PAID A BOD OFN… – Non Parry

Hei! Non Parry dwi. Dwi’n 45, yn briod gyda 3 o blant ac un llys fab ac un llys ferch. Dwi’n aelod o grŵp pop Cymraeg Eden. Dwi hefyd yn ysgrifennu sgriptiau, felly fel rhywun sydd wedi arfer sgwennu ‘straeon’ os liciwch chi, dwi wedi hen arfer disgrifio cymeriadau a theimladau, meddwl am blot, helpu’r gynulleidfa ddod i ‘nabod prif gymeriadau ayyb. Ond mae sgwennu hwn yn wahanol achos fi yw’r prif gymeriad a’r stori yw’n iechyd meddwl i. Anodd gwybod lle i pitchio ‘dwi’n byw gyda cyfnodau o iselder, panic attacks ac anxiety’ Ond TADAAA! Fi’n ‘colli’r plot’ yw’r plot. Awkward.

I’r rhai ohonoch chi sydd ddim yn gyfarwydd gydag Eden googlwch os chi isio… fi di’r un yn y canol sy’n dawnsio a gwenu a chanu caneuon super fun am ‘Parti’s’ a Pethe Bach sy’n neud i fi deimlo’n hapus – a dwi’n feddwl o, mae pethe bach yn neud fi’n hapus. Dwi’n berson rili hapus. A dwi’n CARU canu a dawnsio gyda’r band, mae’n ridiculous o AWESOME! #blessed. ‘Paid a Bod Ofn’ ydy kind of theme tune ni… Ond rŵan dwi am bummio chi gyd allan a datgelu dwi actually ofn LOADS o bethe!

Parhau i ddarllen

Rhannu

Ysgol Dyffryn Conwy yn mynd i’r afael ag iechyd meddwl : North Wales Pioneer

Ysgol Dyffryn Conwy yn Llanrwst yw’r ysgol gyntaf i gyflwyno’r rhaglen Blues Programme drwy gyfrwng y Gymraeg.  

Caiff Blues Programme ei gyllido gan y Post Brenhinol ac mae’n rhan o’r ymgyrch Build Sound Minds gan yr elusen Action for Children – ymgyrch sy’n annog sgyrsiau positif ac iechyd meddwl da.

Mae’r rhaglen arloesol chwe wythnos wedi ei seilio ar ddulliau Therapi Gwybyddol Ymddygiadol (CBT), ac mae’n helpu pobl ifanc i ddeall y cysylltiad rhwng meddyliau negyddol, gweithredoedd a theimladau.

Dywedodd Angharad Roberts, sy’n ddisgybl yn Ysgol Dyffryn Conwy:

“Roeddwn i’n profi hwyliau isel yn eithaf aml, ond ar ôl gwneud rhai sesiynau sylwais bod fy hwyliau’n gwella. Mae defnyddio technegau i ymdrin â meddyliau negyddol wedi helpu, a byddwn yn ei argymell i bobl eraill sy’n dioddef o hwyliau isel.

Mae hefyd yn bwysig fy mod wedi medru gwneud hyn yn Gymraeg. Nid yw rhai pobl yn teimlo’n hyderus yn siarad Saesneg ac yn fwy cyfforddus yn siarad am eu teimladau yn Gymraeg, ac mae’n dda i’r ysgol mai ni yw’r ysgol gyntaf i wneud hyn.” [cyfieithiad]

Darllen rhagor : North Wales Pioneer (Saesneg)


Rhannu

Mae’n amser i chi wybod y gwir – Luned Gwawr Evans

Nid yw teitl y blog hwn yn ymgais i chi feddwl fy mod i wedi bod yn cadw rhyw gyfrinach fawr dan gaead bedd na dim byd felly.. Ond gobeithio mi fydd e’n ddigon i roi’r wefr i chi gario ‘mlaen i ddarllen am gwpwl o funudau.

Mae’r blog yma am iechyd meddwl.. Weithiau, dyw bywyd tu ôl i’r wyneb ddim yn hunky dory.

Cwestiwn neu ddau..

Pa mor dda ydych chi’n fy nabod i? Neu hyd yn oed, pa mor dda ydych chi’n adnabod eich hunan?

Hoffwn i rannu gyda chi rhywbeth nad oes ond rhai pobl yn gwybod amdana i, sef fy mod i’n dioddef o Orbryder Cymdeithasol neu Social Anxiety.

*Noder- Nid cais am dosturi neu sylw personol yw’r darn hwn..

Y diffiniad

Diffiniad yr NHS am Orbryder Cymdeithasol ydy:

Mae pryder cymdeithasol neu ffobia cymdeithasol yn anhwylder hir dymor, sy’n peri i’r person sy’n dioddef i deimlo ofn llethol o sefyllfaoedd cymdeithasol.

