Gwella’r meddwl ynghyd â’r corff – Huw Marshall

Pan mae salwch yn eich taro yn annisgwyl, mae ambell beth yn dod i’r amlwg, pethau da chi erioed wedi hyd yn oed ystyried o’r blaen.

Ar yr 28ain o Chwefror o’n i’n hedfan, o’n i’n dathlu fy mhen blwydd yn hanner cant, o’n i newydd sefydlu busnes newydd ag yn gweithio ar cwpwl o brosiectau cyffrous. Mater bach oedd y llawdriniaeth oedd yn fy nisgwyl y diwrnod canlynol. Op hernia digon syml i drwsio rhwyg yn y cyhyrau dan y botwm bogail, fewn am 7:30 yn y bore, adre erbyn 4. Cwpwl o ddyddiau off cyn cynnal sesiwn ar y Gymraeg ar y dydd Mercher canlynol.

Bore Sadwrn yr ail o Fawrth, y diwrnod wedi’r llawdriniaeth, dyma fi’n deffro am 4 y bore yn teimlo’n sâl. Mewn a fi i A&E y bore hwnnw am gyngor, adre erbyn amser cinio efo moddion atal chwydu a tabledi lladd poen cryf.

Erbyn y nos Sul canlynol yn ôl a fi A&E yn teimlo’n waeth. Roedd rhywbeth o’i le….

Parhau i ddarllen

Rhannu

Profiad erchyll un fam yn dangos pa mor wael all bethau fod ar ôl rhoi genedigaeth : WalesOnline

Dechreuodd Sarah Hayes brofi rhithweledigaethau a chlywed lleisiau ar ôl i’w mab Alex gael ei eni. 

Mae hyd at un mewn pump o fenywod yn profi problem iechyd meddwl yn ystod beichiogrwydd neu o fewn y flwyddyn gyntaf o roi genedigaeth.

Yn yr achosion gwaethaf, gall hyn fod yn gyflwr prin ond difrifol o’r enw seicosis ôl-enedigol.

Yn ôl y canllawiau diweddaraf, dylai menywod sy’n profi seicosis ôl-enedigol gael eu derbyn i uned Mamau a Babanod lle y gallant dderbyn gofal arbenigol heb gael eu gwahanu o’u plentyn. Er hyn, cafodd Sarah eu gwahanu o’i babi a’i derbyn i ysbyty seiciatrig cyffredinol, oherwydd y diffyg gwelyau.

Mae seicosis ôl-enedigol yn salwch difrifol sy’n gallu dechrau yn y dyddiau neu’r wythnosau yn dilyn genedigaeth.

Mae amrywiaeth eang o symptomau, ond maent fel arfer yn cynnwys coelion anarferol na allant fod yn wir, dryswch difrifol, clywed, gweld neu arogli pethau nad ydynt yn bodoli, a hwyliau uchel lle’r ydych yn colli ymdeimlad o realiti.

Darllen rhagor : WalesOnline (Saesneg)


Rhannu

Rhyddhau’r Cranc – Holi Malan Wilkinson

Mae Malan Wilkinson wedi rhannu ei phrofiadau yn gyhoeddus ers peth amser, ond wedi ei chyfnod diweddaraf mewn gofal dwys, mae hi yn rhyddhau ei llyfr cyntaf ar y profiadau hyn, Rhyddhau’r Cranc. Bu iddi eisoes gyfrannu pwt o’i hanes at gyfrol Gyrru drwy Storom a olygwyd gan Alaw Griffiths (2015), ond y tro hwn, mae hi’n rhyddhau ei stori i’r byd – heb guddio dim.

Wrth i lansio a chyhoeddi Rhyddhau’r Cranc agosau, fe fuon ni’n holi Malan am ei hysgogiad i ysgrifennu’r llyfr a’r profiad o wneud hynny wedyn. Dyma oedd ganddi i’w ddweud…

 

Malan, pryd oedd y tro cyntaf i ti ddod yn ymwybodol o iechyd meddwl, ac o dy iechyd meddwl dy hun? Yn fras, be ydi dy brofiadau di?

