Sianelu iselder drwy fy nghelf – Rhyn Williams

Wrth i’r byd droi ac i amser dicio i ffwrdd, mae’n anodd ffeindio ein ffordd drwy’r byd dechnolegol, technoleg sy’n cynnig gymaint o wybodaeth ar flaen ein bysedd. Ond er bod hi’n dda cael adnoddau sy’n hawdd i’w defnyddio, does dim digon o gymorth allan yna i ddal i fyny gyda ein abledd dynol.

Fel aderyn sy’n byw mewn cawell fechain, heb awyr i hedfan drwyddi, fe wneith yr aderyn bigo ei hun a thynnu ei blû, mae yr un un peth yn digwydd i ni. Wrth i ni dreulio mwy o amser ar y Wê, i ffwrdd o’n cymunedau a’n hardaloedd, y lleia’ rydym yn gallu ymdopi gyda’n iechyd meddwl. Mae rhai (fel fi fy hun) yn tynnu eu gwallt ac/neu pigo eu gwinedd. Mae’n bwysig iawn cael cysylltiad ddynol ac i gymdeithasu.

Ond sut fedrwch chi darganfod eich hun pan mae dywylliant yn troi o amgylch technolegau newydd?

Parhau i ddarllen

Rhannu

Cydweithio gyda’r artist Heledd Owen

Rydyn ni’n falch iawn i ddechrau cydweithio gyda’r artist Heledd Owen i ddod ag ychydig o hapusrwydd i’ch diwrnod!

Bob dydd Llun byddwn yn rhyddhau dyfyniad positif Cymraeg gyda’r gobaith o wneud i chi wenu, neu i deimlo nad ydych ar eich pen eich hun. Cadwch olwg ar ein cyfryngau cymdeithasol a’r dudalen hon i weld y llun diweddaraf bob wythnos ⭐️

Parhau i ddarllen

Rhannu

Pan na ddaw’r awen – Sara Louise Wheeler

PAN NA DDAW’R AWEN

Ar dân, yn fflamio’n wyllt; y pwysau fel petrol,

yn arllwys fwy o danwydd i’r erchylltra. Yna’n llosgedig

– yn hercian yn ffwndrus gweithredol, merwinllyd.

Llanast o’m cwmpas ymhob man, a finnau’n cau fy mhen,

fy ngolwg, fy nghlustiau – i bob dim.

 

Daw clogyn i’m cylchu, fel wal o garreg oer;

does dim gobaith i’r awen treiddio’r argae hon. Fy nghalon

wedi’i dorri’n darnau man, a’i wasgaru i bob man.

Methu canolbwyntio ar ddim ond y wal o fy mlaen. Y pryder yn cnoi

fy nghydwybod – dwi’n euog, o fod yn fethiant llwyr.

 

Trio forsio’n hun i sgwennu, ond mae’n wneud i mi

deimlo’n benysgafn. Nid yw’r geiriau’n ffrindiau ar hyn o bryd

ac maent yn teimlo’n bell i ffwrdd, ac yn ddieithr ac yn anghynnes.

Be wna’i tybed, os na allaf lusgo’n hun o’r twll anobeithiol hyn?

Pwy fydda’i os na allaf sianeli fy meddyliau – i eraill cael ei ddarllen?

*

Rwy’n gwylio’r niwl o syniadau yn cylchdroi o’m mlaen,

yn llifo fel afon, heibio i mi, ac yn ôl – mewn siâp newydd, diddorol.

Mae fy meddwl yn llawn posibiliadau ac mae’r awen yn pigo

fel pinnau bach, wrth i’r teimlad dychwelyd i goes neu fraich.

Rwy’n teimlo eto, a dwi’n hidio eto – diolch byth am hynny!

 

Dwi’n gweld patrymau, ac yn clywed sibrydion, yn y niwl o fy amgylch;

dwi’n ymestyn braich i mewn i geisio cydio yn rhai ohonynt

– ac yn gwrando’n astud ar beth maent yn ceisio datgelu i mi.

Mae’n her i’w trosglwyddo i’r dudalen, yn frawddegau

cain, barddonol. A dwi’n mwydro yn fy mlinder dwys.

 

Daw’r awen i mi nawr, yn glir, fel bloedd yn fy nghlust

penillion cyfan yn datgan eu hunain, o ninlle, heb drio

– wrth i mi gysgu, coginio, a chymryd tro yn y jacŵsi!

Fel swigod tu mewn i mi, mae’r syniadau yn casglu

gan ferwi dros yr ymyl, mewn ras i gael ei rhannu.

 

Hoffwn ddiolch i rheini, fuodd yn gefn i mi, gan fy helpu,

a fy annog, yn ôl o’r geulan frawychus hwnnw. Cydiaf yn yr awen,

a’i drysori o’r newydd. Ni fyddaf byth eto, yn cymryd

fy ngallu ysgrifennu’n ganiataol. Rwyf mor ddiolchgar am

gael dychwelyd i iechyd, ac am gael yr awen yn ei ôl.