Rwyf yn rhoi’r argraff fy mod i’n unigolyn sy’n ddigon hapus mewn sefyllfa gymdeithasol, ond mewn gwirionedd, rwyf wedi dringo mynyddoedd enfawr i gyrraedd y pwynt ydw i heddiw. Parhau i ddarllen

Rhannu

Trafodaeth iechyd meddwl yn Eisteddfod yr Urdd – clipiau fideo

Cynhaliwyd trafodaeth ar iechyd meddwl, ar y cyd rhwng meddwl.org a Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, yn Eisteddfod yr Urdd eleni.

Yr aelodau ar y panel drafod oedd Dr Dai Lloyd AC, Gwen Goddard o’r elusen Hyfforddiant Mewn Meddwl, David Williams ar ran meddwl.org a chadeiriwyd y drafodaeth gan Siân Howys o Gymdeithas yr Iaith. Y prif bynciau a drafodwyd oedd iechyd meddwl ymhlith pobl ifanc, a gwasanaethau iechyd meddwl Cymraeg.

Caiff clipiau fideo o’r drafodaeth eu hychwanegu i’r dudalen hon dros yr wythnosau nesaf…

Parhau i ddarllen

Rhannu

Calon yn curo’n galed. Mygu. Llewygu.

Ffotograffiaeth; rhywbeth i dynnu meddwl oddi ar bethau

Panic attacks

Cefais fy mhanic attack cyntaf yn ôl yn 2011 a ‘dw i’n cofio poeni a brysio – ro’n i’n mynd i un o’r apwyntiadau poenus mae nifer o ferched yn dredio’u cael, y smear test. Brysiais yn syth wedyn o’r prawf i ngwaith lle roeddwn i mewn gofal o gartref henoed.

Gweithiais fy shifft tan ddeg yn nos ac ar ôl cyrraedd adref, doeddwn i jyst methu unwindio; roedd bob dim ar fy meddwl; oeddwn i wedi gwneud popeth yn iawn yn fy ngwaith?  Jyst methu rhoi switsh off.  Tua hanner nos, dechreuais grynu.  Doeddwn i methu cael fy ngwynt.  Doeddwn i ddim yn gwybod be oedd yn digwydd i fi ond yr unig beth allwn i feddwl oedd fy mod i’n marw. Parhau i ddarllen

Rhannu

Ffyrdd Ymarferol o Ymateb i Iselder Ysbryd

Cyn dechrau, ella ddylwn i nodi rhyw fath o disclaimer nad wyf yn therapydd nac yn seicolegydd proffesiynol, nid oes gennyf chwaith gymhwyster yn y maes hwn. Yr hyn a geir isod ydi ffrwyth fy mhrofiad personol yn unig o fyw gydag iselder a gor-bryder clinigol, ac o ymdrechu i ddelio’n llwyddiannus â hwy. Efallai y dylid nodi hefyd mai cyngor ar gyfer unigolion sy’n gwella o gyfnod o iselder clinigol sydd yma; yr adeg hwnnw pan mae pethau wedi sadio ychydig a’ch bod mewn sefyllfa i ymateb yn ymarferol i bwl ychwanegol o iselder neu ansicrwydd.

Dyma rai o’r gweithgareddau ymarferol rwyf i’n eu defnyddio’n rheolaidd ac yn eu ffeindio’n fuddiol:

Cymryd cawod

Mae cymryd cawod yn ffordd hawdd o gymryd mantais o nodweddion llesol dŵr. Os oes gennych gawod yn eich tŷ yna mae gennych uned hydrotherapi bersonol, heb orfod hyd yn oed mynd allan. Dylid cymryd eich amser o dan y gawod a thrio canolbwyntio’n ofalus ar effaith braf y dŵr ar eich corff. Rhowch gyfle i bob rhan o’r corff gael bod o dan y gawod, gan ddechrau efo’ch pen. Gellid hefyd arbrofi efo’r tymheredd, newid o ddŵr cynnes i ddŵr claear cyn gorffen efo dŵr oer, ond nid oes rhaid gwneud hyn yn syth os ydi o yn rhy anodd. Parhau i ddarllen

Rhannu

Fy mhrofiad o therapi EMDR

Blog EDMRPetaech chi wedi dweud ‘Eye Movement Desensitization and Reprocessing’ (EMDR) wrtha i ryw flwyddyn yn ôl, ni fyddai gen i unrhyw syniad am beth oeddech chi’n sôn. Ond erbyn hyn, mae’n rhan bwysig o fy mywyd.