Tua pum mlynedd yn ôl, es i’n ddifrifol wael a sylwi am y tro cyntaf bod gen i gyflwr/au iechyd meddwl. Fe arweiniodd hynny at fy nghyfnod cyntaf mewn uned seiciatryddol. Ro’ ni wastad wedi bod yn bersonoliaeth obsesif, ond fe aeth y cyfan tu hwnt i’m rheolaeth bum mlynedd nôl ac am y tro cyntaf erioed, ro’ ni angen gofal dwys. Mae gen i Anhwylder Personoliaeth Ffiniol (BPD) ac iselder. Dw i wedi dioddef cyfnodau isel tu hwnt.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Mamau newydd yn cael eu hannog i geisio cefnogaeth iechyd meddwl : BIPBC

Mae mam oedd yn meddwl ei bod wedi niweidio ei babi newydd-anedig ar ôl datblygu cyflwr iechyd meddwl difrifol yn annog mamau eraill i ofyn am y gefnogaeth sydd ei hangen arnynt.

Datblygodd Sally Wilson, Seicosis Ôl-enedigol ar ôl rhoi genedigaeth i’w merch Ella ym mis Mai 2015.

Y cyflwr hwn yw’r un mwyaf difrifol o sbectrwm eang o broblemau iechyd meddwl ar ôl geni, a gall arwain at symptomau seicotig yn cynnwys rhithweledigaethau a rhithdybiaethau.

Mae Sally, sydd bellach wedi gwella’n llwyr, yn annog Mamau newydd a merched eraill sy’n disgwyl sy’n cael trafferth gyda’u hiechyd meddwl i gael cefnogaeth.


Rhannu

Byw efo salwch Mam – Anna Foulkes

Anna

Tristwch.  Euogrwydd.  Ansicrwydd.  Casineb.  Blinder.  Gwylltineb.

‘Dwi ‘di teimlo pob un o’r emosiynau yna dros y bedair blynedd ddiwethaf wrth wylio Mam yn brwydro’n erbyn iselder a seicosis. Ond wrth gwrs, ‘dwi hefyd ‘di teimlo’n hapus ar adegau pan mae Mam yn well, pan fydd yr ‘hen Mam’ yn ymddangos eto. Ond fydda i wastad ofn gadael i fi fy hun deimlo’n rhy hapus, achos yn aml iawn pan mae Mam yn cael wythnos neu fis da, mae wythnos neu fis gwaeth na’r tro dwethaf yn dilyn.

Dyna un peth ‘dwi ‘di ddysgu wrth drio bod yn gefn i Mam ar yr adegau anodd.  Bob tro dwi’n meddwl bod Mam yn nôl efo ni, ei bod hi’n mynd i allu bod yn Nain i’r plantos acw eto, mi ddaw ‘na rywbeth a’i tharo hi nôl eto.  Felly byddwn ni’n mynd nôl i’r dechre ac yn trio eto.  Ac felly mae hi ‘di bod i ni fel teulu ers 2014.  Yn aml iawn, ‘dwi’n teimlo ei bod hi jest mor anodd i’r teulu a ffrindie agos sy’n gwylio rhywun mae nhw’n caru yn dioddef, ag ydi hi i’r person sy’n dioddef.  Mi fues i am hir yn methu deall a methu rili dygymod efo be’ oedd ‘di digwydd i Mam.  Ar y pryd, mi ddoth y salwch o nunlle – roedd Mam yn iawn siŵr, 54 mlwydd oed, wedi priodi ers bron i 30 mlynedd, yn gweithio yn llawn amser, y plant ‘di tyfu fyny a ‘di gadel gartre’, tŷ neis a dwy wyres fach lyfli.

Euog.

Heddiw, wrth edrych nôl, roedd yna ambell arwydd bod y frwydr yma ar ddechrau. A dyna lle mae’r teimlad o euogrwydd yn dod mewn, teimlo y buaswn i wedi gallu neud rhywbeth i stopio’r salwch ‘ma, teimlo y dylwn i fod wedi ‘neud mwy i helpu Mam.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Seicosis

seicosis1

‘Seicosis’ yw’r gair sy’n disgrifio profiad o golli cysylltiad â realiti.

