Sesiwn Meddwl.org – Eisteddfod Sir Conwy 2019 : Heno

Ar Lwyfan y Llannerch yn yr Eisteddfod yr wythnos ddiwethaf, fe wnaeth Non Parry gadeirio sesiwn hynod ddifyr yn trafod a yw perfformio’n effeithio ar iechyd meddwl, gyda Miriam Isaac, Gruff Jones a Carys Eleri.

Diolch i raglen Heno am ddod draw i greu eitem am y digwyddiad.





Gorflino – a fydd eich gwyliau Haf yn ei ddatrys?

Mae gorflino’n gallu bod yn erchyll – rydych chi’n flinedig, mae’ch corff yn teimlo’n drwm ond yn effro ar yr un pryd, mae’ch meddwl ymhobman ac rydych yn teimlo’n ofnadwy. Mae’n gyfuniad o ofn, dideimladrwydd ac iselder. Mae’ch cymhelliad yn isel, a hyd yn oed os ydych yn cael amser i ffwrdd o’r gwaith, mae’ch blinder yn parhau ac ni allwch weld ffordd allan. Rydych yn stryffaglu tuag at wyliau haf a fydd yn eich achub…ond a yw hynny’n wir?

Caiff gorflino ei ddiffinio fel hyn: ‘i fethu, neu orflino o ganlyniad i ofynion eithafol o ran egni, cryfder, neu adnoddau’. Gall orflino arwain at anallu i wneud pethau (dros dro neu’n barhaol) a diffyg brwdfrydedd a chreadigrwydd, dibyniaeth ar alcohol a chyffuriau, iselder, gorbryder, symptomau somatig, a salwch corfforol.

Mae’r rhan fwyaf o bobl yn credu bod gorflino yn ganlyniad i ormod o waith; pobl wedi’u gorlwytho â gwaith ac yn methu ymdopi â hynny. Mae llwyth gwaith a bywyd (nid yr unig waith yr ydym yn gwneud yw’r gwaith rydym yn cael ei dalu amdano) yn ffactor bwysig iawn wrth drafod gorflino, ond nid dyma’r unig reswm. Mae digwyddiadau bywyd, trawma, ffordd o weithio, mathau o bersonoliaeth, a hyd yn oed niwroamrywiaeth (neurodiversity) yn gallu cyfrannu ato.

Er enghraifft, mae gorflino’n gyffredin ymhlith:

  • gweithwyr lefel uchel, fel prif weithredwyr ayb, sy’n aml yn berffeithwyr ac yn gor-gyflawni
  • gweithwyr gofal, yn enwedig y rhai hynny sy’n rhoi anghenion eraill o flaen eu rhai eu hunain, ac felly’n mynd y tu hwnt i’w hymroddiad a’i hymrwymiad
  • pobl sydd ag Anhwylder Diffyg Canolbwyntio a Gorfywiogrwydd (ADHD) neu Anhwylderau yn y Sbectrwm Awtistig (ASD) sy’n gweithio mewn sefydliadau nad ydynt yn ystyried eu hanghenion nac yn gwerthfawrogi eu doniau a chryfderau

Mae mynd ar wyliau (cyhyd â’ch bod yn gadael eich ffôn neu gyfrifiadur gwaith gartref) yn gyfle i gamu yn ôl ac ymlacio, ond ni fydd yn datrys y cyfuniad o ffactorau sydd wedi arwain at eich gorflino. Ni fydd yn lleihau eich llwyth gwaith, yn atal y gofynion ar eich amser, nac yn newid eich personoliaeth a’r ffordd y mae’ch meddwl yn gweithio.

Os ydych yn credu eich bod ar drywydd gorflino, ceisiwch ddod o hyd i rywun all eich cefnogi. Gall seicotherapydd neu gwnselydd cymwysedig eich helpu i gydbwyso eich bywyd, deall yr hyn sydd wrth wraidd y broblem, a rhoi rhywfaint o reolaeth i chi.

Tair ffordd o oresgyn gorflino

  1. Cwnsela tymor byr – 12 sesiwn o gwnsela sy’n canolbwyntio ar gydnabod y sefyllfa, datblygu adnoddau mewnol trwy hunan-ymwybyddiaeth, deall ffyrdd o weithio a digwyddiadau bywyd, patrymau ymddygiad, adeiladu hunan-hyder, a chymryd cyfrifoldeb personol dros newid. Mae lleihad mewn symptomau yn gyffredin ar ôl 12 sesiwn.
  2. Seicotherapi hirdymor (rhwng chwe mis a sawl blwyddyn) – mae hyn fel arfer yn digwydd ar ôl y deuddeg sesiwn cychwynnol, ac yn darparu profiad dyfnach o hunan-ddarganfod a chefnogaeth barhaus. Mae seicotherapi mwy hirdymor yn galluogi newidiadau o ran derbyn eich hun, dealltwriaeth, a gallu i fod yn ddigymell, yn annibynnol ac yn agosach at eraill. Yn yr un modd ag y gallwch wneud ymarfer corff i gadw’n heini, mae seicotherapi hirdymor yn gallu bod yn rhan wythnosol o’ch hunan-ofal. Mae’n gallu achosi newid strwythurol yn eich bywyd, ac felly bydd eich gorflino’n cael ei ymdrin ag ef ar lefel ddyfnach.
  3. Therapi awyr agored – mae hyn yn golygu gwneud therapi tu allan, a cherdded a siarad mewn natur. Mae ymchwil yn dangos bod treulio amser yn yr awyr agored yn rhoi buddion iechyd corfforol a meddyliol megis;
  • hwyliau gwell
  • lleihad o ran straen
  • y gallu i feddwl yn fwy eglur

Mae therapi awyr agored yn gallu cyfoethogi bywyd, gyda natur yn cefnogi ein gallu i adlewyrchu ar ein hunain ac i gysylltu â’n hunain yn ogystal ag eraill.





Deall y gwahaniaeth rhwng nerfusrwydd a gorbryder

(Daw’r wybodaeth isod o wefan blurtitout.org)

Mae’n gallu bod yn anodd deall weithiau ai nerfusrwydd neu gorbryder yr ydyn ni’n ei brofi.

Teimlad y bydd pawb yn ei brofi o bryd i’w gilydd yw nerfusrwydd. Gall gorbryder fod yn gyflwr meddygol y gellir ei ddiagnosio. Yn aml, byddwn yn troi at Google mewn ymgais i ddeall y broblem, ond gall hynny ein drysu’n llwyr oherwydd yr holl wybodaeth sydd ar gael ac oherwydd y byddwn ni’n profi nerfusrwydd yn aml wrth brofi gorbryder.