Dwi wedi trafod hanes fy salwch, Anhwylder Straen Wedi Trawma (PTSD), ar wefan Meddwl yn y gorffennol, ac wedi crybwyll ‘mod i’n derbyn y math hwn o therapi. Dwi bellach wedi cwblhau tri mis o’r driniaeth, a dwi am drafod fy mhrofiad ohono cyn belled, er mwyn rhoi syniad i bobl eraill all fod yn ei ystyried fel triniaeth.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Newid byd: profiad o iselder ôl-enedigol

19894316_10154805549332947_389867101_nMae cadw trefn a sicrhau bod pawb yn hapus wedi bod yn bwysig i fi erioed. Dwi’n mwynhau cymdeithasu, yn mwynhau bod yng nghanol pobol, ac mae llwyddo’n bwysig. Ond wedi geni fy ail ferch yn Nhachwedd 2014, fe wnaeth popeth newid.

Roedd ‘na anhrefn, ro’n i’n casáu bod yng nghanol pobol, a do’n i’n sicr ddim yn teimlo fel mod i’n llwyddo mewn unrhyw ffordd. Ddim yn llwyddo i fod yn fam, ddim yn llwyddo i fod yn wraig, ddim yn llwyddo yn fy nyletswyddau i ofalu ar ôl y merched, ddim yn cyrraedd unman ar amser, methu bwydo’r babi, methu cadw’r tŷ yn lân, methu cael swper ar y bwrdd… ac roedd y rhestr yn ddiddiwedd. Ro’n i’n teimlo’n fethiant llwyr.

Pan anwyd fy merch, wrth gwrs ro’n i wrth fy modd. Teimlais ryddhad ei bod hi yma’n ddiogel, llawenydd bod gyda ni ferch fach arall, ac roedd cael ei dangos hi i’r byd yn fy llenwi â balchder. Wnes i ddim sylwi i ddechrau mod i’n cael cyfnodau, diwrnodau, o beidio â bod yn ‘iawn’. Ro’n i’n beio’r diffyg cwsg, y problemau gyda’r bwydo, y crio diddiwedd, y cyfrifoldeb o ymdopi â babi newydd a merch fach ddwyflwydd oedd hefyd angen fy holl sylw.

Parhau i ddarllen

Rhannu

triniaethau

triniaethauMae nifer o driniaethau effeithiol ar gael, ond nid oes un driniaeth sy’n iawn i bawb. Mae’n bwysig eich bod yn trafod gyda gweithiwr iechyd proffesiynol i ddod o hyd i driniaeth sy’n gweithio i chi. Isod ceir rhestr o rai o’r triniaethau mwyaf cyffredin. Yma ceir gwybodaeth am wahanol fathau o driniaethau siarad, meddyginiaeth, ymwybyddiaeth ofalgar, a therapiau eraill.


Triniaethau Siarad

Math o driniaeth yw triniaethau siarad sy’n cynnwys siarad â therapydd am eich meddyliau a’ch teimladau. Diben triniaethau siarad yw eich helpu i ddeall eich teimladau a’ch ymddygiad yn well ac, os ydych yn dymuno, i newid eich ymddygiad neu’r ffordd rydych yn meddwl am bethau.

Mae triniaethau siarad yn gweithio drwy roi cyfle i chi siarad am eich meddyliau, ofnau ac ymddygiad gyda rhywun sydd wedi cael hyfforddiant proffesiynol er mwyn eich helpu i ddeall y pethau hyn yn well, a’ch helpu i ddod o hyd i ffyrdd o newid y pethau rydych am eu newid.

Efallai y byddwch yn teimlo’n orbryderus neu’n ofidus ar y dechrau hefyd. Gall hyn fod am eich bod yn gorfod canolbwyntio ar deimladau anodd y byddai’n well gennych eu hanwybyddu. Efallai y bydd yn ddefnyddiol i chi drafod unrhyw bryderon sydd gennych ynghylch sut rydych yn ymateb i’r therapi – ar unrhyw gam.

Mae llawer o fathau gwahanol o driniaethau siarad, sy’n defnyddio arddulliau a dulliau gwahanol i’ch helpu, ond mae gan bob un ohonynt yr un nod: eich helpu i deimlo y gallwch ymdopi’n well â’ch emosiynau a’r pethau sy’n digwydd yn eich bywyd.

Mae rhagor o wybodaeth i gael ynglŷn â thriniaethau siarad ar wefan Mind.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Llyfrau yn ymwneud ag iechyd meddwl


cyfansoddiadau_eisteddfod_genedlaethol_ynys_m_n_2017Arwr – Osian Rhys Jones (Cyfansoddiadau a Beirniadaethau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 2017)

“Yn llawer o lenyddiaeth yr Oesoedd Canol, ceir y cysyniad o arwr fel unigolyn dewr sydd yn herio, gwrthsefyll a goresgyn amgylchiadau anodd a pheryglus y byd o’i gwmpas. Mae Gari wedi cymryd y darlun hwn a’i osod yn eironig yng nghyd-destun gŵr ifanc yn brwydro â’i enaid ei hun yn ogystal ag â’r gymdeithas y mae’n rhan ohoni.” (o feirniadaeth Emyr Lewis)

Enillodd Osian Rhys y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Môn eleni am awdl sensitif ar y testun ‘Arwr’, sydd yn dilyn hanes gŵr ifanc a’i frwydr yn erbyn iselder dros gyfnod o hanner blwyddyn.