Mae cysylltiad rhwng seicosis â sgitsoffrenia, anhwylder sgitsoeffeithiol, seicosis puerperal ac iselder difrifol. Caiff hefyd yn aml ei brofi’n ystod cyfnodau ‘uchel’ a brofir gan unigolyn ag anhwylder deubegynol. Gall cyflyrau eraill fel dementia arddangos symptomau seicotig hefyd.


Symptomau cyffredin

  • Clywed lleisiau
  • Rhithweledigaethau – gweld pethau nad yw eraill yn eu gweld
  • Credu neu feddwl am bethau anarferol, a gaiff eu hystyried yn rhyfedd gan eraill
  • Profi bod eu canfyddiad o amrywiol bethau a sefyllfaoedd yn newid
  • Rhoi ystyr personol i wrthrychau pob-dydd
  • Profi meddyliau paranoid

Parhau i ddarllen

Rhannu

Llyfrau yn ymwneud ag iechyd meddwl


cyfansoddiadau_eisteddfod_genedlaethol_ynys_m_n_2017Arwr – Osian Rhys Jones (Cyfansoddiadau a Beirniadaethau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 2017)

“Yn llawer o lenyddiaeth yr Oesoedd Canol, ceir y cysyniad o arwr fel unigolyn dewr sydd yn herio, gwrthsefyll a goresgyn amgylchiadau anodd a pheryglus y byd o’i gwmpas. Mae Gari wedi cymryd y darlun hwn a’i osod yn eironig yng nghyd-destun gŵr ifanc yn brwydro â’i enaid ei hun yn ogystal ag â’r gymdeithas y mae’n rhan ohoni.” (o feirniadaeth Emyr Lewis)

Enillodd Osian Rhys y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Môn eleni am awdl sensitif ar y testun ‘Arwr’, sydd yn dilyn hanes gŵr ifanc a’i frwydr yn erbyn iselder dros gyfnod o hanner blwyddyn.

Mwy: gwales.com


getimgut4i2mxfAr fy ngwaethaf – John Stevenson (Gwasg y Bwthyn, Mehefin 2015)

“Dyma stori ryfeddol cyn-ohebydd gwleidyddol BBC Cymru, John Stevenson. Syrthiodd i’r dyfnderoedd ac ailadeiladodd ei fywyd nid unwaith ond deirgwaith. Mae’n adrodd hanes llwyddiannau sylweddol ei yrfa, ei frwydr yn erbyn alcoholiaeth a’i ymrafael â’i rywioldeb.”

Mwy: gwales.com

 

 


getimg1jdaz13cBlasu – Manon Steffan Ros (Y Lolfa, Mai 2015)

“Wrth edrych yn ôl ar ei bywyd, a’r teulu a’r ffrindiau a fu’n gwmni iddi ar hyd y daith, daw blasau o’r gorffennol i brocio atgofion… Mae’r disgrifiadau o broblemau seicolegol a salwch meddwl ei mam yn ein cyffwrdd i’r byw.”

Mwy: gwales.com

 


Byw yn fy Nghroen – gol. Sioned Erin Hughes (Y Lolfa, Mehefin 2019)

“Profiadau dirdynnol 12 o bobl ifanc sydd wedi gorfod brwydro gyda salwch a chyflyrau hir dymor. Mae’r cyfranwyr yn trafod yn fanwl afiechydon meddyliol a chorfforol fel cancr, epilepsi, clefyd Crohn’s, spina bifida, nam ar y golwg, OCD, iselder a gor-bryder.”

Mae’r cyfraniadau yn ymdrin ag iselder, gorbryder ac OCD.

Mwy: gwales.com


Canllaw Bach Sheldon i Ffobia a Phanig – Kevin Gournay (Y Lolfa, Gorffennaf 2019)

“Mae ffobiâu a phyliau o banig yn difetha bywydau llawer o bobl. Ond mae newid yn bosibl. Gyda’r canllaw bach hwn byddwch yn dysgu sut i oresgyn y gorbryder sydd wrth wraidd y symptomau annifyr hyn, gan ddefnyddio rhaglen hunangymorth effeithiol.