Sut maen nhw’n cael eu diffinio?

Mae geiriadur Macmillan yn diffinio nerfusrwydd fel ‘teimlo’n gyffrous, yn bryderus, neu ychydig yn ofnus’. Canlyniad rhyw sbardun penodol yw hyn fel arfer.

Bydd gorbryder yn peri inni deimlo’n bryderus am ystod eang o faterion. Mae’n gyflwr hirdymor, ac fel arfer bydd y rheini ohonom ni sy’n byw gyda’r cyflwr yn teimlo’n bryderus trwy’r amser, ac yn ei chael hi’n anodd cofio’r tro diwethaf inni deimlo’n llonydd.


Ymateb

Yn aml, ymateb i rywbeth penodol yw teimlo nerfusrwydd. Gall fod yn deimlad ofnadwy, ac rydym yn haeddu cefnogaeth i ymdopi gydag ef, ond fel arfer bydd y teimlad yn pylu.

Salwch yw gorbryder a gall ddod mewn tonnau. Bydd adegau pan fyddwn yn teimlo’n fwy pryderus nag eraill, ond mae’r teimlad yn tueddu i bara’n hirach na nerfusrwydd. Gall fod yn ymateb i ddigwyddiadau penodol, er enghraifft bydd y rheini sy’n byw gyda gorbryder cymdeithasol yn teimlo’n waeth mewn sefyllfaoedd cymdeithasol. Fodd bynnag, nid yw gorbryder bob tro’n ymateb i ryw sbardun penodol. Weithiau bydd y teimlad yn codi yn hollol ddirybudd.


Hyd yr amser

Un o’r gwahaniaethau mwyaf rhwng nerfusrwydd a gorbryder yw’r cyfnod o amser y bydd y teimladau yn para. Gyda gorbryder, mae ein teimladau a’n symptomau fel arfer yn weddol gyson. Anaml y cawn lawer o ryddhad ganddynt.

Mae nerfusrwydd yn deimlad tymor byr fel arfer. Mae adegau pan all bara am gyfnod, er enghraifft, yng nghanol arolygiad yn y gwaith, gallem deimlo’n nerfus am hyd yr arolygiad. Ond nid yw’n deimlad cyson fel arfer.


Meddyliau tywyll

Gall gorbryder fod mor annioddefol fel ei fod yn achosi meddyliau tywyll ac anodd iawn. Mae’n bosibl y byddwn yn troi at hunan-niwedio, neu ymddygiadau hunan niweidiol eraill, fel yfed neu ysmygu gormod, er mwyn ymdopi. A dweud y gwir, mae’n gallu bod mor annioddefol i achosi inni feddwl mai hunanladdiad yw’r unig ffordd o ddianc rhagddo. Gall y meddyliau tywyll hyn fod yn barhaus ac yn hollbresennol.


Ymyrryd â bywyd

Pan fyddwn ni’n nerfus, efallai y byddwn ni’n teimlo rhywfaint o anesmwythder ynglŷn â gwneud rhai pethau, ond fel arfer gallwn wneud y pethau hyn er gwaethaf ein teimladau.

Os ydym yn byw gyda gorbryder, mae’n ymyrryd â’n bywydau o ddydd i ddydd. Weithiau gallwn wneud pethau rydym ni’n arbennig o bryderus yn eu cylch, er gwaethaf ein teimladau. Fodd bynnag, bydd cyfyngiadau o ryw fath ar ein bywydau yn aml oherwydd bydd llawer o bethau na fyddwn yn teimlo y gallwn eu gwneud oherwydd effeithiau meddyliol a chorfforol gorbryder.


Pryd i gael help?

Os byddwn yn teimlo’n nerfus am bethau, gall fod yn ddefnyddiol iawn i siarad â ffrindiau a theulu amdanynt.

Gall gorbryder fod yn fwy cymhleth, ac os ydyn ni’n poeni ein bod yn profi’r symptomau, ac maen nhw’n ymyrryd â’n bywyd bob dydd ac yn achosi trallod i ni, mae’n werth gwneud apwyntiad meddyg teulu i drafod ein symptomau. Mae’n bosibl y bydd y symptomau’n pasio, ond mae’n werth trafod i weld a allem gael rhagor o gymorth a chefnogaeth.

(Daw’r wybodaeth uchod o wefan blurtitout.org)





Effaith dechrau’r brifysgol ar bobl ifanc gyda phroblemau iechyd meddwl: fy stori i

Yn dechrau yn y brifysgol, o’n i’n ferch 18 oed, yn syth allan o’r chweched dosbarth ac yn edrych ymlaen i ddechrau bywyd newydd, mewn dinas newydd a gyda phobl newydd.

O’n i’n llawn addewidion. “Hwn fydd dy wneud di”, “Bydd bywyd Prifysgol y tair blynedd orau o’ch bywyd”, “Byddwch yn oedolyn annibynnol o’r diwedd – diolch byth”. O’n i’n ddigon diniwed i gredu’r addewidion hyn ac yn credu bysai mynd i brifysgol yn allwedd i droi fy hunan mewn i berson hollol newydd a gadael fi ddechrau eto – rhywbeth o’n i eisiau ac angen yn daer.

Ers amser hir, o’n i wedi bod yn struglo gyda phroblemau iechyd meddwl sylweddol yn cynnwys gorbryder, iselder ac anhwylder bwyta. Roedd y daith trwy ysgol a Lefel A yn anodd ac o’n i wedi treulio jyst llai na blwyddyn mewn therapi. Rhaid cyfaddef, o’n i’n neud yn dda. Ond, wrth edrych yn ôl fi’n meddwl efallai o’n i wedi perswadio fy hun o’n i’n well na’r realiti, a bod y dechrau newydd wedi golygu bydd dim angen cael therapi o gwbl.

Wedi’r cyfan, o’n i nawr yn ‘oedolyn annibynnol a dydi oedolyn annibynnol ddim angen therapi’, dywedais i fy hunan.