Mwy: gwales.com


getimgut4i2mxfAr fy ngwaethaf – John Stevenson (Gwasg y Bwthyn, Mehefin 2015)

“Dyma stori ryfeddol cyn-ohebydd gwleidyddol BBC Cymru, John Stevenson. Syrthiodd i’r dyfnderoedd ac ailadeiladodd ei fywyd nid unwaith ond deirgwaith. Mae’n adrodd hanes llwyddiannau sylweddol ei yrfa, ei frwydr yn erbyn alcoholiaeth a’i ymrafael â’i rywioldeb.”

Mwy: gwales.com

 

 


getimg1jdaz13cBlasu – Manon Steffan Ros (Y Lolfa, Mai 2015)

“Wrth edrych yn ôl ar ei bywyd, a’r teulu a’r ffrindiau a fu’n gwmni iddi ar hyd y daith, daw blasau o’r gorffennol i brocio atgofion… Mae’r disgrifiadau o broblemau seicolegol a salwch meddwl ei mam yn ein cyffwrdd i’r byw.”

Mwy: gwales.com

 


Byw yn fy Nghroen – gol. Sioned Erin Hughes (Y Lolfa, Mehefin 2019)

“Profiadau dirdynnol 12 o bobl ifanc sydd wedi gorfod brwydro gyda salwch a chyflyrau hir dymor. Mae’r cyfranwyr yn trafod yn fanwl afiechydon meddyliol a chorfforol fel cancr, epilepsi, clefyd Crohn’s, spina bifida, nam ar y golwg, OCD, iselder a gor-bryder.”

Mae’r cyfraniadau yn ymdrin ag iselder, gorbryder ac OCD.

Mwy: gwales.com


Canllaw Bach Sheldon i Ffobia a Phanig – Kevin Gournay (Y Lolfa, Gorffennaf 2019)

“Mae ffobiâu a phyliau o banig yn difetha bywydau llawer o bobl. Ond mae newid yn bosibl. Gyda’r canllaw bach hwn byddwch yn dysgu sut i oresgyn y gorbryder sydd wrth wraidd y symptomau annifyr hyn, gan ddefnyddio rhaglen hunangymorth effeithiol.

  • deall ofn a gorbryder
  • achosion a thriniaethau
  • diffinio’ch problem
  • dewis eich targedau neu’ch nodau
  • penderfynu ar eich cynllun a’i roi ar waith”

Mwy: gwales.com


Cyflwyniad i ymdopi â galar – Sue Morris (Y Lolfa, Gorffennaf 2019)

“Mae galar yn ymateb naturiol i golled ond mewn rhai achosion gall fod yn llethol, gan eich rhwystro rhag symud ymlaen gyda’ch bywyd, a gall effeithio ar eich gwaith a’ch perthynas ag eraill. Mae’r canllaw hunangymorth hwn yn archwilio’r broses alaru, yn ei hesbonio ac yn amlinellu strategaethau sydd wedi’u profi’n glinigol ac sy’n seiliedig ar therapi ymddygiad gwybyddol (CBT).

• gwybod beth i’w ddisgwyl pan fyddwch yn galaru
• deall yr ymateb corfforol a seicolegol i alar
• strategaethau ymdopi ymarferol i’ch helpu i ddelio â’ch colled.”

Mwy: gwales.com


Cyflwyniad i ymdopi â gorbryder – Lee Brosan a Brenda Hogan (Y Lolfa, Mehefin 2019)

“Mae’n egluro beth yw gorbryder, a sut mae’n gwneud i chi deimlo pan mae tu hwnt i reolaeth neu’n parhau am gyfnodau hir. Bydd yn eich helpu i ddeall eich symptomau ac mae’n ddelfrydol fel strategaeth ymdopi ar y pryd ac fel rhagarweiniad i therapi mwy cyflawn. Byddwch yn dysgu:

  • Sut mae gorbryder yn datblygu
  • Pa symptomau corfforol i gadw llygad amdanyn nhw
  • Sut i adnabod a herio meddyliau sy’n peri gorbryder i chi
  • Dulliau o newid eich ymddygiad er mwyn lleihau’ch teimladau o orbryder”

Mwy: gwales.com


Cyflwyniad i ymdopi ag iselder – Lee Brosan a Brenda Hogan (Y Lolfa, Mehefin 2019)

“Mae’r llyfr rhagarweiniol hwn, gan ymarferwyr profiadol, yn egluro beth yw iselder a sut mae’n gwneud i chi deimlo. Bydd yn eich helpu i ddeall eich symptomau ac mae’n ddelfrydol fel strategaeth ymdopi ar y pryd ac fel rhagarweiniad i therapi mwy cyflawn. Bydd yn eich helpu i ddeall eich symptomau ac mae’n ddelfrydol fel strategaeth ymdopi ar y pryd.