  • deall ofn a gorbryder
  • achosion a thriniaethau
  • diffinio’ch problem
  • dewis eich targedau neu’ch nodau
  • penderfynu ar eich cynllun a’i roi ar waith”

Mwy: gwales.com


Cyflwyniad i ymdopi â galar – Sue Morris (Y Lolfa, Gorffennaf 2019)

“Mae galar yn ymateb naturiol i golled ond mewn rhai achosion gall fod yn llethol, gan eich rhwystro rhag symud ymlaen gyda’ch bywyd, a gall effeithio ar eich gwaith a’ch perthynas ag eraill. Mae’r canllaw hunangymorth hwn yn archwilio’r broses alaru, yn ei hesbonio ac yn amlinellu strategaethau sydd wedi’u profi’n glinigol ac sy’n seiliedig ar therapi ymddygiad gwybyddol (CBT).

• gwybod beth i’w ddisgwyl pan fyddwch yn galaru
• deall yr ymateb corfforol a seicolegol i alar
• strategaethau ymdopi ymarferol i’ch helpu i ddelio â’ch colled.”

Mwy: gwales.com


Cyflwyniad i ymdopi â gorbryder – Lee Brosan a Brenda Hogan (Y Lolfa, Mehefin 2019)

“Mae’n egluro beth yw gorbryder, a sut mae’n gwneud i chi deimlo pan mae tu hwnt i reolaeth neu’n parhau am gyfnodau hir. Bydd yn eich helpu i ddeall eich symptomau ac mae’n ddelfrydol fel strategaeth ymdopi ar y pryd ac fel rhagarweiniad i therapi mwy cyflawn. Byddwch yn dysgu:

  • Sut mae gorbryder yn datblygu
  • Pa symptomau corfforol i gadw llygad amdanyn nhw
  • Sut i adnabod a herio meddyliau sy’n peri gorbryder i chi
  • Dulliau o newid eich ymddygiad er mwyn lleihau’ch teimladau o orbryder”

Mwy: gwales.com


Cyflwyniad i ymdopi ag iselder – Lee Brosan a Brenda Hogan (Y Lolfa, Mehefin 2019)

“Mae’r llyfr rhagarweiniol hwn, gan ymarferwyr profiadol, yn egluro beth yw iselder a sut mae’n gwneud i chi deimlo. Bydd yn eich helpu i ddeall eich symptomau ac mae’n ddelfrydol fel strategaeth ymdopi ar y pryd ac fel rhagarweiniad i therapi mwy cyflawn. Bydd yn eich helpu i ddeall eich symptomau ac mae’n ddelfrydol fel strategaeth ymdopi ar y pryd.

Byddwch yn dysgu:

  • Sut mae iselder yn datblygu a beth sy’n ei gynnal
  • Sut i adnabod a herio meddyliau sy’n cynnal eich iselder
  • Sgiliau datrys problemau a meddwl yn gytbwys”

Mwy: gwales.com


getimgDifa – Dewi Wyn Williams (Atebol, Tachwedd 2015)

“Drama heriol am Salwch Meddwl gan Dewi Wyn Williams, enillydd y Fedal Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Sir Gar 2014. Drama sy’n cynnig mai trasiedi yw bywyd yn agos, a chomedi yw bywyd o bell. Mae’r drama’n digwydd ym mhen Oswald Pritchard. Mae Os wedi colli ei waith, ac yn ofni colli cariad ei wraig, Mona. Cawn fynd yn ei gwmni i weld ei gyn-fod Peter a’i seiciatrydd Dr King, a chael cipolwg ar ei fywyd priodasol anghonfensiynol wrth iddo bendilio o un emosiwn i’r llall gan gynnig syniadau bachog a difyr am y byd a’i bethau, a hynny mewn iaith rywiog, gref.”

Mwy: gwales.com


Du a Gwyn –  Sioned Erin Hughes (Cyfansoddiadau Eisteddfod yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed 2018)

“‘Ei enw fo ydi Du. Dyna dwi’n ei alw fo, be bynnag.’ Iselder yw Du, a rhyw ‘natur mynd a dod’ sydd iddo. Llwydda Melyn i daro’r darllenydd yn ei dalcen gyda’r disgrifiadau o ymweliadau Du, ac mae dyfodiad telynegol Gwyn fel y lloer i oleuo’r noson dywyll yn drawiadol.” (o feirniadaeth Catrin Beard a Lleucu Roberts)

Enillodd Sioned Erin Hughes cystadleuaeth y Goron yn Eisteddfod yr Urdd 2018 gyda sawl darn o ryddiaith. Mae ‘Du a Gwyn’ yn un ohonynt – darn trawiadol sy’n personoli iselder ac yn cyfleu ei bresenoldeb wrth ochr unigolyn.

