Hel Meddyliau gyda Sian Harries

Bu criw meddwl.org yn holi’r sgriptwraig a pherfformwraig comedi Sian Harries am ei phrofiadau gyda’i hiechyd meddwl, endometriosis a therapi.


Pryd oedd y tro cyntaf i ti fod yn ymwybodol o dy iechyd meddwl dy hun, neu iechyd meddwl fel pwnc yn gyffredinol?

Y tro cynta’ i fi ddod yn ymwybodol o iechyd meddwl o’dd pryd o’n i’n byw bant yn y brifysgol, yn rhannu tŷ afiach gyda 5 bachgen, ddim yn edrych ar ôl fy hun yn dda iawn, yn becso gormod am greu gwaith perffaith a mewn perthynas anhapus. Na’r tro cynta i fi fynd ar anti-depressants ac o nhw’n grêt. O’n i ‘mond arnyn nhw am gwpwl o fisoedd ond fi’n cofio nhw’n rili gweithio – fel tase nhw’n rhoi stop i’r dagrau ac yn rhoi cyfle i fi feddwl yn glir er mwyn sortio popeth mas heb ormod o emosiwn.

O’n i ddim yn deall ar y pryd ond o’n i’n dioddef o anxiety – ers o’n i’n fach rili – ac o’n i’n meddwl bod e’n hollol normal i deimlo ofn pob dydd, i adael pobl a digwyddiadau cal cyment o effaith arna’i. Os nag oedd rhywun yn dangos bo’ nhw wrth eu boddau ‘da’ fi, e.e. ddim yn gwenu neu’n bod yn hollol amlwg o neis, bydden i’n bendant bo’ nhw’n ‘nghasáu i. Sai’n teimlo fel ‘na rhagor.

Ma dysgu am boundaries wedi helpu lot – ma hawl ‘da pob un person dweud ‘na’ a beth ma nhw’n hapus neud neu beidio. ‘Sdim rhaid i weud ‘na’ fod yn ddramatig chwaith, ma modd dweud e mewn ffordd cariadus.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Gwneud yr anweledig yn weladwy : Codeword Pineapple

Diffinnir person ag anabledd fel rhywun sydd â nam corfforol neu feddyliol sydd ag effaith sylweddol ar fywyd, yn enwedig yn y gweithle.

Mae 96% o bobl sy’n byw ag anabledd yn byw ag anabledd anweledig, a nifer sylweddol o’r achosion hynny ynghlwm â phroblemau iechyd meddwl.

Ar ôl symud i Lundain profodd Jess, sylfaenydd Codeword Pineapple, werth amhrisiadwy’r bathodyn TFL Please Offer me a Seat wrth gymudo. O ganlyniad, dechreuodd ystyried mor ddefnyddiol fyddai rhywbeth tebyg ar gyfer gweddill y diwrnod.

Mae gan bobl sydd ag anableddau anweledig yr un hawl i dderbyn addasiadau yn y gweithle â phobl ag anableddau gweladwy.

Yn anffodus, anaml gwneir addasiadau tebyg am ddau reswm. Yn gyntaf, gall dechrau sgwrs o’r fath â chyflogwr fod yn anodd, ac yn ail, yn aml nid yw problemau cronig yn unionlin. O ganlyniad, gall bobl weithiau fod yn amharod i wneud addasiadau yn ôl anghenion y gweithiwr pan nad yw’r addasiadau yn angenrheidiol drwy’r amser. Gall cyfathrebu’r gwahaniaeth rhwng diwrnod da a diwrnod gwael i eraill pan fo angen cymorth ychwanegol fod yn anodd.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Effaith poen corfforol hirdymor ar ein hiechyd meddwl

(Daw’r wybodaeth isod o blurtitout.org)

Gall poen corfforol hirdymor effeithio ar ein hiechyd meddwl yn sylweddol. Gall fod yn rhwystredig, nid yn unig am y gall effeithio’n negyddol ar ein hwyliau, ond gall ein rhwystro rhag gwneud rhai pethau rydyn ni’n gwybod fyddai’n llesol i’n hwyliau. 