Byddwch yn dysgu:

  • Sut mae iselder yn datblygu a beth sy’n ei gynnal
  • Sut i adnabod a herio meddyliau sy’n cynnal eich iselder
  • Sgiliau datrys problemau a meddwl yn gytbwys”

Mwy: gwales.com


getimgDifa – Dewi Wyn Williams (Atebol, Tachwedd 2015)

“Drama heriol am Salwch Meddwl gan Dewi Wyn Williams, enillydd y Fedal Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Sir Gar 2014. Drama sy’n cynnig mai trasiedi yw bywyd yn agos, a chomedi yw bywyd o bell. Mae’r drama’n digwydd ym mhen Oswald Pritchard. Mae Os wedi colli ei waith, ac yn ofni colli cariad ei wraig, Mona. Cawn fynd yn ei gwmni i weld ei gyn-fod Peter a’i seiciatrydd Dr King, a chael cipolwg ar ei fywyd priodasol anghonfensiynol wrth iddo bendilio o un emosiwn i’r llall gan gynnig syniadau bachog a difyr am y byd a’i bethau, a hynny mewn iaith rywiog, gref.”

Mwy: gwales.com


Du a Gwyn –  Sioned Erin Hughes (Cyfansoddiadau Eisteddfod yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed 2018)

“‘Ei enw fo ydi Du. Dyna dwi’n ei alw fo, be bynnag.’ Iselder yw Du, a rhyw ‘natur mynd a dod’ sydd iddo. Llwydda Melyn i daro’r darllenydd yn ei dalcen gyda’r disgrifiadau o ymweliadau Du, ac mae dyfodiad telynegol Gwyn fel y lloer i oleuo’r noson dywyll yn drawiadol.” (o feirniadaeth Catrin Beard a Lleucu Roberts)

Enillodd Sioned Erin Hughes cystadleuaeth y Goron yn Eisteddfod yr Urdd 2018 gyda sawl darn o ryddiaith. Mae ‘Du a Gwyn’ yn un ohonynt – darn trawiadol sy’n personoli iselder ac yn cyfleu ei bresenoldeb wrth ochr unigolyn.

Mwy: gwales.com


getimgDŵr yn yr Afon – Heiddwen Tomos (Gomer, Awst 2017)

“Dyma nofel ysgytwol sy’n adrodd stori teulu mewn cymuned wledig yng ngorllewin Cymru. Rhedeg ffarm sy’n troedio ffin fregus rhwng llwyddiant a methiant y mae Morgan a’i fab Rhys – mae’r ddau’n anghytuno’n gyson ac yn dannod i’w gilydd am bwy sy’n feistr ar bwy.

Perthynas gymhleth a threisgar sydd gan Rhys a’i ail wraig, Han, er bod Morgan yn ceisio ei gwarchod hi rhag gormod o niwed. Ond beth sydd wrth wraidd y cyfan? Daw llais o’r gorffennol i ddatgelu’r gwead trasig sy’n clymu aelodau’r teulu’n dynn at ei gilydd, a dod â nhw i sefyllfa lle gellid yn hawdd ddatod pob dim yn llwyr.”

Ymdrinnir a nifer o themâu iechyd meddwl yn y nofel hon, gan gynnwys iselder a cholled ac effaith camdriniaeth ddomestig.


Galar a fi –galar-a-fi-esyllt-maelor Esyllt Maelor (gol.) (Y Lolfa, Gorffennaf 2017)

Galaru yw’r ymateb greddfol ar ôl colli rhywun sy’n annwyl. Mae person sy’n galaru yn mynd trwy ystod eang o emosiynau, ac er bod y teimlad o alar yr un peth i bawb, mae’r hiraethu yn gallu effeithio ar bobl mewn gwahanol ffyrdd.

Dyma ymateb 14 o bobl sydd wedi bod trwy’r camau o alaru ar ôl colli brawd, chwaer, ffrind, mab, merch, tad, mam neu gymar. Mae stori pob un yn unigryw ac yn ddirdynnol.”