Mwy: gwales.com


getimgDŵr yn yr Afon – Heiddwen Tomos (Gomer, Awst 2017)

“Dyma nofel ysgytwol sy’n adrodd stori teulu mewn cymuned wledig yng ngorllewin Cymru. Rhedeg ffarm sy’n troedio ffin fregus rhwng llwyddiant a methiant y mae Morgan a’i fab Rhys – mae’r ddau’n anghytuno’n gyson ac yn dannod i’w gilydd am bwy sy’n feistr ar bwy.

Perthynas gymhleth a threisgar sydd gan Rhys a’i ail wraig, Han, er bod Morgan yn ceisio ei gwarchod hi rhag gormod o niwed. Ond beth sydd wrth wraidd y cyfan? Daw llais o’r gorffennol i ddatgelu’r gwead trasig sy’n clymu aelodau’r teulu’n dynn at ei gilydd, a dod â nhw i sefyllfa lle gellid yn hawdd ddatod pob dim yn llwyr.”

Ymdrinnir a nifer o themâu iechyd meddwl yn y nofel hon, gan gynnwys iselder a cholled ac effaith camdriniaeth ddomestig.


Galar a fi –galar-a-fi-esyllt-maelor Esyllt Maelor (gol.) (Y Lolfa, Gorffennaf 2017)

Galaru yw’r ymateb greddfol ar ôl colli rhywun sy’n annwyl. Mae person sy’n galaru yn mynd trwy ystod eang o emosiynau, ac er bod y teimlad o alar yr un peth i bawb, mae’r hiraethu yn gallu effeithio ar bobl mewn gwahanol ffyrdd.

Dyma ymateb 14 o bobl sydd wedi bod trwy’r camau o alaru ar ôl colli brawd, chwaer, ffrind, mab, merch, tad, mam neu gymar. Mae stori pob un yn unigryw ac yn ddirdynnol.”


Gwales – Catrin Dafydd (Y Lolfa, Gorffennaf 2018)getimg.php

“Mae Brynach Yang am orffen popeth. Ac mae’n mynd i’w wneud e. Heno. Ond beth fydd yn digwydd i Gymru wedyn? Mae ymgyrch Gwales ar fin dechrau ar siwrne gythryblus… a Brynach sy’n arwain y chwyldro… Dyma nofel gyffrous a deallus, wedi ei lleoli yng Nghymru y dyfodol agos, gan awdures brofiadol â llais unigryw.”

Mae hanes o broblemau iechyd meddwl ymysg y cymeriadau, gyda chyfeiriadau at hunanladdiad, iselder, sgitsoffrenia a hunan-niweidio.


getimg-3Gyrru drwy storom – gol. Alaw Griffiths (Y Lolfa, Gorffennaf 2015)

“Mae 1 o bob 4 ohonom yn dioddef o salwch meddwl, ac yn y gyfrol arloesol hon cawn hanes profiadau rhai sydd wedi cael eu heffeithio ganddo, trwy gyfrwng eu cerddi, eu llythyrau, eu dyddiaduron a’u hysgrifau. Trafodir y salwch yn gwbl onest, ac er bod y profiadau’n ddirdynnol, gwelir bod gwella a bod yn obeithiol am y dyfodol.”

Mae’r cyfraniadau yn ymdrin ag iselder, iselder ôl-enedigol, alcoholiaeth, seicosis ac anorecsia.

Mwy: gwales.com


Iechyd a Lles Emosiynol – Tina Rae (Atebol, Medi 2013)

“Defnyddir dulliau wedi’u seilio ar weithgareddau ymarferol er mwyn hyrwyddo datblygiad sgiliau personol a chymdeithasol. Mae’r adnodd yn delio gyda materion difrifol sy’n wynebu myfyrwyr yn eu harddegau heddiw, megis straen, bwlio a delwedd y corff.”

