Yoga, Therapi a Siarad – Tara Bethan

(Hawlfraint y llun: Geraint Todd Photography)

Do’n i ddim wedi bwriadu defnyddio y gohebydd a’r bonheddwr, Dewi Llwyd fel Mental Help Therapist rhyw fore Sadwrn yn fy lolfa yn Grangetown nôl ym mis Tachwedd 😬  ond diolch i’w sgiliau holi heb ei ail, ei glust astud, cefnogol, a’r ffaith bod Mam a fi wedi hitio’r karaoke a’r gwin coch ychydig yn rhy galed y noson gynt, dyna a fu.

1 – DWI MOR FALCH!

2 – DIOLCH MR LLWYD 😍  Ma’r cwpwrdd fancy dress yn barod amdana chi 😉

3 – PAM BOD TRAFOD IECHYD MEDDWL DAL YN TABŴ??

Sgwrs “Penblwydd” oedd yr achlysur a’r cwestiwn cyntaf oedd “Hoff Benblwydd?”. Es i ‘mlaen i sôn am fy mhrofiad allan yn India yn troi yn 33 tra yn gwneud cwrs yoga o fis yn hyfforddi i fod yn athrawes a sut oedd y cwrs wedi trawsnewid fy mywyd o le go dywyll i le lle feddylish i i’n hun “dwi’n ok”. Yna daeth y cwestiwn “Fysech chi’n deud felly eich bod wedi dioddef o iselder yn y gorffennol?”. Que therapi sesh!

Parhau i ddarllen

Rhannu

Effaith dechrau’r brifysgol ar bobl ifanc gyda phroblemau iechyd meddwl: fy stori i

Yn dechrau yn y brifysgol, o’n i’n ferch 18 oed, yn syth allan o’r chweched dosbarth ac yn edrych ymlaen i ddechrau bywyd newydd, mewn dinas newydd a gyda phobl newydd.

O’n i’n llawn addewidion. “Hwn fydd dy wneud di”, “Bydd bywyd Prifysgol y tair blynedd orau o’ch bywyd”, “Byddwch yn oedolyn annibynnol o’r diwedd – diolch byth”. O’n i’n ddigon diniwed i gredu’r addewidion hyn ac yn credu bysai mynd i brifysgol yn allwedd i droi fy hunan mewn i berson hollol newydd a gadael fi ddechrau eto – rhywbeth o’n i eisiau ac angen yn daer.

Ers amser hir, o’n i wedi bod yn struglo gyda phroblemau iechyd meddwl sylweddol yn cynnwys gorbryder, iselder ac anhwylder bwyta. Roedd y daith trwy ysgol a Lefel A yn anodd ac o’n i wedi treulio jyst llai na blwyddyn mewn therapi. Rhaid cyfaddef, o’n i’n neud yn dda. Ond, wrth edrych yn ôl fi’n meddwl efallai o’n i wedi perswadio fy hun o’n i’n well na’r realiti, a bod y dechrau newydd wedi golygu bydd dim angen cael therapi o gwbl.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Gwella’r meddwl ynghyd â’r corff – Huw Marshall

Pan mae salwch yn eich taro yn annisgwyl, mae ambell beth yn dod i’r amlwg, pethau da chi erioed wedi hyd yn oed ystyried o’r blaen.

Ar yr 28ain o Chwefror o’n i’n hedfan, o’n i’n dathlu fy mhen blwydd yn hanner cant, o’n i newydd sefydlu busnes newydd ag yn gweithio ar cwpwl o brosiectau cyffrous. Mater bach oedd y llawdriniaeth oedd yn fy nisgwyl y diwrnod canlynol. Op hernia digon syml i drwsio rhwyg yn y cyhyrau dan y botwm bogail, fewn am 7:30 yn y bore, adre erbyn 4. Cwpwl o ddyddiau off cyn cynnal sesiwn ar y Gymraeg ar y dydd Mercher canlynol.

Bore Sadwrn yr ail o Fawrth, y diwrnod wedi’r llawdriniaeth, dyma fi’n deffro am 4 y bore yn teimlo’n sâl. Mewn a fi i A&E y bore hwnnw am gyngor, adre erbyn amser cinio efo moddion atal chwydu a tabledi lladd poen cryf.

Erbyn y nos Sul canlynol yn ôl a fi A&E yn teimlo’n waeth. Roedd rhywbeth o’i le….

