Colli Dad, Colli ‘Mhen – Llinos Jones

Cwta wyth wythnos ar ôl colli dad i salwch afiach, yn 53 ifanc, dyma weld fy hun yn eistedd ar gadair ardd wyrdd mewn ystafell fyw, yng nghanol dre Caerfyrddin – yn bell o adra, yn bell o’n ffrindiau, ac yn bellach fyth o dad.  

Joban newydd, cyffrous. Pennod newydd, a chael anghofio.

Bywyd prysur.

Gwen smalio, hapus fy myd, be arall oedd merch angen?

Dal i fynd, dal i weithio, dal i fyw, a dim amser i feddwl, dim amser i grio na galaru.

Gweithio.

Gwenu.

Gwin coch.

Bwyta.

Gwenu.

Gweithio.

Gwenu.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Diffyg adnoddau i helpu pobl ifanc â galar yn y Gymraeg : BBC Cymru Fyw

Mae yna ddiffyg adnoddau cyfrwng Cymraeg ar gael i helpu pobl ifanc ymdopi â galar, yn ôl awdures.

Daw’r sylw gan Ann Atkin wrth i lyfr newydd o’r enw ‘Popeth yn Newid’ gael ei lansio er mwyn helpu plant a phobl ifanc i ddelio â cholled.

Cyfieithiad o ‘Everything’s Changing’ gan yr un awdur yw’r llyfr newydd, adnodd a ddefnyddiwyd gan nifer o wasanaethau sy’n cefnogi pobl ifanc a phlant mewn profedigaeth.

Dywedodd Ms Atkin, sy’n gweithio yn Hosbis Sant Cyndeyrn:

“Drwy fy ngwaith gyda’r hosbis dwi’n deall pa mor bwysig yw hi i blant ddefnyddio eu hiaith gyntaf mewn amser o brofedigaeth. Hyd y gwn i, nifer fach iawn o adnoddau sydd ar gael i blant sydd yn galaru yn yr iaith Gymraeg.”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw


Rhannu

Torri tabŵ galar. – Caryl Bryn

Caryl Bryn

Yn anffodus, mae ambell noson dw i wedi bod allan yn mwynhau fy hun ac yna’n crio wedi i ddiod alcoholig droi arnaf i – ac yna’r euogrwydd, y cywilydd, ynghyd â’r hyn dw i’n ei feddwl sy’n bwysau cymdeithasol i fod â gwên o glust i glust bob tro y mae rhywun mewn tafarn.

Ambell dro, hefyd, mae tueddiad i rai unigolion (nid fy mod yn rhoi bai arnynt gan fod pawb â’u ffordd eu hunain o ddelio â phethau) yn ceisio fy nghysuro wrth ddweud rhywbeth tebyg i “ty’d ‘wan… anghofia amdana fo a bryna’i ddrinc i chdi”. Does dim ond calon dda y tu ôl i hyn ond mae’n gallu bod yn andros o beth anodd i orfod teimlo’r ffasiwn gywilydd o fod wedi colli deigryn tra bod pawb arall yn morio canu.

Y rheswm ‘mod i’n nodi hyn ydi am fod “ty’d ‘wan… anghofia amdana fo” yn digwydd yn aml – ddim mor aml â ffrindiau’n cysuro ac yn cefnogi ta waeth beth yr amgylchiadau – ond mae’r rheiny sydd yn cysuro a chefnogi yn dueddol o fod yn mynd drwy’r un math o beth, boed yn orbryder, iselder, galar, tor-calon neu unrhywbeth ‘dan haul ac mae’n gwneud i rywun sylweddoli fod angen lleisio teimladau a rhannu profiadau… felly dyma leisio fy nheimladau a phrofiadau i a fydd, gobeithio, yn gymorth lleiaf un i unrhyw un sy’n teimlo’r un fath.

***

Roeddwn i wedi troi’n un ar hugain, wedi graddio, bod ar wyliau a symud i dŷ sdiwdant bach clud ym Mangor i ddechra’ astudio fy MA. O’n i’n codi’n hwyr yn y bore a darllen un o lyfra’ Mihangel Morgan wrth boeni am be’ o’n i am wisgo i fynd i noson Open Mic yn y Glôb a phoeni am y byd a’i broblemau – dyna o’dd fy rwtîn arferol i. Dyna o’dd fy myd bach digon bodlon i; byd o lyfrau, ffrindia a gwin coch. Parhau i ddarllen

Rhannu

Be ‘di galar? – Sharon Marie Jones

Ar Fawrth y 25ain, 2016, daeth galar i fy mywyd yn sgrech anifeilaidd wrth i’r blismones ddweud fod fy machgen bach 5 oed, Ned, wedi cael ei ladd mewn damwain car.

 

Be ‘di galar?

Poen. Poen anioddefol sy’n fy ngwasgu’n dynn ac yn atal anadl. Poen sy’n gwneud i mi ddal fy hun mewn pelen tynn ar dy wely. Poen sy’n gosb am dy garu â’m holl calon.

 

Be ‘di galar?

Dagrau. Dagrau sy’n llifo’n ddyddiol ac yn gadael eu holion hallt ar fy mochau. Dagrau sy’n llifo’n dawel ac yn ddirybudd.

 

Be ‘di galar?

Tywyllwch. Tywyllwch anhydraidd. Tywyllwch y nos yn fy mygu tra’n gorwedd a’m llygaid yn led-agored.

  Parhau i ddarllen

Rhannu

Ysgrifennu yn lleddfu rhywfaint ar boen ddiddiwedd mam : BBC Cymru Fyw

Ysgrifennu yw’r unig beth sy’n lleddfu rhywfaint ar y boen ddiddiwedd i Sharon Jones wedi iddi golli Ned, ei mab pum mlwydd oed

Mae Sharon Jones wedi siarad am ei “galar annioddefol” o golli ei mab pump oed, a fu farw mewn damwain car ddwy flynedd yn ôl. Ers colli ei mab, mae Sharon wedi troi ei llaw at ysgrifennu llyfrau.


