Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl Plant – Manon Steffan Ros

Cyhoeddwyd y darn isod yn wreiddiol yng ngholofn Manon Steffan Ros yng nghylchgrawn Golwg ar 7 Chwefror 2019.

Weithie, fi bron â gweud rhywbeth wrth Mam. Fel arfer, amser brecwast ar benwythnos, pan fi’n ishte wrth y bwrdd yn y gegin ac ma’ hi’n llwytho’r dishwasher neu’n gwneud tost. Ma’ Mam yn edrych yn dlysach ar benwythnosau, ‘da’i gwallt i lawr yn rhydd a dillad llac amdani, ac mae’n cerdded o gwmpas y lle heb ‘sgidie am ei thra’d. Ma’ hi’n gwenu mwy ac yn gweiddi llai.

Dyna pryd fi’n teimlo ‘mod i ishe gweud rhywbeth wrthi, a fi bron iawn â’i ddweud e, ond dyw’r geirie byth yn dod. Fi ddim yn siŵr beth fi moyn gweud.

Bydd Mam yn mynd â fi am dro weithie, neu’n mynd â fi lawr i’r dre i edrych rownd y siopau ac i gael siocled poeth. ‘So hi’n annoying fel rhai mame, a ‘so hi’n trio’n rhy galed chwaith. Felly pan ni’n cerdded yn y parc neu’n ishte lawr yn Costa ac ma’ Mam yn gofyn, “Shwt ma’ pethe ‘da ti te, bach? Popeth yn ocei ‘da’r ysgol a dy ffrindie’ di a phopeth?” bydden i’n gallu ateb fel fi moyn. Bydde hi’n ocei.

Bydden i’n gallu gweud, “Fi’n neud yn iawn yn yr ysgol Mam, a fi’n gwneud fy ngore, ond dyw ‘na ddim yn ddigon da, a fi’n credu fod rhywbeth yn bod ‘da Miss Williams achos dyw hi byth yn edrych yn hapus ac ma’ hi’n poeni o hyd.

Bydden i’n gallu gweud, “Ma’ ffrindie fi’n iawn Mam, ond ma’ nhw mor bert ar Insta, a fi’n teimlo’n dew ac yn hyll pan ‘wi’n edrych arnyn nhw. A chi ddim fod i fod yn eiddigeddus o’ch ffrindie, ond fi yn.

Bydden i’n gweud, “fi methu cysgu yn y nos Mam, a fi moyn cwtsh ond ti angen brêc wrtho i weithie.

Bydden i’n gallu gofyn, “Beth yn union yw Brexit a pham bo’ pawb yn mynd on am byti mor ofnadwy mae pethe’n mynd i fod? Ydyn ni’n mynd i redeg mas o fwyd? Fydda i’n dal i allu cael fy moddion asthma?

“Ydy Donald Trump mor ddrwg â ma’ pobol yn gweud ar y we, Mam?

Rhai boreau, fi bron iawn â dweud rhywbeth, bron iawn â agor fy ngheg – “Fi ddim yn teimlo’n ocei, Mam.” Ond fel ma’r geirie ar fin dod mas, ma’ Mam yn codi ei ffôn i edrych ar rywbeth, ac ma’r cyfle wedi mynd ‘to.


Rhannu

Dianc meddwl fy hun – Hannah Catrina Davies

Ma’ anxiety, depression, panic attacks ag ati ddim yn beth neis i fyw gyda, ond dyw e ddim yn diffinio ti fel person. Yn hytrach, ma’ fe’n dangos faint mor gryf wyt ti fel unigolyn.

Ma’ teimlo fel bo’ ti’n delio gyda popeth ar ben dy hun ddim yn neis, ond y cam nesaf yw i sylwi bod pobl YN becso, ac yn mynd i fod ‘na gyda ti pob cam o’r ffordd. Does dim byd mwy anodd na brwydro yn erbyn meddwl dy hun, pob eiliad o’r dydd… ond aros yn ‘ti’ yw rhan o’r frwydr, peidiwch colli eich hunain.

Y broblem yw, pan ti’n teimlo’n isel iawn, ma’ fe’n anodd iawn i sylwi’r pethau yma, ac mae’n anodd gweld y golau. Dyma fy stori i…

Parhau i ddarllen

Rhannu

Y straeon sy’n cyfri – Catrin Dafydd

Mae Catrin Dafydd yn ysgrifennu i gyfres Pobol y Cwm, sydd wedi portreadu nifer o straeon yn ymwneud ag iechyd meddwl dros y blynyddoedd.


Mae gan gyfres sebon fel Pobol y Cwm sawl cyfrifoldeb. Cyfrioldeb i greu adloniant sy’n tanio dychymyg gwyliwr a’i ddenu yn ôl ond cyfrifoldeb hefyd i greu straeon y mae modd uniaethu gyda nhw. Yn aml, y straeon hynny sy’n denu pobol yn eu holau beth bynnag.

Mae uniaethu’n aml yn meddwl fod y gwyliwr neu rhywun maen nhw’n ei nabod wedi profi sefyllfa debyg i’r hyn maen nhw’n ei weld ar y sgrîn. A dyma sy’n gwneud cyfrifoldeb cymdeithasol y gyfres mor eglur. Wrth ymdrin â straeon sensitif neu brofiadau dirdynnol y cymeriadau, rhaid gwneud yn siŵr fod Pobol y Cwm yn darlunio sefyllfaoedd mewn modd cyfrifol. Wedi’r cyfan, gallasai dewis y gyfres i ymdrin â stori effeithio ar wyliwr mewn sawl ffordd. Yn aml, mae’r straeon mwyaf dirdynnol yn ymdrin â iechyd corfforol, iechyd meddwl neu faterion cymdeithasol. Yn achos straeon fel hyn, mae rheidrwydd fod y gyfres yn siarad gydag arbenigwyr gan wneud popeth posibl i ddarlunio sefyllfa cymeriad mewn modd sy’n driw gyda’r modd y byddai’n effeithio ar berson go iawn.

Diolch byth, ry’n ni’n byw mewn oes lle mae ‘na gydnabyddiaeth fod gennym ni i gyd iechyd meddwl. Yr unig gwestiwn yw sut mae ein iechyd meddwl ar hyn o bryd. Braint Pobol y Cwm yw cyflwyno sawl agwedd ar bwnc iechyd meddwl gan roi cyfle i gynulleidfa Gymraeg archwilio sefyllfaoedd cignoeth a gonest trwy gyfrwng eu hiaith. Wrth gwrs, nid siaradwyr Cymraeg yn unig sy’n gwylio. Mae gan y gyfres ddilyniant cryf ymhlith gwylwyr di-Gymraeg hefyd.

Parhau i ddarllen

Rhannu