Anweledig : Cwmni’r Frân Wen

Drama afaelgar Aled Jones Williams am brofiad dynes sy’n byw gydag iselder dwys.

“Mae gwella’n beth blêr. A salwch yn od o daclus.

Dyma gynhyrchiad cignoeth a dirdynnol sy’n dilyn taith Glenda (Ffion Dafis), dynes sy’n byw gydag iselder difrifol, wrth iddi frwydro i ymdopi â salwch anweledig.

Dilynwn ornest bersonol Glenda wrth iddi brofi gwellhad a mentro i fywyd tu hwnt i’r ysbyty. Sut mae Glenda, ei theulu a’i ffrindiau yn ymdopi â realiti’r gwellhad? Oes goleuni ym mhen draw’r twnnel?

Dyma benllanw cyfres Anweledig sydd wedi ei ysbrydoli gan gofnodion meddygol yr hen ysbyty iechyd meddwl Dinbych yng Ngogledd Cymru.”

Cast: Ffion Dafis
Cyfarwyddo: Sara Lloyd
Awdur: Aled Jones Williams

Perfformiadau a thocynnau : Cwmni’r Frân Wen


Rhannu

Hedfan Awyren – Manon Steffan Ros

Mae’r darn isod yn ddarn a gyhoeddwyd yn wreiddiol fel rhan o golofn Manon Steffan Ros ym mis Ebrill 2015 yng nghylchgrawn Golwg. Cyhoeddwyd y darn wedyn yn ei chyfrol ddiweddarach, ‘Golygon’, a ryddhawyd gan y Lolfa ym mis Tachwedd 2017.

RHYBUDD: Mae’r darn hwn yn cynnwys gwybodaeth am hunan-niweidio a all eich atgoffa o deimladau anodd. Cysylltwch gyda’ch meddyg teulu i gael cymorth, ac os oes angen cymorth brys arnoch, cysylltwch â’r Samariaid (llinell Gymraeg: 0808 164 0123, 7pm-11pm; llinell Saesneg: 116 123, 24/7), neu’r gwasanaethau brys ar 999.

 

Ebrill 2015

Ar 24 Mawrth 2015, credir bod y peilot Andreas Lubitz wedi achosi i’w awyren ddisgyn yn fwriadol ac iddo ddioddef o iselder ysbryd.

Mae Nia wedi bod ar fin ffonio’r meddyg droeon yn ystod y misoedd diwethaf.

Yr adeg honno pan dreuliodd hi ddiwrnod cyfan yn syllu ar wal ei llofft, ei meddwl yn gwbl wag. Yr adeg pan sylweddolodd nad oedd hi’n medru cysgu heb iddi grio. Trothwy hunllefus yr hunanddolurio, a ddigwyddai heb iddi ystyried y peth, bron, wrth iddi olchi’r gyllell fara yn y sinc. ‘Y gyllell fara wedi llithro! Mae o’n iawn… ddim yn brifo…’ Ond nid llithro wnaeth y gyllell fara, dim ond ildio’n wirfoddol i’w llaw wlyb, sebonllyd. Safodd Nia yno am yn hir , yn gwylio’r coch yn lliwio’r swigod gwyn, glân.

Mae angen help arni.

Mae hi wedi deialu’r rhif unwaith neu ddwy, cyn pwyso’r botwm bach i orffen yr alwad cyn iddi ddechrau. Bydd y ddynes yn y dderbynfa yn siŵr o ofyn, yn ôl ei harfer, ‘… pam ydych chi angen gweld y meddyg heddiw?’ Fedr Nia ddim wynebu defnyddio’r hen air trwm yna. Iselder. Byddai’n hawdd ateb y ddynes yn y dderbynfa petai’n dioddef o ‘ffliw’ neu ‘inffecshyn clust’. Dydi iselder ddim yn air i’w ddweud yn uchel.

Rŵan, mae’r gyllell fara wedi dechrau ‘llithro’ yn amlach, a Nia wedi mynd yn drwsgl gyda’r haearn smwddio a’r hob, ac mae’n rhaid iddi wisgo crysau llewys hir am fod ei braich chwith yn greithiau blin. Bob tro, bydd hi’n gaddo iddi hi ei hun mai dyma fydd y tro olaf, ond yna, bydd yr ysfa’n dychwelyd. Eisiau teimlo rhywbeth mae Nia, a hithau wedi mynd i deimlo mor hesb.