Fodd bynnag, yn fuan ar ôl dechrau’r cwrs o’n i wedi sylweddoli nad oedd pethau mor syml â hynny. Yn gyfrifol am gynllunio a chreu fy mhrydau bwyd fy hun ar ôl treulio y blynyddoedd ddiweddaf o dan oruchwyliaeth ac weithiau cael fy ngorfodi i fwyta, o’n i’n teimlo’n rhydd a gyda’r rhyddid daeth restriction. Mewn amser byr, o’n i wedi hollol ail-waelu yn fy anhwylder bwyta ac oedd fy ngorbryder ac iselder yn waeth nag erioed. Ond, am ryw rheswm, y tro hwn do’n i ddim yn teimlo bod modd i mi siarad allan. Pam? Achos y gred o’n i’n annibynnol, o’n i’n oedolyn sy’n dechrau bywyd newydd. O’n i wedi gadael fy hen system gymorth y tu ôl ac wedi symud ymlaen. Roedd y syniad o ofyn am help yn llawn siom ac wedi gwneud imi deimlo do’n i ddim yn ‘gwneud bywyd prifysgol yn y ffordd gywir’ – y ffordd y dylwn i neud e.

Cyn hir o’n i wedi cyrraedd y pwynt lle doedd dim ‘da fi y gallu i wneud pethau bob dydd ac wedi colli’r gallu i guddio pa mor sâl o’n i. Yn ffodus fi’n perthyn i adran fach yn y brifysgol lle mae’r staff mor gefnogol a thrwy gydol fy amser yn y brifysgol wedi gwneud unrhyw beth yn eu grym i fy helpu yn academaidd ond hefyd i fy nghalonogi a chefnogi. Dw i hefyd wedi ffurfio rhai o’r cyfeillgarwch gorau gyda phobl sydd ddim yn unig wedi rhoi’r atgofion gorau imi ond sydd hefyd, weithiau wedi achub bywyd fi.

Pe bawn i wedi gwrando ar y llais bach yn fy mhen ac wedi peidio dweud dim byd oherwydd yr ofn cael fy meirniadu neu ddim yn ymddangos yn ddigon annibynnol, os na fyswn i wedi siarad allan ac wedi gofyn am help, er gwaethaf fy nghywilydd fyddwn i ddim erioed wedi dod o hyd i’r gefnogaeth honno ac i fod yn hollol onest, dydw i ddim yn gwybod sut byddwn i bron wedi gorffen tair mlynedd yn y brifysgol.

Y dyddiau hyn mae ‘na ormod o bwysau yn cael ei roi ar bobl ifanc i dyfu fyny ac edrych ar ôl eu hunain, yn enwedig wrth wneud y trosglwyddad i’r brifysgol, sy’n gallu, fel yn fy achos, i annog pobl i gadw’n dawel am eu phroblemau ar adeg pan mae llawer o bobl ifanc yn teimlo eu bod angen y cymorth mwyaf. Does dim ots ym mha sefyllfa neu beth ydych chi’n meddwl dylech chi fod yn gwneud, gwrandewch ar eich corff a’ch meddwl. Os ydych chi’n teimlo fel bod chi angen help plîs gofynnwch, gallai hynny achub eich bywyd.

Mae’n iawn i siarad allan ac mae’n iawn os dydych chi ddim yn iawn.





Mewn breuddwyd: Sut beth yw byw gyda Dadwireddu? – Manon Elin

Mae syniad cyffredinol bod ymwybyddiaeth a dealltwriaeth am faterion iechyd meddwl yn gwella, sydd yn wir i ryw raddau, ond dim ond gyda chyflyrau cyffredin fel iselder a gorbryder.

Mae’r diffyg ymwybyddiaeth a dealltwriaeth ynghylch Dadwireddu, nid yn unig ymhlith y boblogaeth gyffredinol, ond hyd yn oed ymhlith gweithwyr iechyd, dal i fod yn broblem fawr. Anaml iawn fydd ymgyrchoedd i ‘godi ymwybyddiaeth’ am iechyd meddwl yn rhoi sylw i’r cyflyrau hynny sydd wir angen codi ymwybyddiaeth ohonynt.

Dwi wedi cyfeirio at fy mhrofiadau â dadwireddu yn fras mewn blogiau eraill, ond roeddwn i eisiau ysgrifennu blog penodol amdano, er mwyn i bobl eraill ddeall, ond hefyd er mwyn i mi geisio ei ddeall yn well fy hun. Mae ysgrifennu wir yn help i wneud synnwyr o bopeth!

Yn y blog yma byddai’n trafod: sut mae dadwireddu’n teimlo, y pethau sy’n gallu ei waethygu, sut mae’n effeithio arna’ i o ddydd i ddydd, a rhai pethau sy’n gallu helpu.

Mae dadwireddu yn gwneud i mi deimlo…

  • yn afreal, fel petawn i mewn breuddwyd, ond yn methu deffro;
  • ar goll gan fod popeth yn teimlo’n anghyfarwydd;
  • yn bell oddi wrth bopeth o’m hamgylch;
  • fel ‘mod i ar fin llewygu neu golli rheolaeth;
  • yn gaeth yn fy nghorff, ac weithiau ma ‘nwylo i’n edrych yn bell ac yn teimlo nad yw nhw’n rhan ohona i;
  • fel bod fy meddwl ar wahân i ‘nghorff;
  • fod pobl yn ymddangos yn bell ac yn anghyfarwydd;
  • wedi datgysylltu oddi wrth fy nghorff a’r byd o’m cwmpas;
  • fel bod pawb a phopeth yn ymddangos yn ddieithr ac yn afreal;
  • fel petawn i’n gwylio popeth yn digwydd o’m cwmpas, ac nad ydw i yno mewn gwirionedd.

Ma’n anodd iawn i’w ddisgrifio gan ei fod yn swnio’n rhywbeth mor rhyfedd. Wrth siarad am orbryder, mae gan bobl ryw fath o syniad am beth chi’n siarad i ryw raddau, gan fod pawb yn profi pryder fel emosiwn (nid bod gorbryder yn ddim byd tebyg i boeni arferol, ond mae ‘na gysylltiad a thebygrwydd). Does dim emosiwn tebyg i ddadwireddu ac felly does dim byd diriaethol i’w gymharu gyda.

Mae’r diffyg ymwybyddiaeth a dealltwriaeth ynghylch y cyflwr mor rhwystredig, ac yn gwneud ceisio cael cymorth gymaint anoddach.

