Canllaw Bach Sheldon i Ffobia a Phanig: Y Lolfa

Daw’r darn isod o Canllaw Bach Sheldon i Ffobia a Phanig gan Yr Athro Kevin Gournay a gyhoeddir gan y Lolfa ac sy’n rhan o’r cynllun Darllen yn Well.


‘Mae ofn yn normal’. Mae’n siŵr fy mod i’n defnyddio’r geiriau hyn bob tro y byddaf yn gweld cleient newydd sy’n dod ataf oherwydd panig neu orbryder ffobig. Fel llawer o ffenomenau normal, y broblem gydag ofn yw y gall fynd y tu hwnt i reolaeth. Gall ofn ddatblygu’n ffobia, felly bydd presenoldeb gwrthrych penodol neu fod mewn sefyllfa arbennig yn arwain at lefel o ofn sy’n annymunol ac yn llethol ac yn gwneud i chi ddymuno dianc oddi wrtho cyn gynted ag y gallwch chi. Yn yr un modd, gall y ‘nerfusrwydd’ y mae pawb yn ei deimlo o dro i dro dyfu i’r fath raddau fel y bydd cymysgedd o deimladau corfforol a meddyliau mor ddwys yn ein llethu. Byddwn wedyn yn teimlo bod trychineb ar fin digwydd – ein bod ar fin marw, neu golli rheolaeth a mynd yn wallgof.

Mae ofn yn rhan hanfodol o’n bywydau ni i gyd. Erbyn meddwl, byddai pobl heb ofn yn cael eu lladd y tro cyntaf y bydden nhw’n croesi ffordd. Gofynnwch I chi’ch hun: ‘Ydy profi rhywfaint o ofn a phryder yn normal?’ Os mai’r dewis yw cerdded i lawr ffordd olau neu dorri ar draws llwybr tywyll yn hwyr y nos, beth sy’n ein hatal rhag dewis y llwybr mwy peryglus? Ein galluogi i oroesi yw swyddogaeth ofn: mae’n ein hamddiffyn rhag dewis yn annoeth a cherdded ar hyd y llwybr tywyll yn hytrach na cherdded ar hyd y ffordd olau. Mae ofn hefyd yn ein hamddiffyn mewn ystyr corfforol. Mae hormon ofn – adrenalin – yn paratoi ein corff i ymateb i sefyllfaoedd drwy ‘ymladd neu ffoi’.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Agoraffobia

AgoraffobiaYn aml caiff ei ddisgrifio, yn anghywir, fel ‘ofn llefydd agored’, ond mae agoraffobia mewn gwirionedd yn anhwylder gorbryder llawer mwy cymhleth.

Beth yw agoraffobia?

Agoraffobia yw ofn bod mewn sefyllfa wael na allwch ddianc yn hawdd oddi wrtho. Fel arfer mae gan bobl sydd ag agoraffobia lefydd y maent yn teimlo’n ‘ddiogel’ (e.e. eu hystafell wely, neu eu cartref) a llefydd maent yn teimlo’n ‘anniogel’ (e.e. trafnidiaeth gyhoeddus, sinemâu a thorfeydd).

Parhau i ddarllen

Rhannu

Emetoffobia: ‘Mae arna’i ofn chwydu’ : BBC

_94919095_hannah2

Does neb yn hoffi bod yn sâl, ond mae ar Hannah Ellis ofn chwydu i’r fath raddau bod arni ofn ieir, ac mae hi’n mynd i banig os oes ffrind iddi neu aelod o’r teulu yn mynd yn sâl. Mae gan y ferch 19 mlwydd oed o Sheffield Emetoffobia, cyflwr sy’n effeithio ar filoedd o bobl yn y DU.

“Mae’n siŵr bod fy ffrindiau’n pendroni pam ‘mod i’n bwyta pasta a saws tomato am y bedwaredd noswaith yn olynol. Nid oherwydd ‘mod i’n dlawd, y gwir yw bod ieir, neu feddwl am ailgynhesu bwyd, yn fy nychryn. Mae fy ffobia o chwydu – mae hyd yn oed y gair yn troi fy stumog – yn rheoli bron pob agwedd o ‘mywyd.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Ffobiâu

Ffobiau1Weithiau, bydd unigolion yn profi gorbryder mewn sefyllfaoedd penodol iawn nad ydynt yn beryglus. Yn gyffredinol, nid yw’r unigolyn yn profi gorbryder fel arall yn eu bywyd bob dydd. Gelwir hyn yn ffobiâu.