Parhau i ddarllen

Rhannu

Llythyr at fy iselder

Annwyl fwli,

Sut wyt ti mor gryf?  Dwyt ti byth yn diflannu’n llwyr, ond sut A PHAM wyt ti’n dod nôl ata i dro ar ôl tro ar ôl tro?  Dwi wedi cael digon arnat ti, pam nad wyt ti wedi cael digon arna i?  Ydw, dwi wedi gwella llawer yn y ddwy flynedd ddiwetha’, ond rwyt ti’n dod nôl yr un mor ffiaidd a chreulon ag erioed, heb rybudd fel arfer.

Maen nhw’n dweud wrtha i mai’r cyfnod yma yn fy mywyd yw’r cyfnod gorau. Rwy’n ifanc gyda gweddill fy mywyd o fy mlaen i. Roeddwn i’n arfer edrych ymlaen at fy nyfodol.  Ro’n i eisiau’r cyfan; gyrfa i’w mwynhau, ffrindiau, cwympo mewn cariad, teulu fy hun efallai. Ond nawr, diolch i ti, dydw i ddim eisiau gweddill fy mywyd.  Dydw i ddim yn gweld y pwynt.  Ond rwy’n gwybod hefyd nad ydy hynny’n opsiwn felly mae’n rhaid i fi gario ‘mlaen gyda’r frwydr.  Ti yn erbyn fi.  Ti a’r byd yn fy erbyn i.

Ti a’r byd.  Yn fy erbyn i.  Dyna sut dwi’n teimlo.  Dwi mor unig.  Dwi wedi colli cymaint o ffrindiau ers i ti ffeindio fi.  A diolch i ti mae cwrdd â phobl newydd mor, mor anodd.  Dwi’n casáu fy hun, felly sut alla i ddisgwyl i unrhyw arall fy hoffi i?  Sut alla i ddisgwyl i unrhyw un newydd aros gyda fi?

Parhau i ddarllen

Rhannu

Iechyd meddwl, y pwysigrwydd o siarad ac adnoddau Cymraeg – Matt Spry

(Ymddangosodd yr erthygl hon yn gyntaf ym mhapur bro Y Dinesydd, Ebrill 2019)

Mae’n ddrwg gen i nad ysgrifennais i golofn ar gyfer y rhifyn diwethaf. Dw i wedi bod yn sâl iawn – cyfnod arall o iselder eithafol, y gwaethaf ers blynyddoedd.

Ydy hi’n briodol fy mod i’n sôn am hyn yma? Ydy, byddwn i’n dweud. Mae pethau wedi gwella dros y blynyddoedd ond mae dal cryn dipyn o stigma/tabŵ yn gysylltiedig â phroblemau iechyd meddwl, ond yn ôl Iechyd Cyhoeddus Cymru mae tua chwarter y boblogaeth yn profi problemau iechyd meddwl. Hunanladdiad yw’r lladdwr unigol mwyaf o ran dynion ifanc yng Nghymru.

Felly mae’n hanfodol ein bod ni’n siarad am iechyd meddwl a gwneud yn siŵr ein bod ni’n creu cymdeithas ble mae pobl yn teimlo’n gyfforddus i siarad am bethau felly.

Mae’n hanfodol ein bod ni’n pwysleisio ei bod hi’n iawn i siarad a’n bod ni’n annog pobl i siarad a rhannu problemau a phrofiadau. Galla i gyfrannu drwy sôn am fy mhrofiad i pan mae’n briodol ac yn berthnasol – gobeithio y gall hyn wneud i rywun arall deimlo fel y gallan nhw siarad.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Oes rhaid bod yn alcoholig i stopio yfed yn gyfan gwbl? – Angharad Griffiths

Angharad

Oes rhaid bod yn alcoholig i stopio yfed yn gyfan gwbl? Wel, nagoes, wrth gwrs  – ond pam bod e’n teimlo felly? 

Mis yma, rwyf yn dathlu 6 mis o fod yn sobor. Sdim dropyn o alcohol wedi pasio fy ngwefusau ers y 30ain o Fedi 2018 (a bi-product bach handi o hyn – dwi heb gael dim un sigaret chwaith….o ni’n “ffag ‘da diod” kinda gal!).

Ond dwi’n sicr bod y gair alcoholig wedi stopio fi rhag neud rhywbeth am fy mhroblem yn gynt – ac yn stopio lot o bobl erill rhag neud rhywbeth am gor-yfed.

