysylltu Amnesia
  • Anhwylder Datgysylltol Penodedig Arall
  • Anhwylder Datgysylltol Amhenodol

(gwybodaeth o mind.org)


Anhwylder Hunaniaeth Datgysylltiol

Anhwylder cymhleth yw Anhwylder Hunaniaeth Datgysylltiol (AHD) sy’n ganlyniad o drawma difrifol a ailadroddwyd tra’n blentyn.

Yn ystod plentyndod mae digwyddiadau trawmatig (camdriniaeth corfforol, rhywiol ac emosiynol) yn gorlethu’r plentyn yn achosi i’w meddwl ‘wahanu’ o’r profiadau hyn. Mae hyn yn ffordd i’r plentyn oroesi ac i weithredu o ddydd i ddydd, gan roi pellter rhyngddyn nhw a’r trawma drwy amnesia. Mae ‘gwahanu’ o’r profiadau hyn yn achosi datgysylltiad strwythurol. Mae hyn yn golygu fod person gyda AHD yn gallu ‘gweld’ eu hunan fel petai ei bod wedi ei wneud o nifer o ‘rannau’ sydd i gyd yn gweithredu, meddwl, profi a rhyngweithio gyda’r byd yn annibynnol ac ar wahân i’w gilydd.

Rhwng y ‘rhannau’ yma mae yna amnesia ar raddau amrywiol. Mae hyn yn achosi dryswch difrifol ac yn arwain at gael meddyliau, hoffterau, cas bethau a theimladau sy’n gwrthdaro yn y person yn ei gyfanrwydd. Gall bobl canfod eu bod wedi dweud neu wneud rhywbeth, neu wedi teithio i lefydd heb unrhyw atgof o wedi gwneud, mae hyn o ganlyniad i’r amnesia a achoswyd gan y datgysylltu. Bydd ambell ‘ran’ yn gweithredu’n arferol; gall yr unigolyn weithio, astudio neu magu plant, ond bydd gan pawb gyda AHD rannau ohonynt, sydd wedi ffurfio mewn plentyndod, sy’n storio’r atgofion trawmatig. Pan fydd y ‘rhannau’ yma yn cael eu tanio, gan atgof o’r camdriniaeth a ddioddefodd yr unigolyn, dyma pryd fydd y person yn profi problemau ac aflonyddwch i’w lles meddyliol.

Y driniaeth sy’n cael ei argymell ar gyfer AHD ydy seicotherapi hir dymor. Gyda’r gofal a thriniaeth gywir gall rannau o’r bersonoliaeth, dros amser, dysgu i gyfathrebu a’i gilydd a gweithio gyda’i gilydd i wella o’r trawma a ddioddefant, fel bod y person yn ei gyfanrwydd, yn gallu mwynhau bywyd llai anhrefnus a mwy cyflawn.

O ganlyniad i nifer o ffactorau, mae gan bobl ofn siarad am AHD, sy’n parhau’r myth ei fod yn anhwylder prin. Mae AHD yn salwch meddyliol a dylai gael ei drafod gan weithredwyr a sefydliadau yr un mor agored ag unrhyw salwch arall. Nid chwilfrydedd neu ffordd o fyw ydy AHD, mae tueddiad i ffocysu ar yr hunaniaethau datgysylltiedig. Y peth mae unigolion gyda AHD eisiau ydy cymorth ar gyfer yr anhwylder.

(gwybodaeth o seemescotland.org)


Anhwylder Dadbersonoli a Dadwireddu

Mae Anhwylder Dadbersonoli-Dadwireddu yn digwydd pan fyddwch chi o hyd, neu yn aml, yn teimlo eich bod yn gwylio eich hun o du allan i’ch corff, neu yn teimlo nad yw pethau o’ch cwmpas yn real, neu’r ddau. Gall teimladau dadbersonoli a dadwireddu fod yn drallodus a gall deimlo fel petaech yn byw mewn breuddwyd.

Symptomau

Yn ystod cyfnodau o ddadbersonoli a dadwireddu, rydych chi’n ymwybodol bod eich teimlad o ddatgysylltu yn deimlad yn unig yn hytrach nag yn realiti. Gall profiadau a theimladau’r anhwylder fod yn anodd eu disgrifio. Gall boeni eich bod yn “mynd yn wallgof” eich gwneud yn bryderus a gwneud i chi wirio eich bod yn bodoli, a cheisio penderfynu beth sy’n real. Gall cyfnodau o dadbersonoli-dadwireddu barhau am oriau, dyddiau, wythnosau neu hyd yn oed misoedd. Gyda rhai pobl, gallai’r cyfnodau hyn fod yn barhaus, neu waethygu gydag amser.