(Llun: Flickr)

Am flynyddoedd, drwy gydol fy arddegau, roeddwn i’n credu mai fi oedd yr unig un yn y byd oedd yn profi’r teimladau hyn o deimlo’n ‘afreal’. Doedd gen i ddim ymwybyddiaeth o beth oedd salwch meddwl yn gyffredinol, heb sôn am fedru adnabod arwyddion y cyflwr anghyffredin hwn yn fy hun. Doedd gen i ddim syniad beth oedd yn digwydd – sut allen i esbonio wrth rywun arall? Doedd gen i ddim y geiriau i fynegi’r teimlad, ac mae dal yn her i’w ddisgrifio. Yr unig ffordd y gallwn ei ddisgrifio oedd ‘mod i’n “teimlo’n rhyfedd”.

Wnaeth e gymryd bron chwe blynedd i fi ddarganfod enw i’r teimlad a sylweddoli ei fod yn gysylltiedig â gorbryder a phyliau o banig. Roedd yn gymaint o ryddhad dod ar draws enw i’r teimladau hyn am y tro cyntaf, a sylweddoli ei fod yn salwch a bod pobl eraill yn teimlo’r un peth.

Dyna pam dwi mor awyddus i godi ymwybyddiaeth o’r cyflwr. Dwi’n gwybod pa mor anodd ac unig yw dioddef o’r salwch yma heb syniad beth yw e. Dwi’n grediniol y byddai fy arddegau wedi bod gymaint haws petawn i wedi deall mai salwch oedd e, a bod pobl eraill yn profi’r un peth.

Dwi wedi gweld nifer fawr o feddygon a gweithwyr iechyd meddwl ar hyd y blynyddoedd, a dwi ddim yn teimlo bod yr un ohonyn nhw wir yn deall dadwireddu. Dydyn nhw’n sicr ddim yn sylweddoli pa mor frawychus yw e. Mae e mor rhwystredig gorfod addysgu gweithwyr iechyd amdano, pan dwi eisiau atebion fy hun.

Mae ymgyrchoedd am iechyd meddwl yn gyffredinol yn rhoi pwyslais ar ‘ofyn am gymorth’. Ond beth chi’n neud pan chi o’r diwedd yn gofyn am gymorth, ond nad yw’r gweithwyr iechyd yn gwybod sut i helpu? Mae’n rhwystr ychwanegol a diangen.

Dwi ddim yn meindio esbonio’r cyflwr wrth bobl eraill yn gyffredinol; rwy’n falch o allu addysgu eraill a chodi ymwybyddiaeth amdano, ond byddwn i yn disgwyl gallu cael rhai atebion gan weithwyr iechyd, neu eu bod nhw o leiaf yn gyfarwydd â’r cyflwr.

Dwi yn gweld pethau’n dechrau gwella wrth bod mwy o bobl yn rhannu eu profiadau ohono, mewn blogiau ac ar Twitter ac ati, a gydag enwogion fel Dodie a Matt Haig yn siarad amdano yn gyhoeddus, sy’n galonogol iawn. Roedd hyd yn oed trafodaeth fer arno yn San Steffan yn ddiweddar! Er hyn, prin iawn yw’r wybodaeth a chyngor arbenigol am sut i ymdopi â’r cyflwr o ddydd i ddydd.


Pethau sy’n gallu gwaethygu’r dadwireddu a theimladau o banig:

  • Torfeydd a llefydd prysur
  • Llefydd neu sefyllfaoedd heb ffordd hawdd i ‘ddianc’
  • Llefydd anghyfarwydd, dieithr a phell
  • Blinder
  • Straen
  • Alcohol
  • Caffein
  • PMS (does dim digon o sôn am gymaint mae PMS yn effeithio ar iechyd meddwl!)

Un o’r pethau sy’n cael yr effaith fwyaf ar y dadwireddu yw’r tywydd. Mae’r dadwireddu lot gwaeth pan mae’n gymylog ac yn ddiflas, a phan mae’n braf ac yn heulog mae’r dadwireddu mwy neu lai yn diflannu. Felly mae pethau lot anoddach pan ma’r tymor yn newid yn yr hydref. Mae’n swnio’n hurt, a does gen i ddim syniad pam fod y tywydd yn effeithio gymaint arno!

Weithiau, mae’n wael heb reswm na trigger, sy’n anodd oherwydd na alla i wneud dim i helpu a dwi ddim yn gwybod pa mor hir y bydd e’n parhau.


Sut mae dadwireddu yn effeithio arna’ i o ddydd i ddydd…

(Llun: themighty.com)

Dwi o hyd yn meddwl ‘Beth os fyddai’n cael pwl o banig?’, ac yn ymwybodol pa mor bell ydw i o fy ‘llefydd diogel’, ble mae’r ffordd allan a sut fydden i’n gadael petai angen – mewn siopau, darlithoedd, cyfarfodydd a phob adeilad a sefyllfa.

Mae dewis ble i eistedd mewn ystafell yn anodd; ydw i’n eistedd yn agos at y drws er mwyn teimlo’n fwy cyfforddus a gallu canolbwyntio, neu yn gwthio ac yn herio fy hun i eistedd unrhyw le, ond yn teimlo’n anxious a panicky a chynyddu’r siawns o gael pwl o banig?!

Mae’r dadwireddu yn amrywio llawer o ran pa mor wael yw e. Yn gyffredinol, mae’r teimlad yn mynd a dod yn raddol o hyd heb greu gormod o drafferth. Dyw e ddim yn rhywbeth sydd yno drwy’r amser, a galla i bellach feddwl amdano heb ei deimlo. Ond hyd yn oed pan dwi’n teimlo’n iawn, dwi o hyd yn ymwybodol ac yn poeni y gallai waethygu o fewn eiliadau.

Mae’n anrhagweladwy iawn; mae’n amrywio gymaint o ddydd i ddydd ac o awr i awr, sy’n golygu bod gwneud trefniadau yn anodd. Dwi ddim eisiau ymrwymo i wneud unrhyw beth oherwydd dwi ddim yn gwybod sut fydda’ i o un diwrnod i’r llall.

Mae’n anodd cyfleu mewn geiriau pa mor frawychus yw e pan mae ar ei waethaf. Pan oeddwn i’n cael y pyliau yn ifanc, roeddwn i’n rhewi ac yn sgrechian am help. Dyna pa mor erchyll a brawychus yw e. Erbyn hyn, galla’ i rheoli’r panig a’r dadwireddu yn llawer gwell. Mae fwyaf brawychus pan ei fod yn digwydd yn ystod y nos. Weithiau rwy’n deffro ganol nos mewn panig ac yn dissociated. Dyna’r profiad mwyaf brawychus.