Mae’r ddelwedd o alcoholig yn un eithaf hen ffasiwn – rhywun sydd yn yfed bob dydd…whiskey mas o fag papur brown fel arfer! Rhywun sydd wedi colli bob dim – wedi cyrraedd y proverbial rock bottom – colli swydd, trwydded gyrru, teulu, cartref…ayyb.  Yr unig ateb i’r broblem ar y raddfa yma ydi mynd i AA a gorfod defnyddio will power bob dydd i beidio yfed.   Jest cwffio cravings am byth.  Mae’n swnio fel uffern i rhanfwyaf o bobl – hyd yn oed i bobl sydd heb broblem yfed!  Mae hefyd yn label eithaf embarrassing ac yn llawn cywilydd – rhywun sy wedi colli rheolaeth yn llwyr.  O ni ddim ishe’r label yma – ac felly dyna pam oedd derbyn bod rhaid i mi rhoi’r gorau i yfed yn gyfan gwbl mor blydi anodd a wedi cymryd fi dros 10 mlynedd o soul-searching i ffeindio’r ateb sy’n siwtio fi.

Parhau i ddarllen

Rhannu

‘Angen cydnabod problemau iechyd meddwl pobl ddall’ : BBC Cymru Fyw

Rhaid gwella’r ymwybyddiaeth o broblemau iechyd meddwl ymhlith pobl ddall, yn ôl Elin Williams o Ddyffryn Conwy, sy’n raddol wedi bod yn colli ei golwg ers yn chwech oed.

Mae ystadegau’n dangos bod pedwar o bob 10 person sydd â nam ar eu golwg yn dangos symptomau o iselder.

Dywedodd Elin ei bod wedi delio â gorbryder ers yn ifanc, a bod hynny wedi gwaethygu trwy ei chyfnod yn yr ysgol.

“O’n i’n teimlo’n wahanol ar adegau, yn enwedig am ‘mod i’n gorfod gwneud gwaith trwy braille ac yn defnyddio ffon wen.

Mi oedd o lot gwaeth pan o’n i yn yr ysgol, yn y chweched ddosbarth yn enwedig. Pan o’n i’n cerdded mewn i ystafell do’n i methu gweld pwy oedd yno neu lle i fynd i eistedd. O’n i ar fy mhen fy hun lot o’r amser a’n teimlo’n unig ac yn wahanol i bawb arall.”

Yn ôl elusen yr RNIB dim ond 17% o bobl sydd â nam ar eu golwg sy’n cael cynnig cymorth emosiynol.

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw


Rhannu

Fy neuddeg mis o golled – Becky Williams

Becky

Galar yw’r cyflwr emosiynol poenus y byddwn ni i gyd yn dod ar ei draws ar ryw bwynt yn ein bywydau, ond rydym ni fel cymdeithas yn hynod gyndyn i’w drafod. Mae hyn yn golygu bod pobl yn hollol amharod i ddelio â her emosiynol galar y mae’n rhaid i ni ddioddef pan fydd rhywun rydym yn caru’n marw. 14 oed oeddwn i pan brofais alar am y tro cyntaf, pan fu farw fy nhad o felanoma malaen (Malignant Melanoma). Bryd hynny, ar ddechrau’r glasoed, anghyfleuster oedd fy ngalar. Roedd yn bygwth fy stopio rhag mynd ar ôl bechgyn a mynd allan gyda ffrindiau, felly fe’i rhoiais i’r neilltu i barhau â fy mywyd. Yn 20 oed, dechreuodd fy iechyd meddwl ddioddef a daeth yn amlwg fy mod yn profi galar gohiriedig (delayed grief). Es i at y GP a wnaeth fy nghyfeirio at gwnsela, ac ar ôl i mi weithio drwy fy ngalar gyda seicolegydd roeddwn i’n gallu symud ymlaen.

Pan gafodd fy ngŵr Irfon ddiagnosis o ganser datblygedig y coluddyn yn 2014, roedd fel petai’r byd wedi dod i ben. Ro’n i’n wraig weddw yn 37 oed pan fu farw Irfon ar 30 Mai 2017. Dim ond 46 oedd o. Yn Dad i bump, mae gennym ddau fab gyda’n gilydd – Sion sy’n 9 oed ac Ianto sy’n 7. Wrth i mi edrych yn ôl ar fy mhrofiad cynt o alar, roeddwn i’n benderfynol i wynebu fy ngalar ac yn gwybod ei fod yn hanfodol i mi gefnogi fy mhlant yn eu galar hefyd, er mwyn sicrhau’r canlyniad gorau posib.

Roedd y dyddiau cyntaf ar ôl i Irfon farw yn frithgof, ond yr hyn dwi’n gallu cofio yw teimlo fel petawn i’n sefyll yn stond â’r byd yn parhau o fy amgylch.

Parhau i ddarllen

Rhannu