Argyfwng #iechydmeddwl y Gymraeg – Wyn Williams

Cyhoeddwyd yr erthygl hon yn wreiddiol yn Y Cymro ar-lein ar Fai 5ed 2019.


Mae Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl 2019  yn dechrau wythnos nesaf yn anlwcus i rai – gan gynnwys y triskaidekaphobics yn ein mysg – ar 13eg o Fai. 

Dyna’r fath o agwedd a gymrais i o’n system addysg o ran iechyd meddwl – bod hi’n afiechyd, ac fel pob afiechyd, gwell chwerthin amdano na chymryd o ddifri achos…wel be chi’n mynd i wneud, atal pob afiechyd? Gwell chwerthin ar ben gwely angau…

Wrth gwrs, y gwahaniaeth mawr rhwng – dwedwch chi – cancr ac iechyd meddwl, yw bod yna llawer yn fwy y gall dioddefwr iechyd meddwl ei wneud o ran ymateb iddo. Dyna un o’r rhesymau mae’r Cymro yn falch iawn i roi llwyfan i’r myfyriwr Joedi Grabham ar ein gwefan ac yn ein papur newydd misol oherwydd ceir yno camau ymarferol i ddefnyddio ymarfer corff i godi eich hwyliau.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Cris Dafis yn trafod galar mewn dilyniant newydd o gerddi : Golwg360

Y brofedigaeth o golli cymar bron i bymtheg mlynedd yn ôl yw sail y dilyniant o gerddi gan Cris Dafis, sydd ar fin cael eu cyhoeddi.

Yn 2005, bu farw Alex yn sydyn o ganlyniad i ddamwain yn y môr tra roedd y ddau ohonynt ar wyliau ar Ynys Bali.

Mae Mudo, a gyhoeddir ar ddiwedd y mis gan Gyhoeddiadau’r Stamp, yn cynnwys 14 o gerddi yn ymateb i’r golled honno.

Thema amlycaf y cerddi yw adar yn mudo, ac mae gan y frân le canolog yn hynny, meddai’r bardd.

“Mae’r frân yn y cerddi yn rhyw fath o symbol o alar,” meddai. “Ro’n i’n ei weld e’n help i bersonoli galar, rhywsut.

Mae galar yn rhywbeth sy’n amgylchynu bywyd rhywun, ac mae’n mynd yn rhyw bŵer nebulous…

Roeddwn i’n ei weld e’n help i feddwl am alar fel rhywbeth diriaethol y gallwch chi gael gwared ohono fe.

Pan y’ch chi mewn cyfnod o alar, mae’n hawdd iawn i feddwl ‘dyma beth fydd fy mywyd i am byth’, math o beth, ond… yn y pen draw, mae brain yn marw, felly mae gobaith y bydd galar yn gallu diflannu hefyd.”

Darllen rhagor : Golwg360


Rhannu

‘Madi’ – nofel newydd am anhwylderau bwyta : Atebol

Nofel i oedolion a phobl ifanc yw Madi gan yr awdur a’r dramodydd amryddawn, Dewi Wyn Williams. Dyma gyfrol ddirdynnol a chignoeth sy’n adrodd stori merch ifanc sy’n byw gydag anorecsia a bwlimia ac yn cuddio’r salwch.

Gydag arlunwaith lliwgar a manwl Niki Pilkington yn addurno’r clawr ac ambell i dudalen o fewn y gyfrol, dyma stori gan awdur sy’n ysgrifennu’n onest am bwnc sy’n bersonol iawn iddo.

Perffeithrwydd, hunaniaeth, rheolaeth. Sut gall Madi ddod o hyd i’r rhain mewn byd amherffaith, cystadleuol ac afreolus, a dim ond unigrwydd iddi yn gwmni? Nid yw stori Madi’n ddarllen cyfforddus, ac er bod y nofel yn llawn hiwmor tywyll a sylwadau crafog, mae’r cynnwys yn gignoeth. Dyma nofel heriol i’n cymdeithas fodern, a’i harddull a’i themâu anghonfensiynol yn torri cwys newydd.

Dywedodd Dewi:

“Mae’r cyflwr yn cynyddu ar draws y byd, yn cael ei fwydo gan gymdeithas sydd yn edrych fwyfwy i’r drych ac mae’n rhaid codi ymwybyddiaeth am y cyflwr seicolegol erchyll hwn sydd yn dinistrio unigolion a theuluoedd.”.

Bydd Madi ar gael i’w brynu ar ddiwedd mis Mawrth am £8.99 yn eich siop lyfrau leol neu’n uniongyrchol oddi wrth y cyhoeddwyr, Atebol.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Hel Meddyliau – Louise Tribble

Bu criw meddwl.org yn holi Louise Tribble, awdur llyfr ‘Mili Meddwl’, am ei phrofiadau hi o iechyd meddwl a’r ysgogiad i ysgrifennu’r llyfr yma i blant.

Pryd oedd y tro cyntaf i chi fod yn ymwybodol o’ch iechyd meddwl eich hun, neu iechyd meddwl fel pwnc yn gyffredinol? Beth yw eich profiadau chi?

Ers yn blentyn dw’i wedi dioddef ag iselder a phryder, ond roedd pawb yn galw fi’n “worrier” a doedd dim byd y gallen nhw neud. Nes i ddioddef â meddyliau hunanladdol am flynyddoedd. Ar ôl cwrdd â bachgen lyfli, aeth e a fi i weld y meddyg pan oeddwn i yn 17 mlwydd oed.

Dechreuais i gymryd meddyginiaeth pan es i i’r brifysgol, ond yn anffodus cymerodd e tan i mi symud i Sweden yn 23 mlwydd oed i fi gael help seiciatrydd.