Gall ein perthynas â phobl eraill fod yn anodd 

Gall poen parhaus effeithio’n sylweddol ar ein perthynas gydag eraill. Gall ddwyn amser amhrisiadwy wrth ein rhwystro rhag gweld teulu a ffrindiau. Weithiau gallwn deimlo fel cymaint o fwrn ar y rhai o’n cwmpas y gallwn eu gwthio i ffwrdd. Dydyn ni ddim am i’n poen ni eu cyfyngu. Gall hynny wneud i ni deimlo’n ynysig.

Gall ein poen ein hatal rhag cyfarfod pobl ac atal neu effeithio ar unrhyw berthynas ramantaidd drwy’n hatal rhag gwneud pob mathau o bethau yr hoffem. Gall partner ddod yn ofalydd. Gall poen fod yn drydydd parti mewn perthynas, a gallwn ni ynysu’n hunain a chau partner allan neu orffen perthynas am nad ydyn ni am i’n poen ni atal ein partner rhag gwneud beth maen nhw ei eisiau.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Gwella’r meddwl ynghyd â’r corff – Huw Marshall

Pan mae salwch yn eich taro yn annisgwyl, mae ambell beth yn dod i’r amlwg, pethau da chi erioed wedi hyd yn oed ystyried o’r blaen.

Ar yr 28ain o Chwefror o’n i’n hedfan, o’n i’n dathlu fy mhen blwydd yn hanner cant, o’n i newydd sefydlu busnes newydd ag yn gweithio ar cwpwl o brosiectau cyffrous. Mater bach oedd y llawdriniaeth oedd yn fy nisgwyl y diwrnod canlynol. Op hernia digon syml i drwsio rhwyg yn y cyhyrau dan y botwm bogail, fewn am 7:30 yn y bore, adre erbyn 4. Cwpwl o ddyddiau off cyn cynnal sesiwn ar y Gymraeg ar y dydd Mercher canlynol.

Bore Sadwrn yr ail o Fawrth, y diwrnod wedi’r llawdriniaeth, dyma fi’n deffro am 4 y bore yn teimlo’n sâl. Mewn a fi i A&E y bore hwnnw am gyngor, adre erbyn amser cinio efo moddion atal chwydu a tabledi lladd poen cryf.

Erbyn y nos Sul canlynol yn ôl a fi A&E yn teimlo’n waeth. Roedd rhywbeth o’i le….

Parhau i ddarllen

Rhannu

‘Angen cydnabod problemau iechyd meddwl pobl ddall’ : BBC Cymru Fyw

Rhaid gwella’r ymwybyddiaeth o broblemau iechyd meddwl ymhlith pobl ddall, yn ôl Elin Williams o Ddyffryn Conwy, sy’n raddol wedi bod yn colli ei golwg ers yn chwech oed.

Mae ystadegau’n dangos bod pedwar o bob 10 person sydd â nam ar eu golwg yn dangos symptomau o iselder.

Dywedodd Elin ei bod wedi delio â gorbryder ers yn ifanc, a bod hynny wedi gwaethygu trwy ei chyfnod yn yr ysgol.

“O’n i’n teimlo’n wahanol ar adegau, yn enwedig am ‘mod i’n gorfod gwneud gwaith trwy braille ac yn defnyddio ffon wen.

Mi oedd o lot gwaeth pan o’n i yn yr ysgol, yn y chweched ddosbarth yn enwedig. Pan o’n i’n cerdded mewn i ystafell do’n i methu gweld pwy oedd yno neu lle i fynd i eistedd. O’n i ar fy mhen fy hun lot o’r amser a’n teimlo’n unig ac yn wahanol i bawb arall.”

Yn ôl elusen yr RNIB dim ond 17% o bobl sydd â nam ar eu golwg sy’n cael cynnig cymorth emosiynol.

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw


Rhannu

Effaith nam golwg ar fy iechyd meddwl – Elin Williams

Rhannol ddall, dall ac anabl, dyma rhai o’r labelau sydd wedi diffinio sawl agwedd o’m mywyd i ers i fi gael y diagnosis o’r cyflwr llygaid dirywiol, Retinitis Pigmentosa (RP), pan oni’n chwe mlwydd oed.