Dadbersonoli

  • Teimlo eich bod wedi eich gwahanu oddi wrth eich corff
  • Teimlo eich bod y tu allan i’ch corff yn edrych ar eich meddyliau, teimladau, a’ch corff – er enghraifft, fel petaech yn hofran yn yr awyr uwch eich pen
  • Teimlo fel petai eich corff wedi ehangu fel ei fod yn teimlo’n fwy nag arfer, neu wedi crebachu’n fach iawn
  • Teimlo fel robot neu fel nad ydych yn rheoli eich lleferydd neu symudiadau
  • Dideimlad emosiynol neu gorfforol i’ch synhwyrau neu eich ymateb i’r byd o’ch cwmpas
  • Teimlad nad oes emosiwn yn eich atgofion, ac efallai nad eich atgofion chi ydyn nhw

Dadwireddu

  • Teimlo nad ydych chi a/neu eich amgylchedd yn real
  • Teimlo eich bod yn profi eich amgylchedd drwy olau tryledol, niwl neu darth
  • Teimlo ar wahân o’ch amgylchiadau neu fod eich amgylchiadau yn ymddangos yn ddieithr – er enghraifft, fel petaech yn byw mewn ffilm neu freuddwyd
  • Teimlo wedi eich datgysylltu yn emosiynol o bobl rydych chi’n poeni amdanynt, fel petaech chi wedi eich gwahanu gan wal o wydr
  • Bod eich amgylchiadau yn ymddangos yn aneglur, yn ddi-liw, fel dau ddimensiwn neu yn artiffisial
  • Ystumiad yn eich canfyddiad o amser, er enghraifft bod digwyddiadau diweddar yn teimlo yn bell yn y gorffennol

(gwybodaeth o mayoclinic.org)


Myfyrdodau Perthnasol

‘Fy mhrofiad o therapi EMDR’Blog EDMR

“Nid yw hynny i ddweud bod pob sesiwn yn hawdd, fodd bynnag. Mae ‘na adegau lle mae’n rhaid i mi stopio, mae’r prosesu’n gallu teimlo’n ormod a dwi wedi profi pyliau o banig a dadwireddiad yn ystod y sesiynau. Yn y sefyllfaoedd hyn, mae’r therapydd yn sicrhau nad wyf yn teimlo mewn perygl, drwy ddefnyddio technegau daearu/anadlu.” (darllen rhagor)

1 (21)

Delio efo panig – Manon Elin (BBC Cymru Fyw)

“Gyda fi, mae’r dadwireddu yn symptom o or-bryder a phyliau o banig yn hytrach nag yn anhwylder yn ei hun. Mae’n deimlad o fod mewn breuddwyd, fel bod pethau o fy nghwmpas yn ymddangos yn ddieithr, yn bell ac yn afreal. Fel nad ydw i wir yno. Dwi’n teimlo fel ‘mod i ar goll, er fy mod i’n gwybod yn iawn ble ydw i, teimlo fel petawn i  mewn swigen, a bod pawb a phopeth o’m cwmpas yn teimlo’n bell. Fel petawn i’n breuddwydio, ond yn ymwybodol o beth sy’n digwydd ar yr un pryd.” (darllen mwy)

manon-elin‘Gorbryder’ – Manon Elin

“Ond y symptom gwaetha a fwyaf brawychus o gorbryder a phanig i fi yw ‘dadwireddu’. Mae’n deimlad o fod mewn breuddwyd, wedi datgysylltu o ‘nghorff a’r byd o ‘nghwmpas, a bod pethau’n teimlo’n ddieithr ac yn afreal. Hyd yn oed ar ôl bron deng mlynedd, dyw e ddim yn dod yn llai brawychus.” (darllen mwy)

 


Mwy o wybodaeth


Dolenni Eraill


Mae testun y cofnod hwn wedi’i ryddhau dan y drwydded Creative Commons BY-SA 4.0, sy’n eich caniatáu i’w ail-ddefnyddio a’i newid mewn unrhyw ffordd os ydych yn rhoi cydnabyddiaeth ar ffurf dolen i’r dudalen hon, ac yn trwyddedu eich fersiwn ddeilliadol yn yr un modd. Gweler testun y drwydded am ragor o fanylion.

Rhannu