Yna, a hithau ar fin ffonio’r meddyg unwaith eto, mae hi’n codi ei ffôn, cyn ei roi yn ôl yn ei grud. Mae hi wedi darllen am y peilot wnaeth achosi’r ddamwain drychinebus, wedi darllen y geiriau people with depression should not fly planes drosodd a throsodd a throsodd. Ond penderfynu peidio cyfaddef wrth unrhyw un am y gwacter sydd ynddi mae Nia, achos os mai dyna sy’n bod arni, iselder, efallai mai’r papurau newydd sy’n iawn. Efallai na ddylai pobol fel hi ofalu am bobol eraill. Achos os nad ydi hi’n iawn i bobol fel hi fod yn beilot awyren, mae’r un peth yn wir am yrru bws, a char ac ynddo hen bobol a phlant. Yr hyn mae’r papurau yn ei ddweud mewn gwirionedd, meddylia Nia, ydi nad ydi pobol sy’n dioddef o iselder yn dryst. Felly mae’n penderfynu peidio ffonio’r meddyg, a pheidio, byth bythoedd, â gofyn am help.

 

Hoffem ddiolch i Manon ac i’r Lolfa am ein caniatau i rannu’r darn uchod ar meddwl.org. Cliciwch yma er mwyn archebu’r cyfrol gyfan.

Rhannu

“Yoga’n atgoffa fi bo’ fi’n ocê!” – Tara Bethan : BBC Cymru Fyw

Ar ddiwrnod ei phenblwydd, aeth Tara Bethan i sgwrsio gyda Dewi Llwyd ar BBC Radio Cymru am ei phlentyndod prysur ac am ei thatŵ, sydd yn gymorth iddi gadw’i bywyd o dan reolaeth:

“Rhyw dair blynedd yn ôl es i India am fis dros adeg fy mhenblwydd i ddysgu i fod yn hyffordwraig yoga.

Wnaeth y cwrs yoga newid fy mywyd, a newid y ffordd dwi’n sbio ar fywyd. Dwi’n cofio ar ddiwrnod fy mhenblwydd yna, wnes i ddeffro am hanner awr wedi pump y bore, gwneud y dwy awr o wers oedd i gael pob bore, ac wedyn mynd lawr i’r traeth, cael paned o goffi a teimlo fatha’…’Dwi’n ocê!’

Does gen i ddim cywilydd o gwbl cyfaddef bod fi wedi bod yn… ac yn dal i fod yn stryglo gyda cyfnodau isel. Mae bywyd yn gymhleth ac yn anodd ar adegau dydi!

Dwi wedi gweithio lot ar fy hun, a fy meddwl, dros y blynyddoedd, yn enwedig dros y naw mlynedd dwythaf ers marwolaeth fy nhad. Un peth oedd ymdopi a cholli rhiant, peth arall oedd dygymod â bywyd ar ei newydd wedd, a pherthynas newydd gyda Mam, yn enwedig fel unig blentyn”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw


Rhannu

Unigrwydd – Efan Thomas

Y peth anodd am fyw mewn dinas fawr fel Lerpwl ydi’r ffaith bod rhaid i mi fyw ar ben fy hun. A tydi o heb fod yn help fy ‘mod i’n gorfod byw i ffwrdd o adre.

llun efan1

Ar adega’, dwi’n licio cwmni fy hun (dim i’r extent lle dwi’n troi yn reclusive hermit), ond dweud hynny, yn aml dwi’n teimlo fod bod ar ben fy hun, yn medru gwneud fi deimlo tipyn bach yn ddigalon mewn ffordd.

Y teimlad o unigrwydd.

Efo rhywun sy’n diodde’ o iselder, mae’n medru gwneud petha’n llawer gwaeth.

Dwi’n ymdopi gyda’r peth yn dda yn ddiweddar – dwi’n chwarae pêl droed bob nos Fawrth, mynd am beint gyda fy nghydweithwyr (ystod amser cinio dydd Gwener coeliwch neu beidio), ag fyddai’n treulio pob un o’m mhenwythnosa’ i adre achos, does unman debyg i adre wrth gwrs.

Ond dan mis Hydref, roedd popeth mor anodd braidd. Parhau i ddarllen

Rhannu

Rhys Dafis – Tashwedd : Hansh

Yn ystod mis Tachwedd, bu dynion yn tyfu mwstash i godi ymwybyddiaeth o gancr y prostad, cancr y ceilliau, problemau iechyd meddwl ac atal hunanladdiadau ymysg dynion. Dyma stori Rhys Dafis.


Rhannu

Arbrawf gwerth £2 filiwn gan y cwmni Cymreig Magstim i drin iselder : BBC

Mae arbrawf gwerth £2m ar y gweill gan y GIG i drin iselder gan ddefnyddio technoleg pwls magnetig a arloeswyd yng Nghymru.