Gwales – Catrin Dafydd (Y Lolfa, Gorffennaf 2018)getimg.php

“Mae Brynach Yang am orffen popeth. Ac mae’n mynd i’w wneud e. Heno. Ond beth fydd yn digwydd i Gymru wedyn? Mae ymgyrch Gwales ar fin dechrau ar siwrne gythryblus… a Brynach sy’n arwain y chwyldro… Dyma nofel gyffrous a deallus, wedi ei lleoli yng Nghymru y dyfodol agos, gan awdures brofiadol â llais unigryw.”

Mae hanes o broblemau iechyd meddwl ymysg y cymeriadau, gyda chyfeiriadau at hunanladdiad, iselder, sgitsoffrenia a hunan-niweidio.


getimg-3Gyrru drwy storom – gol. Alaw Griffiths (Y Lolfa, Gorffennaf 2015)

“Mae 1 o bob 4 ohonom yn dioddef o salwch meddwl, ac yn y gyfrol arloesol hon cawn hanes profiadau rhai sydd wedi cael eu heffeithio ganddo, trwy gyfrwng eu cerddi, eu llythyrau, eu dyddiaduron a’u hysgrifau. Trafodir y salwch yn gwbl onest, ac er bod y profiadau’n ddirdynnol, gwelir bod gwella a bod yn obeithiol am y dyfodol.”

Mae’r cyfraniadau yn ymdrin ag iselder, iselder ôl-enedigol, alcoholiaeth, seicosis ac anorecsia.

Mwy: gwales.com


Iechyd a Lles Emosiynol – Tina Rae (Atebol, Medi 2013)

“Defnyddir dulliau wedi’u seilio ar weithgareddau ymarferol er mwyn hyrwyddo datblygiad sgiliau personol a chymdeithasol. Mae’r adnodd yn delio gyda materion difrifol sy’n wynebu myfyrwyr yn eu harddegau heddiw, megis straen, bwlio a delwedd y corff.”

Mwy: gwales.com

 


Lles Emosiynol: Llawlyfr Myfyriwr – Tina Rae (cyfieithwyd gan Glyn Saunders Jones) (Atebol, Medi 2010)

“Mae Lles Emosiynol yn cynnig cyfle i bobl ifanc gymryd cyfrifoldeb am eu lles emosiynol eu hunain mewn byd sy’n newid. Mae’r Llawlyfr Myfyrwyr yn cynnwys adrannau pwrpasol sy’n delio â materion fel: Teimlo’n Dda, Delio â Newid, Delio â Straen, Cymhelliant, Dysgu Gwrando, Delio â Cholled a Phrofedigaeth, Hunananafu, Hunanladdiad, Delio â Dicter, Sgiliau bod yn Hyderus a Phendant, Rheoli Gwrthdaro, Delio â Dylanwad Cyfoedion, Chwilio am Atebion.”

Mwy: gwales.com


9781784613556_300x400Lliwio Cymru a Lliwio’r Chwedlau – Dawn Williams (Y Lolfa, 2016 a 2017)

“Mae seicolegwyr yn honni bod canolbwyntio ar liwio yn cael gwared ar feddyliau negyddol, yn gwella effeithiau straen, yn hwyl diniwed, yn gyfle i fod yn greadigol ac yn gwneud ichi ymlacio o ran y meddwl, y corff a’r enaid.”

Mwy: gwales.com

 


Madi – Dewi Wyn Williams (Atebol, Mawrth 2019)

“Nofel i oedolion a phobl ifanc yw Madi gan yr awdur a’r dramodydd amryddawn, Dewi Wyn Williams. Dyma gyfrol ddirdynnol a chignoeth sy’n adrodd stori merch ifanc sy’n byw gydag anorecsia a bwlimia ac yn cuddio’r salwch.”


getimgplfi2k18Maen nhw’n siarad amdana i – Meic Hughes (Gwasg y Bwthyn, Gorffennaf 2009)

“Mae’r prif gymeriad yn dioddef o sgitsoffrenia. Edrychir ar ei fywyd o’i safbwynt ei hun yn ogystal ag o safbwyntiau pobl eraill, gan gynnwys ei fam, ei chwaer a’i gyd-weithwyr.”

Mwy: gwales.com

 

 


Merch Ar-Lein – Zoe Sugg (addasiad Eiry Miles) (Rily, Hydref 2017)

“Mae cyfrinach gan Penny. Mae hi’n defnyddio ffugenw ar-lein i ysgrifennu blog sy’n gwbl agored am ei holl broblemau â ffrindiau, ysgol, ei theulu gwallgof a’r pyliau panig sy’n dechrau rheoli ei bywyd. Er mwyn ceisio helpu, mae’r teulu’n mynd â hi i Efrog Newydd, lle mae’n cwrdd â Noa, Americanwr ifanc, golygus, ac yn sydyn, mae’r blog yn llawn hanes Penny’n syrthio mewn cariad!”