Yn lwcus i mi, ffeindiais i lyfr amdano Mindfulness ac fe helpodd hynny lawer. Dewisais ysgrifennu llyfr o’r enw ‘Mili Meddwl’ sydd yn helpu plant bach i ddysgu sut i fod yn ‘Mindful’ ac felly yn eu helpu nhw i adeiladu iechyd meddwl positif.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Rhyddhau’r Cranc – Malan Wilkinson : Llyfr yr Wythnos BBC Radio Cymru

Addasiad o lyfr Malan Wilkinson, Rhyddhau’r Cranc, oedd llyfr yr wythnos rhaglen Bore Cothi ar Radio Cymru yn ddiweddar. Mae’r llyfr yn cynnwys atgofion Malan sydd wedi byw â chyflyrau iechyd meddwl ers blynyddoedd.

Cliciwch ar y llun isod i wrando ar Malan yn darllen darnau o’i llyfr.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Diffyg adnoddau i helpu pobl ifanc â galar yn y Gymraeg : BBC Cymru Fyw

Mae yna ddiffyg adnoddau cyfrwng Cymraeg ar gael i helpu pobl ifanc ymdopi â galar, yn ôl awdures.

Daw’r sylw gan Ann Atkin wrth i lyfr newydd o’r enw ‘Popeth yn Newid’ gael ei lansio er mwyn helpu plant a phobl ifanc i ddelio â cholled.

Cyfieithiad o ‘Everything’s Changing’ gan yr un awdur yw’r llyfr newydd, adnodd a ddefnyddiwyd gan nifer o wasanaethau sy’n cefnogi pobl ifanc a phlant mewn profedigaeth.

Dywedodd Ms Atkin, sy’n gweithio yn Hosbis Sant Cyndeyrn:

“Drwy fy ngwaith gyda’r hosbis dwi’n deall pa mor bwysig yw hi i blant ddefnyddio eu hiaith gyntaf mewn amser o brofedigaeth. Hyd y gwn i, nifer fach iawn o adnoddau sydd ar gael i blant sydd yn galaru yn yr iaith Gymraeg.”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw


Rhannu

Trafodaeth ‘Hel Meddyliau’ yn yr Eisteddfod

Cynhaliwyd trafodaeth ar effaith llenyddiaeth ar iechyd meddwl yn y Babell Lên yn yr Eisteddfod eleni gyda: 

  • Alaw Griffiths – golygydd ‘Gyrru Drwy Storom’
  • Angharad Gwyn – a gyfrannodd ddarn am ei phrofiad o anorecsia i ‘Gyrru Drwy Storom’
  • Wynford Ellis Owen – sefydlydd Stafell Fyw Caerdydd – canolfan gymunedol sy’n cynnig triniaeth, cefnogaeth ac ôl-ofal i bobl sy’n dioddef o bob math o ddibyniaethau
  • Sara Gibson – newyddiadurwr a brofodd gyfnod anodd ar ôl geni ei thrydydd plentyn, ac roedd darllen straeon newyddion neu nofelau yn anodd iddi.

Diolch i’r cyfrannwyr am drafodaeth werthfawr. Mae fideo o’r drafodaeth, a gynhyrchwyd gan Cwmni Da, i’w weld isod.


Rhannu

Adolygiad o ‘Rhyddhau’r Cranc’ – Malan Wilkinson

Aeth Arddun Rhiannon ati i adolygu llyfr Rhyddhau’r Cranc gan Malan Wilkinson ar gyfer gwefan Y Lolfa.

Mae’r llyfr yn cynnwys atgofion Malan sydd wedi byw â chyflyrau iechyd meddwl ers blynyddoedd.


Rwyf wedi dilyn hanes Malan Wilkinson ers peth amser erbyn hyn, felly fel y gallwch ddychmygu, roeddwn ar ben fy nigon o glywed bod Malan yn brysur ysgrifennu a bod llyfr, a fyddai’n trafod ei thaith a’i phrofiadau personol o fyw gyda salwch meddwl, ar y ffordd.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Rhyddhau’r Cranc – Holi Malan Wilkinson

Mae Malan Wilkinson wedi rhannu ei phrofiadau yn gyhoeddus ers peth amser, ond wedi ei chyfnod diweddaraf mewn gofal dwys, mae hi yn rhyddhau ei llyfr cyntaf ar y profiadau hyn, Rhyddhau’r Cranc. Bu iddi eisoes gyfrannu pwt o’i hanes at gyfrol Gyrru drwy Storom a olygwyd gan Alaw Griffiths (2015), ond y tro hwn, mae hi’n rhyddhau ei stori i’r byd – heb guddio dim.

Wrth i lansio a chyhoeddi Rhyddhau’r Cranc agosau, fe fuon ni’n holi Malan am ei hysgogiad i ysgrifennu’r llyfr a’r profiad o wneud hynny wedyn. Dyma oedd ganddi i’w ddweud…

 

Malan, pryd oedd y tro cyntaf i ti ddod yn ymwybodol o iechyd meddwl, ac o dy iechyd meddwl dy hun? Yn fras, be ydi dy brofiadau di?

Tua pum mlynedd yn ôl, es i’n ddifrifol wael a sylwi am y tro cyntaf bod gen i gyflwr/au iechyd meddwl. Fe arweiniodd hynny at fy nghyfnod cyntaf mewn uned seiciatryddol. Ro’ ni wastad wedi bod yn bersonoliaeth obsesif, ond fe aeth y cyfan tu hwnt i’m rheolaeth bum mlynedd nôl ac am y tro cyntaf erioed, ro’ ni angen gofal dwys. Mae gen i Anhwylder Personoliaeth Ffiniol (BPD) ac iselder. Dw i wedi dioddef cyfnodau isel tu hwnt.

Parhau i ddarllen

Rhannu