Un o’r pethau gwaethaf am ddadwireddu yw’r ofn parhaus y bydd e’n gwaethygu’n sydyn. Mae’r ofn yno o hyd, bob dydd, cyn mynd mas a gwneud unrhyw beth. Alla’ i ddim cofio sut deimlad yw byw heb yr ofn o gael pwl o banig neu brofi dadwireddu. Dwi wedi colli cyfri ar sawl gwaith dwi wedi gorfod troi ‘nôl wrth fynd i rywle oherwydd bod y dadwireddu a’r panig yn rhy wael. Mae’r ofn mor gryf mae’n anodd mynd mas yn gyfan gwbl weithiau. Mae’n rhy anodd a galla’ i ddim dychmygu ‘mod i’n mynd i allu ymdopi. Ond wedyn dwi’n teimlo’n euog am ildio a ‘mod i ddim yn trio’n ddigon caled i wella.


Pethau sy’n gallu helpu:

  • Darllen am brofiadau tebyg pobl eraill – mae hyn yn gymaint o gysur, ac yn help i atgoffa fy hun mai salwch yw e, a bod pobl eraill yn teimlo’r un peth.
  • Haul a thywydd braf
  • Unrhyw fath o dechnegau daearu neu distraction – gwrando ar gerddoriaeth neu bodlediadau, neu ganolbwyntio ar y pethau bychain sydd o’m cwmpas
  • Gorfodi’n hun i wneud pethau (ond dim gormod!) Gwthio ffiniau’r comfort zone, sy’n anodd gan fod ffiniau’r comfort zone yn newid yn ddyddiol.
  • Atgoffa fy hun ei fod e YN pasio yn y diwedd
  • Anadlu!

Gyda chymorth cwnsela yn ddiweddar (yn Gymraeg!), dwi’n ceisio newid y ffordd dwi’n meddwl amdano…

  • Derbyn y cyflwr, derbyn y bydd yn amrywio o ddydd i ddydd, ac mai dysgu ymdopi sydd angen ei wneud, yn hytrach nag anelu at wellhad llwyr. Roedd hyn yn anodd iawn i ddechrau. Doeddwn i ddim eisiau ei dderbyn e, na byw gyda fe, na gorfod ymdopi ag e bob dydd. Roeddwn i eisiau ateb i wella!
  • Derbyn y dadwireddu pan mae e’n wael, yn hytrach na mynd i banig a cheisio brwydro yn ei erbyn.
  • Cymryd bob dydd fel mae’n dod, a chofio nad yw un diwrnod gwael yn golygu y bydd y diwrnod nesaf hefyd yn wael.
  • Derbyn nad oes rheswm pam ei fod yn wael bob tro. Derbyn sut dwi’n teimlo ar y pryd yn hytrach na chwestiynu a cheisio dadansoddi pam ei fod yn wael.
  • Dysgu ‘mod i yn gallu ymdopi gyda fe, er mor anodd yw hynny.

Mae byw gyda dadwireddu a gorbryder yn gwneud y pethau symlaf yn anodd. Mae’n frwydr ddyddiol ac mae’n cymryd cymaint o egni, gwaith meddwl ac adrenalin i wneud unrhyw beth.

Er hyn, pan dwi yn llwyddo i wneud rhywbeth, mae’n deimlad mwy gwobrwyol a gwerthfawr, a galla i werthfawrogi’r cyfnodau o deimlo’n OK llawer mwy na phe na bawn i’n brwydro’r gorbryder a dadwireddu. Mae llwyddo i wneud rhywbeth anodd yn teimlo’n gymaint o ryddhad, yn teimlo’n liberating ac yn rhoi’r hyder i fi feddwl ‘mod i yn gallu ymdopi! Ma’r dadwireddu a gorbryder yn rhan enfawr o ‘mywyd i, ond mae yn bosib byw bywyd weddol normal, ac ar y cyfan galla i reoli’r panig a dadwireddu, yn hytrach na chael fy llethu ganddo.

Manon Elin





Sut i helpu eich plentyn i deimlo’n llai pryderus

Mae pob plentyn, fel pob oedolyn, yn teimlo’n bryderus o dro i dro. Ond i rai, gall gorbryder gymryd drosodd, a’u rhwystro rhag gwneud y pethau maen nhw’n eu mwynhau.

Mae ymchwil gan yr Athro Cathy Creswell o Brifysgol Reading, sydd wedi ysgrifennu llyfrau ar sut i oresgyn gorbryder mewn plentyndod, wedi dangos y gall rhieni wneud pethau i helpu lleddfu pryderon eu plentyn.

Dyma rai awgrymiadau sydd wedi eu selio ar ei hymchwil ac ar astudiaethau diweddar eraill ar orbryder.

Byddwch yn ymwybodol ei fod yn naturiol i blant fynd drwy gyfnodau gwahanol o  orbryder

Efallai bydd plant rhwng 4 ac 8 oed yn poeni am ysbrydion, bwystfilod neu anifeiliaid, tra bydd plant hŷn yn fwy tebygol o boeni am gael niwed drwy ddigwyddiadau go iawn ond prin megis llofruddiaeth, terfysgaeth neu ryfel niwclear.

Peidiwch â diystyru ofnau eich plentyn.

Ni fydd dweud wrthynt na fydd yr hyn maen nhw’n ei ofni byth yn digwydd, neu awgrymu eu bod nhw’n ffôl i boeni, yn helpu. Yn lle hynny, cydnabyddwch sut mae eu hofnau yn gwneud iddynt deimlo.

Ond ceisiwch beidio â threfnu bywyd o gwmpas eu hofnau, neu gallech amddifadu’ch plentyn o’r cyfle i ddysgu eu bod nhw yn medru ymdopi â’r sefyllfa maen nhw’n ei hofni.

Os oes ar eich plentyn ofn cŵn, efallai ei fod yn ymddangos yn garedig i groesi’r ffordd pan welwch gi, ond y neges y mae hyn yn ei rhoi iddynt yw y dylent fod yn ofnus. Nid yw hyn yn golygu y dylech orfodi’ch plentyn i wynebu rhywbeth maen nhw’n ei ofni, ond yn hytrach, cefnogwch nhw drwy fynd yn agosach yn raddol.

Os ydy gorbryder yn dechrau dod yn broblem, gwyliwch yn ofalus i geisio adnabod pa sefyllfaoedd sydd anoddaf iddynt.

Y nod yw cael dealltwriaeth dda o beth maent yn teimlo a phryd, ond heb ofyn iddynt drwy’r amser sut maent yn teimlo.

Gofynnwch gwestiynau agored i blant.