Mwy: gwales.com

 


il_570xN.1292917369_9ualMili Meddwl – Louise Tribble (2017)

“Mae Mili yr eliffant yn byw yn y presennol. Mae’n defnyddio sgiliau meddwl i ddal pob eiliad ac i helpu eraill drwy ddysgu technegau i adeiladu iechyd meddwl positif. Ymunwch â Mili gyda’ch plant a gallwn adeiladu dyfodol positif gyda’n gilydd.”

Mwy: livespiffy.co.uk

 


Mudo – Cris Dafis (Cyhoeddiadau’r Stamp, Mai 2019)

“Yn 2005, daeth tro mawr ar ei [Cris Dafis] fyd pan foddodd ei gymar, Alex, wrth geisio’i achub yn y môr tra ar wyliau ar ynys Bali. Ymateb i’r brofedigaeth honno y mae cerddi’r pamffled hwn, dros ddegawd yn ddiweddarach. Maen nhw’n dangos nad yw colled o’r fath fyth yn diflannu, a bod ambell golled yn golled am byth. Yng nghanol tristwch, fodd bynnag, daw rhyddhad o dro i dro gan gynnig allwedd i ‘fyd sy’n fwy / na thristwch’.”

Mwy: ystamp.cymru


Popeth yn newid: Canllaw ar brofedigaeth a cholled i bobl ifanc – Ann Atkin (2018)

“Mae ‘Popeth yn Newid’ wedi datblygu o waith uniongyrchol Ann gyda phobl ifanc. Ei dyhead yw helpu pobl ifanc i normaleiddio galar a chyflanwi gwytnwch drwy strategaethau ymdopi effeithiol. Mae ‘Popeth yn Newid’ yn gweithredu fel catalydd ar gyfer sgyrsiau pwysig gyda phobl ifanc, ac yn gofnod defnyddiol i’r person ifanc gyfeirio’n ôl ato yn y dyfodol.”

Mwy: everythingschangingbook.com/cymraeg/


getimgesilvjh7Raslas bach a mawr! – Wynford Ellis Owen (Gwasg Gomer, 2004)

“Hunangofiant poenus a gonest Wynford Elis Owen yn cofnodi helyntion difyr am ei fywyd fel diddanwr ac actor dawnus ac adnabyddus ym myd adloniant plant ac oedolion, ynghyd â’i frwydr hir a dewr i orchfygu alcoholiaeth.”

Mwy: gwales.com

 


Rhyd y Gro – Sian Northey (Gomer, Mawrth 2016)getimg.php

Dyma hanes Efa a Steffan, merch a thad – dieithriaid, i bob pwrpas – sy’n dod i adnabod ei gilydd yn ystod cyfnod dwys ym mywydau’r ddau. Ond mae cymeriadau eraill yn llechu ar y cyrion, rhai arwyddocaol o ieuenctid Steffan.”

O ran cyflyrau iechyd meddwl, dydi Steffan (tad Efa’r prif gymeriad) ddim yn derbyn diagnosis yn y llyfr ond mae’n arddangos symptomau iselder ac mae’n dod yn agos at hunanladdiad. Mae o yn y gorffennol wedi cael ei ddenu tuag at ddyn arall ac mae’n amlwg ei fod methu dygymod â’r ffaith hwnnw. Mae yno hefyd hanes o broblemau iechyd meddwl ymysg y cymeriadau sydd ddim yn fyw ym mhresennol y llyfr ond ceir lot o’u hanes nhw – roedd Carys (mam Efa) wedi lladd ei hun hefyd cyn cyfnod y nofel mewn ffordd.

Mwy: gwales.com


Rhyddhau’r Cranc – Malan Wilkinson (Y Lolfa, Mehefin 2018)

“Atgofion Malan Wilkinson sydd wedi byw gyda phroblemau salwch meddwl ers blynyddoedd. Llyfr dirdynol sy’n dilyn ei phrofiadau yn ceisio ymdopi gyda’i phroblemau a arweiniodd iddi geisio lladd ei hun ond cafodd ei hachub gan ddieithryn a’i gwelodd ar fin neidio dros bont y Borth. Bydd y gyfrol yn dadlennu’n gwbl onest ei phrofiadau mewn ag allan o’r ysbyty, yn mynd o un argyfwng i’r llall, ond bydd hefyd yn obeithiol, gan ddangos sut y llwyddodd i ymdopi diolch i deulu a ffrindiau.”


Siarad – Lleucu Roberts (Y Lolfa, Tachwedd 2011)getimggtm7ty64

“Mae’r nofel hon yn mynd i berfedd seicoleg un teulu sydd yn dioddef i’r byw o beidio ‘siarad’ â’i gilydd. Pan fo trychineb yn tarfu ar y byd ac ar fywydau personol, nid ‘siarad’ o anghenraid yw ein hymateb cyntaf, ond mae’n bosib i hyn fynd yn rhy bell, a dyma a gawn yma wrth i ni ddilyn cwymp Mair i grombil iselder.”