Dwi wedi bod yn berson reit hapus a positif erioed ond dwi methu cuddio’r ffaith bod tyfu i fyny hefo anabledd wedi bod yn sialens ac mae o’n rhywbeth sydd wedi cael effaith ar fy iechyd meddwl mewn mwy na un ffordd.

Dwi wedi bod yn berson distaw ers pan oni’n blentyn a dydi magu hyder erioed wedi dod yn hawdd i mi ond pan nes i ddechrau cael fy mwlio oherwydd fy nam golwg, fe wnaeth o brofi i fod hyd yn oed yn fwy anodd i fynegi fy hun. Roedd y sylwadau câs a’r chwerthin oherwydd bod fi wedi baglu dros rhywbeth gan bod fi heb ei weld yn dechrau cael effaith mawr ac er fy mod yn trio eu cau nhw allan, roedd y sylwadau yn gwneud i mi deimlo’n ddibwys ac fel fy mod i ddim yn perthyn.

Parhau i ddarllen

Rhannu

‘Mwy angen blogio i gadw iechyd meddwl iach’ : BBC Cymru Fyw

Mae Elin Williams yn galw am fwy o hwb i ysgrifennu blogiau a dyddiaduron wrth ymdrin ag iechyd meddwl.

Dechreuodd Elin, sydd â nam golwg, ei blog ‘My Blurred World‘ fel ffordd i drafod ei theimladau a’i gofidiau.

Dywedodd Elin:

“Mi wnes i ddechrau fy mlog yn 2015 a wnes i ddechrau oherwydd y teimlad o unigrwydd, ac roeddwn i eisiau rhoi fy nheimladau i gyd ar daflen ac roedd o’n dod lot haws a lot fwy naturiol i mi.

Yn amlwg mae pawb yn wahanol ond dwi’n meddwl fod blogio’n gallu bod yn help mawr. Mae ‘di dod yn fwyfwy boblogaidd ac yn helpu i ni siarad am ein problemau.

Unwaith gewch chi eich teimladau ar bapur, does ddim rhaid cyhoeddi nhw. Mae’r teimlad yna o ryddhad. Wnes i erioed feddwl y byddai rhywbeth ‘nes i ysgrifennu yn gallu helpu pobl eraill ac uniaethu hefo. Mae’n rhyfedd ond yn deimlad da.”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw


Rhannu

Y cydberthynas rhwng salwch meddwl a chorfforol – fy mrwydr â Ménière’s Disease

Dwi’n cofio’r pwl o banig cyntaf i mi ei gael erioed yn iawn. Roeddwn i’n 16 oed ac yn gweithio mewn caffi ar y pryd. Y prif symptom y sylweddolais oedd fy nghalon yn carlamu’n andros o gyflym, ond y peth nesaf oedd yr ymdeimlad erchyll bod y ddaear wedi troi ar ei echel ryw 90 gradd o fewn eiliad o dan fy nhraed. Roedd y ddau beth yn bwydo’i gilydd, a’r panig yn codi ynof wrth i’r penysgafndod barhau. Yn y diwedd bu’n rhaid i mi fynd adref o’r gwaith.

Dwi’n cofio teimlo’n ansefydlog ar fy nhraed am ddyddiau wedi hynny, ac roeddwn yn gweddïo na fyddwn i byth yn gorfod profi rhywbeth tebyg eto. Digwyddodd sawl tro yn y misoedd canlynol, er nad oeddent mor wael â’r tro cynta’, ac yn y pen draw es i at y meddyg. Y cwestiynau cyntaf y gofynnwyd i mi oedd a oeddwn i o dan unrhyw straen, oeddwn i’n bwyta’n normal ayb. O fewn 5 munud, cefais ddiagnosis o orbryder. Teimlais yn hollol ddigalon fod yr holl symptomau corfforol hyn yn golygu bod rhywbeth yn bod yn fy mhen. Roeddwn i’n teimlo braidd yn hurt yn dod oddi yna a dweud y gwir, fel petai mod i wedi dyfeisio’r holl beth. Chefais ddim cynnig o unrhyw gymorth o gwbl, jyst cyfarwyddiadau i ‘beidio â phoeni gymaint’ ac i ‘drio ymlacio’.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Mae’n amser i chi wybod y gwir – Luned Gwawr Evans