Mae’n demtasiwn i neidio mewn gydag atebion, ond yn hytrach gwnewch yn siŵr eich bod yn gwrando tra eu bod nhw’n esbonio beth maent yn ei ofni y gallai ddigwydd. Efallai ei fod wedi selio ar gamddealltwriaeth. Tan eich bod yn gwybod yn union beth mae’ch plentyn yn ei ofni, mae’n anodd i chi eu helpu nhw.

 

Yn hytrach na dweud wrth eich plant bod eu hofnau yn ddi-sail, gofynnwch y cwestiynau sydd yn caniatáu iddynt sylweddoli nad yw eu hofnau yn realistig.

Er enghraifft, gofynnwch iddynt beth sydd wedi digwydd yn y gorffennol i wneud iddynt feddwl y gallai hyn ddigwydd. Dechreuwch gyda chamau bach i’w helpu nhw i ddechrau gweld nad yw’r hyn sy’n digwydd yn union fel yr hyn y maent yn ei ddisgwyl, neu dangoswch y gallant ymdopi â’r her.

 

Anogwch blant i fabwysiadu strategaethau meddwl i’w helpu i ymdopi.

Os oes arnynt ofn perfformio mewn sioe, er enghraifft, gofynnwch iddynt ofyn i’w hunain beth yw’r peth gwaethaf allai ddigwydd, ond hefyd beth yw’r peth gorau allai ddigwydd. Mae’n debygol y bydd yr hyn sy’n digwydd rywle yn y canol.

Helpwch gynllunio dulliau i brofi eu hofnau yn raddol.

Ym Mhrifysgol Reading mae rhieni yn cael eu dysgu i adeiladu hyder eu plant trwy eu cael i gynllunio deg cam tuag at wneud yr hyn y maent yn ei ofni.

Rhowch ganmoliaeth a gwobr i’ch plentyn am drio’r camau.

Bydd hyn yn cydnabod eu hymdrech ac yn eu hannog i roi tro ar bethau anodd.

Mae’n normal i deimlo’n bryderus o dro i dro, ond os yw eu gorbryder yn achosi gofid iddynt ac yn golygu eu bod yn colli allan ar sefyllfaoedd bob dydd, yna efallai ei fod yn syniad da i chwilio am fwy o gyngor.

Edrychwch am lyfrau sydd â strategaethau y gallwch roi cynnig arnynt, neu gofynnwch i’ch meddyg teulu am help megis Therapi Gwybyddol Ymddygiadol (CBT).

Cofiwch na allwch chi gael gwared â’r holl bryderon o fywyd eich plentyn.

Eich nod chi yw eu cael nhw i ddod yn gyfarwydd ag ychydig o ansicrwydd, yn hytrach na chael gwared arno yn gyfan gwbl. Mae dysgu sut i reoleiddio eich emosiynau yn rhan o dyfu fyny. Erbyn i ni dyfu’n oedolion rydym yn gallu rhoi pethau mewn persbectif yn well, gan sylweddoli, ar y cyfan, y gallwn ymdopi.

Daw’r wybodaeth uchod o dudalen ‘All in the Mind’ ar wefan BBC Radio 4





Cyfweliad Non Parry ar Newyddion 9

Cyfweliad llawn Non Parry ar Newyddion 9 (22/02/19), lle mae Non yn rhannu ei phrofiadau o iselder a gorbryder.

Diolch i Newyddion 9 am y clip fideo.

“Dwi’n cael y panic attacks yma lle dwi’n meddwl bo’ fi’n mynd i basio allan neu syrthio.”

“Dwi yn cael cyfnode lle dwi’n teimlo bod bywyd yn anodd, a ma’ siarad wedi jysd neud byd o wahaniaeth idda fi.”

“Mae o mor isolating, a ti’n gallu teimlo mor unig… achos ti’n teimlo falle bo’ ti’n berson gwan. Ond ‘di hynna ddim yn wir o gwbl, achos ma’ byw efo y probleme yma rili yn neud ti’n berson rili cryf.”





Casgliad Prosiect Pryder

Pryder, Celf a Natur

Tŷ Tarasovo – penseiri ZROBYM

Clapton Tram – Llundain

Mae Prosiect Pryder wedi bod yn brosiect ymchwil sydd wedi ei ariannu gan grant Ymchwil a Datblygu i Unigolion Creadigol Proffesiynol Cyngor Celfyddydau Cymru. Mae’r grant yn rhoi’r cyfle i artistiaid datblygu syniadau newydd ac i gyd-weithio hefo person neu sefydliad creadigol. Bues i (Teleri Lea) yn cydweithio hefo’r pensaer ac yr artist Huw Meredydd Owen.

Tri phrif nod y prosiect oedd dylunio gofodau sydd yn lleddfu pryder, datblygu gosodiadau sydd yn manteisio ar rinweddau therapiwtig natur a datrys heriau adeiladwaith creu gwaith ar raddfa fawr.

Er mwyn dylunio gofodau sydd yn lleddfu pryder, roedd hi’n bwysig i mi hel ymatebion at wahanol fathau o ofodau gan bobl sydd yn dioddef o bryder. Roedd gennai fy syniadau fy hun am y math o lefydd sydd yn lleddfu fy mhryder i ond roeddwn i’n awyddus i ddarganfod be fysa ymatebion pobl arall at y llefydd hyn. Gofynnais i’r cyfranogwyr sgorio nifer o ddelweddau allan o 5, hefo 1 yn llesol a 5 yn achosi straen.

Dwi wedi hel ymatebion 35 o gyfranogwyr i holiadur delweddau ac ymatebion 47 o gyfranogwyr i holiadur ysgrifenedig. Roedd rhan fwyaf o’r bobl yma wedi ymateb ar-lein i ddelweddau o fy ngwaith fy hun a dwi wedi sgwrsio wyneb yn wyneb hefo tri o bobl am natur eu pryder a’u hymateb i ddelweddau o waith bobl arall.

Rhain oedd y delweddau oedd yn sgorio yn fwyaf llesol. Mae’r canlyniad yma wedi achosi i mi ystyried beth yw rôl yr oriel gelf, mewn cymhariaeth a gofod mwy cartrefol.