Mwy: gwales.com

 


getimg.phpSyllu ar walia’ – Ffion Dafis (Y Lolfa, Ionawr 2018)

“Mae’r actores adnabyddus Ffion Dafis wedi agor ei chalon am y tro cyntaf am golli ei mam i ganser, am yr hyrddiadau sy’n ei phlagio ac am ei pherthynas gymhleth gydag alcohol. Wrth fentro i dir y drwg mae Ffion Dafis yn siarad yn ddi-flewyn ar dafod am bynciau personol a thabŵ gan gynnwys rhai o gyfnodau anoddaf ei bywyd a’r brwydrau bu’n ei hymladd.”

Mwy: gwales.com

 


getimg.phpTermau Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc – Delyth Prys (gol.) (Awdurdod Iechyd Gogledd Cymru, Awst 2002)

“Geiriadur termau Cymraeg-Saesneg/Saesneg-Cymraeg hanfodol ar gyfer gweithwyr proffesiynol sy’n ymwneud â maes iechyd meddwl plant ac ieuenctid, gan gynnwys gweithwyr iechyd cymuned a gofal cychwynnol, athrawon ysgol a gweithwyr cymdeithasol.”

Mwy: gwales.com

 


getimg-4Tywyll Heno – Kate Roberts (Gwasg Gee, 1962)

“Stori fer hir am wraig ganol oed, gwraig i weinidog, yng nghanol yr ugeinfed ganrif a ganfu fod amgylchiadau’r oes yn ormod iddi. Yr oedd yn rhy ifanc i fod yn gul ac yn rhy hen i fod yn wamal. Gwraig synhwyrus yn teimlo pob peth i’r byw, yn byw yng nghanol cymdeithas gyffredin ddideimlad. Aeth hynny’n drech na hi am gyfnod, a hanes y cyfnod hwnnw a geir yma. Ond fe ddaeth goleuni. Rhydd hanes ei phrofiadau fel y gwêl hi hwy.”

Mwy: gwales.com


getimgmr6jcx7qUn Nos Ola Leuad – Caradog Pritchard (Y Lolfa, 1961)

“Un peth na ellir ei osgoi wrth ddarllen y nofel yw’r portread sydd ynddi o salwch meddwl y Fam. Dysgwn yn weddol gynnar ei bod yn arfer crïo’n aml heb unrhyw reswm amlwg, a bod y Bachgen wedi dod i arfer â hynny. Dechreuodd edrych ar ei mab yn rhyfedd a rhyw olwg bell, oeraidd ac orffwyll arni. Gellir yn sicr olrhain camau yn hanes ei salwch meddwl a’i effaith annileadwy ar y Bachgen.” (darllen rhagor)

Mwy: gwales.com


Wrth fy nagrau i – Angharad Tomos (Gwasg Carreg Gwalch, Hydref 2007)getimg20wu4wq0

“Nofel afaelgar gan awdures brofiadol. Dyma nofel wedi’i lleoli mewn ysbyty meddwl, sy’n mentro i fyd y ‘nytars’ a’r gwrthodedig, gyda chanlyniadau annisgwyl. Sut mae cymdeithas yn penderfynu pwy sy’n wallgof? Pwy sydd â’r awdurdod i roddi gwragedd mewn ysbyty meddwl? Nofel gredadwy a chyfoethog.”


Y Goeden Gofio – Britta Teckentrup (addasiad gan Ceri Wyn Jones) (Gomer, Medi 2013)

“Stori deimladwy a thyner sy’n dathlu bywyd drwy sôn am farwolaeth. Mae Cadno wedi byw bywyd hir a hapus yn y goedwig, ond mae e wedi blino erbyn hyn. Un diwrnod, mae’n gorwedd yn ei hoff fan ac yn cwympo i gysgu am byth. Cyn bo hir, mae ei holl ffrindiau’n cwrdd yn y fan honno i gofio amdano. Gellir defnyddio’r llyfr wrth roi cymorth i blentyn sy’n gorfod delio â marwolaeth, unigrwydd a thristwch.”

Mwy: gwales.com


Y Goeden Ioga – Leisa Mererid (Gomer, Mai 2019)

“Llyfr stori a llun sy’n cyflwyno symudiadau ioga syml i blant ac oedolion. Hwn yw llyfr annwyl sy’n mynd â ni i fyd natur a chylch bywyd yr hedyn wrth iddo egino a thyfu’n goeden fawr gryf a thyfu dail. Buan iawn daw’r Hydref a’i wynt i chwythu’r hadau ac ail gychwyn ar gylch bywyd natur unwaith eto.”

Mwy: gwales.com

Rhannu