Mwy: gwales.com

 


Lles Emosiynol: Llawlyfr Myfyriwr – Tina Rae (cyfieithwyd gan Glyn Saunders Jones) (Atebol, Medi 2010)

“Mae Lles Emosiynol yn cynnig cyfle i bobl ifanc gymryd cyfrifoldeb am eu lles emosiynol eu hunain mewn byd sy’n newid. Mae’r Llawlyfr Myfyrwyr yn cynnwys adrannau pwrpasol sy’n delio â materion fel: Teimlo’n Dda, Delio â Newid, Delio â Straen, Cymhelliant, Dysgu Gwrando, Delio â Cholled a Phrofedigaeth, Hunananafu, Hunanladdiad, Delio â Dicter, Sgiliau bod yn Hyderus a Phendant, Rheoli Gwrthdaro, Delio â Dylanwad Cyfoedion, Chwilio am Atebion.”

Mwy: gwales.com


9781784613556_300x400Lliwio Cymru a Lliwio’r Chwedlau – Dawn Williams (Y Lolfa, 2016 a 2017)

“Mae seicolegwyr yn honni bod canolbwyntio ar liwio yn cael gwared ar feddyliau negyddol, yn gwella effeithiau straen, yn hwyl diniwed, yn gyfle i fod yn greadigol ac yn gwneud ichi ymlacio o ran y meddwl, y corff a’r enaid.”

Mwy: gwales.com

 


Madi – Dewi Wyn Williams (Atebol, Mawrth 2019)

“Nofel i oedolion a phobl ifanc yw Madi gan yr awdur a’r dramodydd amryddawn, Dewi Wyn Williams. Dyma gyfrol ddirdynnol a chignoeth sy’n adrodd stori merch ifanc sy’n byw gydag anorecsia a bwlimia ac yn cuddio’r salwch.”


getimgplfi2k18Maen nhw’n siarad amdana i – Meic Hughes (Gwasg y Bwthyn, Gorffennaf 2009)

“Mae’r prif gymeriad yn dioddef o sgitsoffrenia. Edrychir ar ei fywyd o’i safbwynt ei hun yn ogystal ag o safbwyntiau pobl eraill, gan gynnwys ei fam, ei chwaer a’i gyd-weithwyr.”

Mwy: gwales.com

 

 


Merch Ar-Lein – Zoe Sugg (addasiad Eiry Miles) (Rily, Hydref 2017)

“Mae cyfrinach gan Penny. Mae hi’n defnyddio ffugenw ar-lein i ysgrifennu blog sy’n gwbl agored am ei holl broblemau â ffrindiau, ysgol, ei theulu gwallgof a’r pyliau panig sy’n dechrau rheoli ei bywyd. Er mwyn ceisio helpu, mae’r teulu’n mynd â hi i Efrog Newydd, lle mae’n cwrdd â Noa, Americanwr ifanc, golygus, ac yn sydyn, mae’r blog yn llawn hanes Penny’n syrthio mewn cariad!”

Mwy: gwales.com

 


il_570xN.1292917369_9ualMili Meddwl – Louise Tribble (2017)

“Mae Mili yr eliffant yn byw yn y presennol. Mae’n defnyddio sgiliau meddwl i ddal pob eiliad ac i helpu eraill drwy ddysgu technegau i adeiladu iechyd meddwl positif. Ymunwch â Mili gyda’ch plant a gallwn adeiladu dyfodol positif gyda’n gilydd.”

Mwy: livespiffy.co.uk

 


Mudo – Cris Dafis (Cyhoeddiadau’r Stamp, Mai 2019)

“Yn 2005, daeth tro mawr ar ei [Cris Dafis] fyd pan foddodd ei gymar, Alex, wrth geisio’i achub yn y môr tra ar wyliau ar ynys Bali. Ymateb i’r brofedigaeth honno y mae cerddi’r pamffled hwn, dros ddegawd yn ddiweddarach. Maen nhw’n dangos nad yw colled o’r fath fyth yn diflannu, a bod ambell golled yn golled am byth. Yng nghanol tristwch, fodd bynnag, daw rhyddhad o dro i dro gan gynnig allwedd i ‘fyd sy’n fwy / na thristwch’.”