Wrth ystyried pa fath o waith celf i’w greu mae nifer o ffactorau gwahanol i’w hystyried. I ddechrau mae yna’r teimlad gwreiddiol, yr ysbrydoliaeth gychwynnol. I mi mae’r ysbrydoliaeth wedi bod yn rhywbeth sydd wedi cynyddu dros amser; trwy brofiadau arddunol natur. Mae rhai o’r profiadau yma o fy mhlentyndod ac wedi eu tanlinellu gan syfrdandod o deimlo’n rhan o’r bydysawd ehangach am y tro cyntaf. Dwi rŵan yn deall fod y profiadau yma wedi cael hyd yn oed mwy o effaith oherwydd fy mherthynas hefo pryder a fy ansicrwydd cymdeithasol. Mae natur yn le fedrai cael persbectif gwahanol ar fy mywyd.

Os mae natur arddunol yw fy mhrif ysbrydoliaeth sut fedraf eu defnyddio i greu gwaith sydd yn gweddu at gyd-destun unigryw’r oriel gelf?

Cliciwch yma i barhau i ddarllen canlyniadau Prosiect Pryder…

Am ragor o wybodaeth am y prosiect, e-bostiwch Teleri  neu ewch i’w gwefan.


Darllen rhagor am y prosiect:




‘Angen cydnabod problemau iechyd meddwl pobl ddall’ : BBC Cymru Fyw

Rhaid gwella’r ymwybyddiaeth o broblemau iechyd meddwl ymhlith pobl ddall, yn ôl Elin Williams o Ddyffryn Conwy, sy’n raddol wedi bod yn colli ei golwg ers yn chwech oed.

Mae ystadegau’n dangos bod pedwar o bob 10 person sydd â nam ar eu golwg yn dangos symptomau o iselder.

Dywedodd Elin ei bod wedi delio â gorbryder ers yn ifanc, a bod hynny wedi gwaethygu trwy ei chyfnod yn yr ysgol.

“O’n i’n teimlo’n wahanol ar adegau, yn enwedig am ‘mod i’n gorfod gwneud gwaith trwy braille ac yn defnyddio ffon wen.

Mi oedd o lot gwaeth pan o’n i yn yr ysgol, yn y chweched ddosbarth yn enwedig. Pan o’n i’n cerdded mewn i ystafell do’n i methu gweld pwy oedd yno neu lle i fynd i eistedd. O’n i ar fy mhen fy hun lot o’r amser a’n teimlo’n unig ac yn wahanol i bawb arall.”

Yn ôl elusen yr RNIB dim ond 17% o bobl sydd â nam ar eu golwg sy’n cael cynnig cymorth emosiynol.

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw





PWNC ANGHYFFORDDUS? Gorbryder vs y Ddannodd – Non Parry

Yn dilyn ei blog cyntaf, mae Non Parry yn ôl…

Mae pethe’n well ond dwi’n meddwl bod dal lle inni wella sut, lle a phryd ‘da ni’n siarad am iechyd meddwl.

Yn ddiweddar nes i ddisgrifio cân fel ‘gwrando ar nervous breakdown’. Funny i rai bobol, ansensitif i eraill efallai ond y peth yw do’n i ddim yn trio bod yn funny, nac yn ansensitif. Dyna’r peth cyntaf ddaeth i ‘mhen. Fel yna oedd o’n teimlo i fi. Fel fysa rhywun arall yn deud ‘mae’n swnio fel migrane’ neu’r ddannodd efallai. Yn anffodus i fi dwi wedi cael mwy o breakdowns nac ydw’i o’r ddannodd. Ffaith. Ffaith anghyfforddus i rai falle ond mae’n ok, peidiwch a theimlo’n weird, achos dwi’n ok hefo hynna! Dwi wedi byw gyda gorbryder ers tua 16 o flynyddoedd erbyn hyn. Mae o’n rhywbeth dwi’n ymwybodol ohono ac yn ei reoli bob dydd felly erbyn hyn mae deud ‘mae’n anxiety fi’n chwarae fyny heddiw’ mor naturiol i fi ddeud dros frecwast ac ydi o i rywun arall ddeud ‘mae’n eczema i wedi fflêrio fyny heddiw’. Dwi hefyd yn ystod yr 16 o flynyddoedd yna wedi magu plant, gweithio, siopa ‘Dolig lot o weithie a phopeth arall normal… just fel y miloedd ar filoedd o bobol fel fi sy’n dioddef o orbryder.

Ond ti’n gwybod be fysa wedi ei neud o’n haws? Siarad amdana fo yn fwy normal.

Pan mae pobol yn siarad am iechyd meddwl mae dal twtch bach o’r ffordd oedd hen ladies ‘Anti Irene-ish’ yn sibrwd “mae gan merch Margaret problemau iechyd meddwl” yn yr un ffordd ag oddan nhw’n deud y gair ‘affair’. ‘Sneb rili yn gallu deud o heb deimlo’n wael. Be am i ni gyd stopio sibrwd ‘iselder’ neu ‘gorbryder’? Da ni’n sibrwd cyfrinachau neu pethe cywilyddus, ac mae teimlo fod problemau iechyd meddwl yn gywilydd neu’n gyfrinach mor ‘rong, ac yn beryg ofnadwy i’r rhai sy’n dioddef. So nawn ni stopio neud hynna ie?

Dwi’n deall fod iechyd meddwl yn bwnc sensitif ond yn bersonol dwi ddim yn meddwl fod o’n helpu unrhywun i roi’r statws ‘untouchable’ yma i’r cyflwr. Dwi ddim yn meddwl bod o’n deg bod gorbryder ac iselder yn cael cuddio mewn rhyw VIP area ‘da ni ddim yn cael cyffwrdd tra bo’r ddannodd yn eistedd yn y cheap seats gyda’i ffrindau eczema a phwysedd gwaed uchel. Mae’n amser i broblemau iechyd meddwl eistedd allan yn agored fel pob afiechyd crap arall. Ac hefyd… dydi’r ffaith fod yr afiechyd yn byw yn ein meddyliau ddim yn golygu eu bod nhw’n byw yn ein dychymyg chwaith… pethe neis sy’n cael byw yn fana, (fel cael teeeeny eliffant bach fel anifail anwes er enghraifft… dwi heb feddwl lot am hynna obviously).

Mae iselder neu gorbryder mor ‘real’ a phob afiechyd arall yn y waiting room felly gawn nhw eistedd yna gyda pwysedd gwaed uchel ac eczema a chael eu trafod a chael triniaeth fel pob afiechyd arall.