Mae’r cwmni technegol meddygol Magstim yn Sir Gaerfyrddin yn creu dyfeisiau sy’n darparu ‘ysgogiad magnetig trawsranaidd’ (transcranial magnetic stimulation’) i gelloedd yr ymennydd.

Mae’r driniaeth wedi ei hachredu gan y Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth Gofal ac Iechyd (NICE) ac fe’i cynigir gan rai clinigau preifat, ond nid yw ar gael yn eang i gleifion drwy’r GIG.

Mae pedair ymddiriedolaeth iechyd yn Lloegr yn arbrofi’r system gyda 400 o gleifion. Petai’r astudiaeth ddwy flynedd yn llwyddiannus, gobeithia’r cwmni y gellir datblygu’r system i drin mwy o gleifion yn y GIG.

Mae safle presennol y cwmni yn Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin, yn cyflogi dros 90 o bobl ac fe’i hagorwyd fis Tachwedd 2016 gyda buddsoddiad gwerth £2.7 miliwn gan Lywodraeth Cymru. Yn ddiweddar, enillodd y cwmni gytundeb yn yr Unol Daleithiau i helpu trin anhwylderau iselder dwys ymhlith cyn-filwyr.

Darllen rhagor : BBC (Saesneg)


Rhannu

Fi ‘di fi – Elen Jones

Mae hyn yn rywbeth does ‘na’m llawer o bobl yn ei wybod amdana i – dim ond y bobl rwy’n agos atynt sy’n ymwybodol o’r peth. Tydi o ddim fel fy mod i’n trio cadw’r peth yn gyfrinach, jyst dw i byth yn meddwl dod â’r peth fyny mewn sgwrs gan fy mod i’n trio ymddangos fel person ‘cryf’, a dio’m yn rhywbeth ma’ lot o bobl yn gyfforddus yn siarad amdano. Ond y gwirionedd ydy, nid yw iselder yn eich gwneud yn berson ‘gwan’ (er fy mod i’n teimlo fel ’na yn aml iawn).

Wel, dyma fy stori i:

Dros flwyddyn yn ôl dechreuodd popeth, pan oni’n brysur paratoi tuag at fy arholiadau TGAU ym mlwyddyn 11. Doeddwn i’m yn teimlo’n iawn, doeddwn i’m yn teimlo’n ‘normal’. Dechreuodd bopeth fynd i lawr allt, doeddwn i wir ddim yn gwybod be oedd yn mynd ymlaen. Roedd fy iselder a gorbryder wedi achosi i mi gael migranes felly roeddwn i wedi gorfod aros drosodd yn y ‘Sbyty am ychydig o nosweithiau, ond roedd popeth yn ymddangos yn iawn. Felly parhais gyda fy mywyd o ddydd i ddydd. Ar ôl dipyn, roedd hyn yn mynd yn anoddach ac anoddach, roeddwn i’n methu ysgol ar adeg ofnadwy o bwysig ond doedd ’na’m byd oni’n gallu ’neud i reoli fy hun, roeddwn i’n meddwl ’mod i’n mynd yn wallgof…. Parhau i ddarllen

Rhannu

Cynllun iselder ar gyfer pobl ifanc ar gael yn Gymraeg : BBC Cymru Fyw

Mae cynllun arbennig i roi cymorth i bobl ifanc sy’n dioddef o iselder ar gael am y tro cyntaf drwy’r iaith Gymraeg.

Cafodd ‘Curo’r Felan’ ei lwyfannu gyntaf yn Ysgol Dyffryn Conwy, Llanrwst, ac mae’n cael ei redeg drwy’r elusen Action for Children ers mis Ebrill.

Mae’r elusen eisoes wedi bod yn cynnal cyrsiau Saesneg ar hyd a lled y DU dan y teitl ‘Blues Programme’.

Yn ôl Catrin Price, sy’n gweithio ar y cynllun, y nod yw rhoi cymorth i bobl ifanc i ddelio gyda sefyllfaoedd gwahanol:

“Be ydy o ydy rhaglen i bobl ifanc rhwng 14 ac 18 oed, rheiny sy’n dangos rhyw fath o iselder, dan straen efo arholiadau, dan straen efo pethau adref a bywyd yn gyffredinol. ‘Da ni’n mynd i mewn i’r ysgolion a ‘da ni’n rhoi’r rhaglen i bobl ifanc i helpu nhw ddygymod efo’r straen i helpu nhw i guro’r felan.”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw


Rhannu