Mwy: ystamp.cymru


Popeth yn newid: Canllaw ar brofedigaeth a cholled i bobl ifanc – Ann Atkin (2018)

“Mae ‘Popeth yn Newid’ wedi datblygu o waith uniongyrchol Ann gyda phobl ifanc. Ei dyhead yw helpu pobl ifanc i normaleiddio galar a chyflanwi gwytnwch drwy strategaethau ymdopi effeithiol. Mae ‘Popeth yn Newid’ yn gweithredu fel catalydd ar gyfer sgyrsiau pwysig gyda phobl ifanc, ac yn gofnod defnyddiol i’r person ifanc gyfeirio’n ôl ato yn y dyfodol.”

Mwy: everythingschangingbook.com/cymraeg/


getimgesilvjh7Raslas bach a mawr! – Wynford Ellis Owen (Gwasg Gomer, 2004)

“Hunangofiant poenus a gonest Wynford Elis Owen yn cofnodi helyntion difyr am ei fywyd fel diddanwr ac actor dawnus ac adnabyddus ym myd adloniant plant ac oedolion, ynghyd â’i frwydr hir a dewr i orchfygu alcoholiaeth.”

Mwy: gwales.com

 


Rhyd y Gro – Sian Northey (Gomer, Mawrth 2016)getimg.php

Dyma hanes Efa a Steffan, merch a thad – dieithriaid, i bob pwrpas – sy’n dod i adnabod ei gilydd yn ystod cyfnod dwys ym mywydau’r ddau. Ond mae cymeriadau eraill yn llechu ar y cyrion, rhai arwyddocaol o ieuenctid Steffan.”

O ran cyflyrau iechyd meddwl, dydi Steffan (tad Efa’r prif gymeriad) ddim yn derbyn diagnosis yn y llyfr ond mae’n arddangos symptomau iselder ac mae’n dod yn agos at hunanladdiad. Mae o yn y gorffennol wedi cael ei ddenu tuag at ddyn arall ac mae’n amlwg ei fod methu dygymod â’r ffaith hwnnw. Mae yno hefyd hanes o broblemau iechyd meddwl ymysg y cymeriadau sydd ddim yn fyw ym mhresennol y llyfr ond ceir lot o’u hanes nhw – roedd Carys (mam Efa) wedi lladd ei hun hefyd cyn cyfnod y nofel mewn ffordd.

Mwy: gwales.com


Rhyddhau’r Cranc – Malan Wilkinson (Y Lolfa, Mehefin 2018)

“Atgofion Malan Wilkinson sydd wedi byw gyda phroblemau salwch meddwl ers blynyddoedd. Llyfr dirdynol sy’n dilyn ei phrofiadau yn ceisio ymdopi gyda’i phroblemau a arweiniodd iddi geisio lladd ei hun ond cafodd ei hachub gan ddieithryn a’i gwelodd ar fin neidio dros bont y Borth. Bydd y gyfrol yn dadlennu’n gwbl onest ei phrofiadau mewn ag allan o’r ysbyty, yn mynd o un argyfwng i’r llall, ond bydd hefyd yn obeithiol, gan ddangos sut y llwyddodd i ymdopi diolch i deulu a ffrindiau.”


Siarad – Lleucu Roberts (Y Lolfa, Tachwedd 2011)getimggtm7ty64

“Mae’r nofel hon yn mynd i berfedd seicoleg un teulu sydd yn dioddef i’r byw o beidio ‘siarad’ â’i gilydd. Pan fo trychineb yn tarfu ar y byd ac ar fywydau personol, nid ‘siarad’ o anghenraid yw ein hymateb cyntaf, ond mae’n bosib i hyn fynd yn rhy bell, a dyma a gawn yma wrth i ni ddilyn cwymp Mair i grombil iselder.”

Mwy: gwales.com

 


getimg.phpSyllu ar walia’ – Ffion Dafis (Y Lolfa, Ionawr 2018)

“Mae’r actores adnabyddus Ffion Dafis wedi agor ei chalon am y tro cyntaf am golli ei mam i ganser, am yr hyrddiadau sy’n ei phlagio ac am ei pherthynas gymhleth gydag alcohol. Wrth fentro i dir y drwg mae Ffion Dafis yn siarad yn ddi-flewyn ar dafod am bynciau personol a thabŵ gan gynnwys rhai o gyfnodau anoddaf ei bywyd a’r brwydrau bu’n ei hymladd.”

Mwy: gwales.com

 


getimg.phpTermau Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc – Delyth Prys (gol.) (Awdurdod Iechyd Gogledd Cymru, Awst 2002)

“Geiriadur termau Cymraeg-Saesneg/Saesneg-Cymraeg hanfodol ar gyfer gweithwyr proffesiynol sy’n ymwneud â maes iechyd meddwl plant ac ieuenctid, gan gynnwys gweithwyr iechyd cymuned a gofal cychwynnol, athrawon ysgol a gweithwyr cymdeithasol.”

Mwy: gwales.com

 


getimg-4Tywyll Heno – Kate Roberts (Gwasg Gee, 1962)

“Stori fer hir am wraig ganol oed, gwraig i weinidog, yng nghanol yr ugeinfed ganrif a ganfu fod amgylchiadau’r oes yn ormod iddi. Yr oedd yn rhy ifanc i fod yn gul ac yn rhy hen i fod yn wamal. Gwraig synhwyrus yn teimlo pob peth i’r byw, yn byw yng nghanol cymdeithas gyffredin ddideimlad. Aeth hynny’n drech na hi am gyfnod, a hanes y cyfnod hwnnw a geir yma. Ond fe ddaeth goleuni. Rhydd hanes ei phrofiadau fel y gwêl hi hwy.”

Mwy: gwales.com


getimgmr6jcx7qUn Nos Ola Leuad – Caradog Pritchard (Y Lolfa, 1961)

“Un peth na ellir ei osgoi wrth ddarllen y nofel yw’r portread sydd ynddi o salwch meddwl y Fam. Dysgwn yn weddol gynnar ei bod yn arfer crïo’n aml heb unrhyw reswm amlwg, a bod y Bachgen wedi dod i arfer â hynny. Dechreuodd edrych ar ei mab yn rhyfedd a rhyw olwg bell, oeraidd ac orffwyll arni. Gellir yn sicr olrhain camau yn hanes ei salwch meddwl a’i effaith annileadwy ar y Bachgen.” (darllen rhagor)

Mwy: gwales.com


Wrth fy nagrau i – Angharad Tomos (Gwasg Carreg Gwalch, Hydref 2007)getimg20wu4wq0

“Nofel afaelgar gan awdures brofiadol. Dyma nofel wedi’i lleoli mewn ysbyty meddwl, sy’n mentro i fyd y ‘nytars’ a’r gwrthodedig, gyda chanlyniadau annisgwyl. Sut mae cymdeithas yn penderfynu pwy sy’n wallgof? Pwy sydd â’r awdurdod i roddi gwragedd mewn ysbyty meddwl? Nofel gredadwy a chyfoethog.”


Y Goeden Gofio – Britta Teckentrup (addasiad gan Ceri Wyn Jones) (Gomer, Medi 2013)

“Stori deimladwy a thyner sy’n dathlu bywyd drwy sôn am farwolaeth. Mae Cadno wedi byw bywyd hir a hapus yn y goedwig, ond mae e wedi blino erbyn hyn. Un diwrnod, mae’n gorwedd yn ei hoff fan ac yn cwympo i gysgu am byth. Cyn bo hir, mae ei holl ffrindiau’n cwrdd yn y fan honno i gofio amdano. Gellir defnyddio’r llyfr wrth roi cymorth i blentyn sy’n gorfod delio â marwolaeth, unigrwydd a thristwch.”

Mwy: gwales.com


Y Goeden Ioga – Leisa Mererid (Gomer, Mai 2019)

“Llyfr stori a llun sy’n cyflwyno symudiadau ioga syml i blant ac oedolion. Hwn yw llyfr annwyl sy’n mynd â ni i fyd natur a chylch bywyd yr hedyn wrth iddo egino a thyfu’n goeden fawr gryf a thyfu dail. Buan iawn daw’r Hydref a’i wynt i chwythu’r hadau ac ail gychwyn ar gylch bywyd natur unwaith eto.”

Mwy: gwales.com

Rhannu