Bydd unigolyn sy’n byw â ffobia fel arfer yn osgoi’r sefyllfaoedd penodol hyn neu yn eu goddef thra’n anghyfforddus ac yn ofnus iawn.  Mewn sefyllfa o’r fath, bydd unigolyn yn aml yn dioddef symptomau megis dychlamiad (palpitation) neu theimlo’n wan.  Caiff rhain yn aml eu cysylltu ag ofnau eilaidd o farw, colli rheolaeth neu ‘fynd yn wallgof’.

Gall unigolyn brofi ffobia am bron unrhyw beth.  Rhai cyffredin fyddai agosatrwydd at anifeiliaid penodol, uchder, stormydd, tywyllwch, hedfan, mannau cyfyng, defnyddio toiledau cyhoeddus, bwyta bwydydd penodol, mynd at y deintydd, neu’r golwg o waed neu anaf.

Weithiau, bydd yr unigolyn yn profi pyliau o banig na allen nhw fod wedi’i ragweld. Mae’r rhain fel arfer yn cynnwys teimladau dwys, sydyn o ofn gyda symptomau chorfforol sy’n gallu gadael y person yn teimlo’u bod yn marw.  Gallent brofi pryderon cyson am gael ymosodiad tebyg arall yn dilyn pyliau fel hyn. Os yw’r pryderon yma’n parhau am fis neu fwy, mae’n bosibl eu bod yn profi anhwylder panig.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Llyfrau yn ymwneud ag iechyd meddwl


Cyfres Darllen yn Well a Hunan-gymorth

Byw Bywyd i’r Eithaf – Dr. Chris Williams (Atebol, Gorffennaf 2020)

Cyfieithiad Testun.cyf o Living Life to the Full.

“Ydych chi am deimlo’n hapusach, dod o hyd i amser i chi a goresgyn problemau? Mae Byw Bywyd i’r Eitha’ yn dysgu strategaethau lles pwerus i chi yn seiliedig ar y dull Therapi Ymddygiad Gwybyddol y gellir ymddiried ynddo. Ei nod yw eich helpu chi i ddarganfod pam rydych chi’n teimlo fel rydych chi’n ei wneud, ac yna gwneud newidiadau mewn ffyrdd cam wrth gam wedi’u cynllunio.”

Mwy: gwales.com


Byw gyda chi du – Matthew & Ainsley Johnstone (Y Lolfa, Awst 2019)

Cyfieithiad Cymraeg o Living With a Black Dog.

“Sut i gadw trefn ar eich bywyd pan mae’r Ci Du gerllaw. Mae Byw gyda Chi Du yn ganllaw y mae’n rhaid i bartneriaid, teulu, ffrindiau a chyd-weithwyr pobl ag iselder ei ddarllen. Mae cyngor ymarferol ynddo am sut i adnabod y symptomau a sut i reoli Ci Du.”

Mwy: ylolfa.com


Camau Cyntaf trwy Brofedigaeth – Sue Mayfield (Cyhoeddiadau’r Gair, Gorffennaf 2019)

Cyfieithiad Gwilym Wyn Roberts First Steps through Bereavement.

“O’r sioc o farwolaeth rhywun agos hyd at wynebu bywyd yn ymarferol wedi hynny, mae Camau Cyntaf trwy Brofedigaeth yn rhoi arweiniad gwerthfawr trwy’r broses o alaru. Bydd yr adrannau defnyddiol ar angladdau, dal ati, cadw’n iach, delio gyda theimladau, sut i gofio’r ymadawedig a mwy yn eich cynorthwyo i ganfod eich ffordd trwy’r galar.”

Mwy: gwales.com


Canllaw Bach Sheldon i Ffobia a Phanig – Kevin Gournay (Y Lolfa, Gorffennaf 2019)

Cyfieithiad Cymraeg o The Sheldon Short Guide to Phobias and Panic.

“Mae ffobiâu a phyliau o banig yn difetha bywydau llawer o bobl. Ond mae newid yn bosibl. Gyda’r canllaw bach hwn byddwch yn dysgu sut i oresgyn y gorbryder sydd wrth wraidd y symptomau annifyr hyn, gan ddefnyddio rhaglen hunangymorth effeithiol.

  • deall ofn a gorbryder
  • achosion a thriniaethau
  • diffinio’ch problem
  • dewis eich targedau neu’ch nodau
  • penderfynu ar eich cynllun a’i roi ar waith”

Mwy: gwales.com

Parhau i ddarllen

Rhannu