Rhannu

Byw efo salwch Mam – Anna Foulkes

Anna

Tristwch.  Euogrwydd.  Ansicrwydd.  Casineb.  Blinder.  Gwylltineb.

‘Dwi ‘di teimlo pob un o’r emosiynau yna dros y bedair blynedd ddiwethaf wrth wylio Mam yn brwydro’n erbyn iselder a seicosis. Ond wrth gwrs, ‘dwi hefyd ‘di teimlo’n hapus ar adegau pan mae Mam yn well, pan fydd yr ‘hen Mam’ yn ymddangos eto. Ond fydda i wastad ofn gadael i fi fy hun deimlo’n rhy hapus, achos yn aml iawn pan mae Mam yn cael wythnos neu fis da, mae wythnos neu fis gwaeth na’r tro dwethaf yn dilyn.

Dyna un peth ‘dwi ‘di ddysgu wrth drio bod yn gefn i Mam ar yr adegau anodd.  Bob tro dwi’n meddwl bod Mam yn nôl efo ni, ei bod hi’n mynd i allu bod yn Nain i’r plantos acw eto, mi ddaw ‘na rywbeth a’i tharo hi nôl eto.  Felly byddwn ni’n mynd nôl i’r dechre ac yn trio eto.  Ac felly mae hi ‘di bod i ni fel teulu ers 2014.  Yn aml iawn, ‘dwi’n teimlo ei bod hi jest mor anodd i’r teulu a ffrindie agos sy’n gwylio rhywun mae nhw’n caru yn dioddef, ag ydi hi i’r person sy’n dioddef.  Mi fues i am hir yn methu deall a methu rili dygymod efo be’ oedd ‘di digwydd i Mam.  Ar y pryd, mi ddoth y salwch o nunlle – roedd Mam yn iawn siŵr, 54 mlwydd oed, wedi priodi ers bron i 30 mlynedd, yn gweithio yn llawn amser, y plant ‘di tyfu fyny a ‘di gadel gartre’, tŷ neis a dwy wyres fach lyfli.

Euog.

Heddiw, wrth edrych nôl, roedd yna ambell arwydd bod y frwydr yma ar ddechrau. A dyna lle mae’r teimlad o euogrwydd yn dod mewn, teimlo y buaswn i wedi gallu neud rhywbeth i stopio’r salwch ‘ma, teimlo y dylwn i fod wedi ‘neud mwy i helpu Mam.

Parhau i ddarllen

Rhannu

“Dim cywilydd mewn llefain” : BBC Cymru Fyw

_98696604_gwenanRoedd colli Ray Gravell yn ergyd fawr i nifer o Gymry, ond doedd y golled yn ddim i’w chymharu â’r golled bersonol i Mari, ei wraig, a’i ferched, Manon a Gwenan.

Dim ond naw oed oedd Gwenan pan fu farw ei thad, ac roedd Manon yn 12. Ddeng mlynedd ers ei phrofedigaeth mae Gwenan, sy’n astudio Newyddiaduraeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yn trafod ei phrofiad o ddelio gyda galar a’r angen am gefnogaeth i blant eraill yng Nghymru sy’n canfod eu hunain mewn sefyllfa debyg.

 


Rhannu

“Mae hi’n iawn i grio” : BBC Cymru Fyw

_96284766_39960f99-bdcb-4fbf-841b-5d52dfb4d850Mae hi wedi bod yn bum mis anodd i Rebecca Williams a’r plant ar ôl colli Irfon Williams fis Mai.

“Mae’n bwysig iawn siarad am alaru a bod yn onest. Mae galar yn brofiad anodd iawn, mae’n cael effaith mawr ar y corff a iechyd meddwl. Mae’n bwysig i bobl siarad am hynny a bod yn onest.Mae’n bwysig i grio, mae’n bwysig i adael i’r emotions fynd allan. Y neges dwi’n ceisio rhoi i’r hogiau ydy ei bod hi’n iawn i hogyn mawr i grio ac i ddweud dy fod ti’n teimlo’n drist. I ddweud fod ti’n methu Dad. Hynna ydy’r peth dewr i’w wneud.

“Dwi ddim yn licio’r neges, ‘tyrd rŵan, hogyn mawr, paid â crio’… ‘di hwnna ddim yn iawn, ac mae ‘na dal stigma o gwmpas crio dwi’n meddwl, yn enwedig efo hogia.”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw

Gwybodaeth am Brofedigaeth a Galar ar meddwl.org

Rhannu

Iechyd Meddwl a Cholled

#CefaisGamesgoriadYn ôl y Miscarriage Association, mae un o bob pedwar beichiogrwydd yn dod i ben drwy gamesgoriad (miscarriage). Ond does neb yn siarad am hynny.

Mae’r rheol o beidio cyhoeddi eich beichiogrwydd cyn deuddeg wythnos yn achosi straen enfawr i’r rhai sy’n profi camesgoriad, a’r disgwyliad yw i barhau â’ch bywyd fel petai popeth yn iawn. Yn anffodus, nid yw mor hawdd â hynny.

Dwi’n gwybod hyn oherwydd dwi’n un o’r rhai hynny, dwi’n un o bob pedwar, dwi wedi cael camesgoriad. Mae rhannu’r holl manylion personol hyn yn teimlo’n rhy ymwthiol i oddef, ond dwi’n teimlo dyletswydd i wneud yn y gobaith y bydd o gysur i rywun arall ac yn chwalu’r stigma sy’n bodoli.

Parhau i ddarllen

Rhannu