Rhannu

Sesiwn Meddwl.org – Eisteddfod Sir Conwy 2019 : Heno

Ar Lwyfan y Llannerch yn yr Eisteddfod yr wythnos ddiwethaf, fe wnaeth Non Parry gadeirio sesiwn hynod ddifyr yn trafod a yw perfformio’n effeithio ar iechyd meddwl, gyda Miriam Isaac, Gruff Jones a Carys Eleri.

Diolch i raglen Heno am ddod draw i greu eitem am y digwyddiad.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl Plant – Manon Steffan Ros

Cyhoeddwyd y darn isod yn wreiddiol yng ngholofn Manon Steffan Ros yng nghylchgrawn Golwg ar 7 Chwefror 2019.

Weithie, fi bron â gweud rhywbeth wrth Mam. Fel arfer, amser brecwast ar benwythnos, pan fi’n ishte wrth y bwrdd yn y gegin ac ma’ hi’n llwytho’r dishwasher neu’n gwneud tost. Ma’ Mam yn edrych yn dlysach ar benwythnosau, ‘da’i gwallt i lawr yn rhydd a dillad llac amdani, ac mae’n cerdded o gwmpas y lle heb ‘sgidie am ei thra’d. Ma’ hi’n gwenu mwy ac yn gweiddi llai.

Dyna pryd fi’n teimlo ‘mod i ishe gweud rhywbeth wrthi, a fi bron iawn â’i ddweud e, ond dyw’r geirie byth yn dod. Fi ddim yn siŵr beth fi moyn gweud.

Bydd Mam yn mynd â fi am dro weithie, neu’n mynd â fi lawr i’r dre i edrych rownd y siopau ac i gael siocled poeth. ‘So hi’n annoying fel rhai mame, a ‘so hi’n trio’n rhy galed chwaith. Felly pan ni’n cerdded yn y parc neu’n ishte lawr yn Costa ac ma’ Mam yn gofyn, “Shwt ma’ pethe ‘da ti te, bach? Popeth yn ocei ‘da’r ysgol a dy ffrindie’ di a phopeth?” bydden i’n gallu ateb fel fi moyn. Bydde hi’n ocei.

Bydden i’n gallu gweud, “Fi’n neud yn iawn yn yr ysgol Mam, a fi’n gwneud fy ngore, ond dyw ‘na ddim yn ddigon da, a fi’n credu fod rhywbeth yn bod ‘da Miss Williams achos dyw hi byth yn edrych yn hapus ac ma’ hi’n poeni o hyd.

Bydden i’n gallu gweud, “Ma’ ffrindie fi’n iawn Mam, ond ma’ nhw mor bert ar Insta, a fi’n teimlo’n dew ac yn hyll pan ‘wi’n edrych arnyn nhw. A chi ddim fod i fod yn eiddigeddus o’ch ffrindie, ond fi yn.

Bydden i’n gweud, “fi methu cysgu yn y nos Mam, a fi moyn cwtsh ond ti angen brêc wrtho i weithie.

Bydden i’n gallu gofyn, “Beth yn union yw Brexit a pham bo’ pawb yn mynd on am byti mor ofnadwy mae pethe’n mynd i fod? Ydyn ni’n mynd i redeg mas o fwyd? Fydda i’n dal i allu cael fy moddion asthma?

“Ydy Donald Trump mor ddrwg â ma’ pobol yn gweud ar y we, Mam?

Rhai boreau, fi bron iawn â dweud rhywbeth, bron iawn â agor fy ngheg – “Fi ddim yn teimlo’n ocei, Mam.” Ond fel ma’r geirie ar fin dod mas, ma’ Mam yn codi ei ffôn i edrych ar rywbeth, ac ma’r cyfle wedi mynd ‘to.


Rhannu

Dianc meddwl fy hun – Hannah Catrina Davies

Ma’ anxiety, depression, panic attacks ag ati ddim yn beth neis i fyw gyda, ond dyw e ddim yn diffinio ti fel person. Yn hytrach, ma’ fe’n dangos faint mor gryf wyt ti fel unigolyn.

Ma’ teimlo fel bo’ ti’n delio gyda popeth ar ben dy hun ddim yn neis, ond y cam nesaf yw i sylwi bod pobl YN becso, ac yn mynd i fod ‘na gyda ti pob cam o’r ffordd. Does dim byd mwy anodd na brwydro yn erbyn meddwl dy hun, pob eiliad o’r dydd… ond aros yn ‘ti’ yw rhan o’r frwydr, peidiwch colli eich hunain.

Y broblem yw, pan ti’n teimlo’n isel iawn, ma’ fe’n anodd iawn i sylwi’r pethau yma, ac mae’n anodd gweld y golau. Dyma fy stori i…

Parhau i ddarllen

Rhannu