Nid yw teitl y blog hwn yn ymgais i chi feddwl fy mod i wedi bod yn cadw rhyw gyfrinach fawr dan gaead bedd na dim byd felly.. Ond gobeithio mi fydd e’n ddigon i roi’r wefr i chi gario ‘mlaen i ddarllen am gwpwl o funudau.

Mae’r blog yma am iechyd meddwl.. Weithiau, dyw bywyd tu ôl i’r wyneb ddim yn hunky dory.

Cwestiwn neu ddau..

Pa mor dda ydych chi’n fy nabod i? Neu hyd yn oed, pa mor dda ydych chi’n adnabod eich hunan?

Hoffwn i rannu gyda chi rhywbeth nad oes ond rhai pobl yn gwybod amdana i, sef fy mod i’n dioddef o Orbryder Cymdeithasol neu Social Anxiety.

*Noder- Nid cais am dosturi neu sylw personol yw’r darn hwn..

Y diffiniad

Diffiniad yr NHS am Orbryder Cymdeithasol ydy:

Mae pryder cymdeithasol neu ffobia cymdeithasol yn anhwylder hir dymor, sy’n peri i’r person sy’n dioddef i deimlo ofn llethol o sefyllfaoedd cymdeithasol.

Rwyf yn rhoi’r argraff fy mod i’n unigolyn sy’n ddigon hapus mewn sefyllfa gymdeithasol, ond mewn gwirionedd, rwyf wedi dringo mynyddoedd enfawr i gyrraedd y pwynt ydw i heddiw. Parhau i ddarllen

Rhannu

Un ar hugain ac yn llawn tyllau.

Ers fy niagnosis, mi rydw i wedi injectio fy hun dros 18,000 o weithiau. Bellach, dwi bron yn un ar hugain ac yn llawn tyllau. Does gen i ddim llawer o syniad lle dwi’n mynd efo hwn, ond dyma drïo – â hithau’n Wythnos Diabetes – crynhoi ychydig o be ydi byw hefo cyflwr nad ydi pobl yn gwybod hanner digon amdano, a chynnig – ar sail fy mhrofiadau i, beth bynnag – syniadau ar sut i ddygymod efo effaith y cyflwr hwnnw ar iechyd meddwl yr unigolyn.

Tydi fy nghyflwr i ddim yn cŵl. Tydi o ddim yn roc-a-rôl, nac yn ffasiynol. Mae o’n boen-yn-din, a deud y gwir (yn enwedig pan fydda i’n injectio fy insulin yn fan’no). Tydi o ddim yn glamyrys, a tydi o’n sicr ddim yn hawdd ei reoli. Ond does na ddim denig rhagddo fo. Mae o yno ddydd a nos, yn gneud petha rhyfadd i ’nghorff i, yn dweud wrtha i be ga i ei wneud a be na cha i ei wneud, ac ar brydiau’n fy ngwagio i o bob owns o egni sydd gen i. Weithiau, mae o’n penderfynu nad ydi o yn ei hun yn ddigon, a’i fod o am ymosod ar fy ngallu i frwydro bob annwyd, infection a salwch arall hefyd. Mae o’n fy ngadw i’n effro pan dwi isho cysgu; ac yn trio’i orau glas i ’nghael i i gysgu pan y dylwn i fod yn effro.

Ond mae fy nghyflwr i hefyd yn slei. Tydi o ddim yn tynnu sylw ato’i hun. Mae o’n ei guddio ei hun y tu ôl i frafado’r sgidiau cowboi a’r gôt hir a’r gwallt mop, lle nad oes neb ond y fi’n ei weld o a’i deimlo fo. Parhau i ddarllen

Rhannu