Weithie, pan mae rhywun ddigon dewr i ddeud eu bod nhw’n dioeddef gyda rhywbeth fel iselder mae pobol yn cynnig falle dyle nhw jyst  ‘canolbwyntio ar gwaith, neu… mynd am dro… retail therapy falle?’. Mae ngŵr i, Iwan, yn aros am kidney transplant. Dim ond un aren sydd ganddo a tydi hwnnw ddim yn gweithio. Rŵan yn yr 20 mlynedd dwi wedi bod efo fo yn siarad efo doctoriaid a specialists tydw i ERIOED wedi clywed unrhyw un yn cynnig falle ddyle fo fynd i brynu rhywbeth neis a jyst trio tyfu aren newydd ar ben ei hun. Na, mae o angen help a meddyginiaeth. Ac mae pobol sy’n dioddef gyda salwch iechyd meddwl hefyd angen gofal, a weithie meddyginiaeth. SIMPLE AS THAT!

Mae lefel fy ngorbryder i’n amrywio o ddydd i ddydd.

Ac mae’r pethe symla yn gallu bod yn trigger, felly dwi’n gwybod i osgoi y triggers. Yn union fel fysa rhywun lactose intolerant yn osgoi dairy. Rhyw 6 mlynedd yn ôl ges i’n ‘episode’ gwaethaf o orbryder. O’n i ar daith sioe blant yn aros mewn hotels gwahanol am gyfnod o tua pythefnos. (Erbyn hyn dwi’n deall bod hotels yn trigger anferth!!) Yn ystod y pythefnos wnaeth yr anxiety ddwysau… yn ofnadwy. Pob dydd yn teimlo fwy frantic. Mae gorbryder yn fy effeithio i’n gorfforol iawn, a fel dwi ‘di ddeud mae’n amrywio mewn lefel ond ar yr achlysur yma roedd pob symptom ar ei lefel uchel iawn. Methu anadlu, teimlo’n sick, chwil, calon yn rasio… gallu clywed pob curiad yn amplified, methu cadw’n llonydd. Tipyn bach fel bod ar rollercoaster drwy’r dydd a nos pan ti’n CASAU rollercoasters! Mae’n adrenaline i ar full blast, but not in a fun way. Y fight or flight response heb off button. Roedd insomnia wedi cicio fewn, ac ar y drydedd noson heb gwsg nes i ffeindio’n hun ar risie foyer y gwesty am 4 y bore yn dal y llawlyfr gyda rhif doctor ynddo ac yn syllu ar y revolving door, yn gweddio am ryw gryfder i’n symud i o’r grisie i’r car i mi allu dreifio i’r ysbyty achos o’n in meddwl fy mod i’n marw. Ond doedd gen i ddim yr egni na’r nerth. Ac yn rhywle roedd llais yndda i yn deud bod hyn yn embarrasing.

Rŵan, dwi wedi bod ar deithie fel yma LOT. A dwi di colli cownt ar faint o weithie fysa rhywun yn dod i lawr i gael brecwast ac announcio bo’ nhw di bod fyny drwy’r nos yn eistedd ar y toilet. A stori FI sy’n embarassing?! Mae rhywbeth yn wrong fan hyn surely?! Ie, doedd beth ddigwyddodd i fi y noson yna ddim yn bleser i wrando arno falle, ond di’r shits ddim gwell!! Ac mae gorbryder yn rywbeth lot pwysicach i rhannu amdano na toilet habits… yn enwedig amser brecwast! Ond wrth gwrs nes i ddim deud dim wrth unrhyw un. Just deud mod i’n cael trafferth cysgu. Llai embarrassing i bawb. A’r peth ridiculous oedd o’n i ar daith gyda ffrindiau…ffrindiau rili lyfli. A mi fysa pob un ohonyn nhw wedi helpu fi ond am ryw rheswm nes i gadw cyfrinach y gorbryder.

Erbyn i mi gyrraedd doctor (wedi gorffen y daith .. STUPID!!), on i’n exhausted, yn shiglo, methu anadlu – dim ond yn gallu just about sibrwd i’r doctor.  Roedd hi’n smiley a lyfli ac yn rili calm a matter of fact a nath hi ddeud –

Yes this is nervous exhaustion. It’s chronic anxiety’ (nervous breakdown yn yr hen ddyddie).

Ges i bresgripsiwn am feddyginiaeth –

and use the paper bag it comes in to help you breathe if you need to, it will rebalance the chemicals in you. And I’ll refer you to a course you can go on for anxiety, it’s free, six weeks one afternoon a week.”

Mewn eiliadau roedd shifft yndda i – rhyddhad!

Achos dim fi oedd wedi achosi hyn.. salwch! Chemicals! Dim fi! Roedd hi wedi gweld pobol fel fi LOADS o wethie. A roedd ganddi bethe i neud fi’n well, jyst fel eczema a high blood pressure.  Roedd y salwch yma, fel bron iawn pob salwch arall, yn treatable. Ddim yn weird o gwbl.

Felly dwi ‘di penderfynu peidio cyfro fyny dros iechyd meddwl fi rhagor. Achos mae o fel ‘abusive partner’ sy’n nocio ti o gwmpas a deud ‘tha ti gadw fo’n gyfrinach a mynd lawr i frecwast a deud wrth pawb bod o’n ddim byd, “nes i just cerdded mewn i ddrws”. SCREW THAT! Nid fi sy’n wan, ti sy’n greulon. Ti’n horrible and I’m calling you out. A ti’n gwybod be? Mae pobol yn deall, ac yn helpu. Ac mae popeth gymaint yn haws.

Ydi, mae iechyd meddwl yn bwnc sensitif a dwi ddim yn bod yn flippant nac yn deud fod o’n super hawdd i’w drin… ond dydi o ddim yn ‘dirty subject’ chwaith a dwi’n meddwl bod o angen cael ei normaleiddio ychydig. Er mwyn iddo fod yr un mor hawdd a’r ddannodd i siarad amdano. Dyna dwi isio i mhlant yn sicr. Mae’r ffaith bod hi’n awkward i drafod yn stopio pobol sydd angen help rhag cael yr help hwnnw. Ac wedyn mae’r cyflwr yn gwaethygu. Mae gorbryder mor gyffredin nes, rili, mae’n ridiculous bod ni methu siarad yn fwy agored am y peth.

Felly os ydach chi’n dioeddef gyda gorbyder, falle heddiw yn y gwaith, siaradwch, dudwch wrth y person nesa atoch chi.

Falle bod nhw’n teimlo’r un fath.. neu fod ganddynt ddannodd efallai… either way falle allwch chi helpu’ch gilydd!

Non


Darllen rhagor: