20 cofnod mwyaf poblogaidd 2017

Dyma restr o’r 20 cofnod mwyaf poblogaidd a gyhoeddwyd ar meddwl.org yn ystod 2017.

 

1. ‘Dwi’n ddig Mary Ellen, dwi’n ddig’ – David Williams (10 Mai)

“Mae dicter ac anfodlonrwydd yn cwrso trwy fy ngwythiennau ac dwi am gymryd perchnogaeth o’r teimlad hollol naturiol yma. Rydym wedi cael ein hannog i guddio ein dicter. Dydy o ddim yn rhywbeth i ddangos yn gyhoeddus ond faint o bobol sydd yn ddyddiol ar fin berwi drosodd fel sosban fach yn berwi ar y tân neu sosban fawr yn berwi ar y llawr?”


2. ‘Ymdopi dros gyfnod y Nadolig’ (7 Rhagfyr)

“Gall y Nadolig fod yn gyfnod hapus a llawn llawenydd; cyfle i weld teulu a ffrindiau, rhannu anrhegion a chael hwyl. Ond, gall hefyd fod yn gyfnod heriol o’r flwyddyn, yn enwedig i rai sydd â phroblemau iechyd meddwl. Llynedd, cyhoeddodd Mind Cymru waith ymchwil a ddangosodd fod pwysau ariannol, ymrwymiadau teuluol, unigrwydd, prysurdeb a’r pwysau i fod yn hapus yn gwneud i filoedd o bobl yng Nghymru deimlo eu bod yn methu ymdopi dros gyfnod y Nadolig.”

Parhau i ddarllen

Rhannu

Yr iselder sy’n codi ei ben bob gaeaf : BBC Cymru Fyw

_99179169_john_skym2
John Skym

Mae hi’n well gan rai ohonom ni dywydd cynnes yr haf nac oerfel y gaeaf. Ond i tua 30% o boblogaeth y DU mae’r newid tywydd yn gallu dylanwadu ar emosiynau a iechyd meddwl hefyd.

Mae 8% o’r rhain yn dioddef o Anhwylder Affeithiol Tymhorol (Seasonal Affective Disorder – SAD), sef math o iselder sydd ond yn taro dioddefwyr yn ystod misoedd y gaeaf, ond sydd yn gallu cael effaith negyddol iawn ar fywyd bob dydd.

Un sydd yn dioddef bob gaeaf ers blynyddoedd yw John Skym o Landdarog yn Sir Gaefyrddin:

“Pan mae hi’n ddiflas tu fas, fi’n teimlo’n ddiflas yn fy hunan. A phan mae’n dechrau tywyllu yn y gaeaf, tua 3.30 rhai dyddiau, fi jest mo’yn mynd i gysgu, fi mo’yn mynd i hybernatio! A fi ffili gwneud dim byd ambyti’r peth. Heddi, ma’ hi’n ‘itha tywyll gyda ni gan fod yna niwl, a fi’n teimlo’n ddiflas ofnadwy, a gweud y gwir.”


Rhannu

Ymdopi gydag Anhwylder Affeithiol Tymhorol (SAD)

dfsdfdfMae rhai ohonom yn sylwi nad ydym yn teimlo gystal yn ystod misoedd y gaeaf. Gall hyn effeithio ar ein bywyd – mae rhai yn dweud ei fod yn teimlo “fel gaeafgysgu”. Yr enw ar hyn yw Anhwylder Affeithiol Tymhorol (SAD).

Mae prif symptomau SAD yn debyg iawn i iselder, ond maent yn digwydd yn y gaeaf.

Os oes gennych SAD, efallai y byddwch yn ei chael hi’n anodd deffro ar fore yn y gaeaf, ac yn teimlo’n gysglyd yn ystod y dydd. Efallai y byddwch yn crefu am siocled a bwyd sy’n uchel mewn carbohydradau, fel bara gwyn neu fwydydd llawn siwgr. Mae SAD yn gwella yn y gwanwyn. Yn wir, mae tua thraean o bobl sydd â SAD yn cael cyfnod o deimlo fod ganddynt fwy o egni na’r arfer yn ystod y gwanwyn a’r haf.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Byw gyda salwch meddwl dros yr haf

salwch-haf1

Mae pobl i’w gweld yn hapusach pan fo’r haul yn gwenu. Ond i lawer ohonom, nid yw hynny’n wir.

Nid yw’r haul yn cael gwared â salwch meddwl. Mae salwch meddwl yn parhau beth bynnag yw’r tywydd.

Isod, amlinellir rhai problemau a allai godi’r amser yma o’r flwyddyn, ac awgrymiadau ar sut i ymdopi â nhw.

 


Gwres

Gall y gwres fod yn broblem i lawer o bobl. Gall deimlo’n glawstroffobig, achosi cur pen, a gall deimlo’n anodd anadlu. Mae poethdonnau yn fwy tebygol o effeithio ar bobl sydd â phroblemau iechyd meddwl difrifol. Dylid sicrhau ein bod ni’n yfed digon o ddŵr, oherwydd gall dadhydradu effeithio ar sut ydyn ni’n teimlo. Mae’r cyngor arferol ynghylch ymdopi â’r gwres yn berthnasol: dillad llac, eli haul, aros yn y cysgod, cawodydd oer, ac agor y ffenestri.


Problemau Cysgu

Mae cwsg yn effeithio ar ein hwyliau a gall iselder beri i ni gysgu gormod neu ddim digon. Os ydyn ni eisoes yn cael trafferth cysgu, nid yw’r dyddiau hirach a’r nosweithiau byrrach yn helpu. Gall fynd i’r gwely pan mae’n dywyll ei gwneud yn anodd cysgu a gall toriad gwawr cynnar ein deffro’n rhy gynnar. Gall y cyfuniad yma daflu ein patrwm cwsg oddi ar ei echel, sydd wedyn yn effeithio ar ein hwyliau.

Gall trio mynd i’r gwely ar adegau tebyg, hyd yn oed os nad ydym yn cysgu, helpu ein patrwm cwsg. Os na allwn gysgu, gallwn eistedd yn y gwely i ddarllen, gwylio’r teledu, neu wneud rhywbeth arall i ymlacio nad yw’n cymryd llawer o egni i’w wneud. Gall llenni blacowt fod o gymorth gan eu bod yn cau mwy o olau allan na llenni arferol. Os nad yw hyn yn bosib, gallwn wisgo mwgwd llygaid wrth gysgu, neu hongian blancedi neu dywelion ar ben y llenni sydd eisoes yno.


Llai o Awydd Bwyd

Gall y tywydd cynnes arwain at lai o awydd bwyd. Dydyn ni hefyd ddim eisiau sefyll mewn cegin boeth yn coginio. Gall salwch meddwl effeithio ar ein harchwaeth bwyd hyd yn oed pan nad yw hi’n gynnes – a gall y gwres ei waethygu. Gall bwyd effeithio’n fawr ar ein hwyliau, felly mae’n bwysig ceisio cadw diet cytbwys, hyd yn oed os nad oes arnom awydd bwyta na choginio.

Gallai cadw at gynllun bwyd helpu gan nad oes rhaid meddwl beth i’w fwyta bob dydd. Pan rydyn ni’n boeth, ac yn sâl, y peth diwethaf rydyn ni eisiau ei wneud ydy gwneud penderfyniadau yn ogystal â choginio. Does dim rhaid i ni fwyta bwyd cynnes bob tro chwaith. Gallwn gael pethau oer fel salad. Gallwn goginio pethau fel pasta neu datws a’u cadw yn yr oergell, fel nad oes angen i ni goginio bob nos.


Delwedd y Corff

Pan fo’r haul yn gwenu, mae nifer yr haenau o ddillad rydyn ni’n eu gwisgo yn tueddu i leihau. Gall hyn deimlo ein bod yn cael ein dinoethi – bron fel petai’r wal rhyngom ni a’r byd yn cael ei godi. Gall gwisgo llai o ddillad wneud i ni boeni am edrychiad ein cyrff – yn enwedig pan fyddwn ni’n teimlo’n isel o ganlyniad i hunanhyder isel.

Mewn byd delfrydol, ni fyddai neb yn teimlo cywilydd o’u cyrff. Mae pobl yn dod ym mhob siâp a maint, ac mae *cymaint* o bethau pwysicach amdanom ni na’r ffordd rydyn ni’n edrych. Ond y gwirionedd trist yw bod gan y rhan fwyaf o bobol bryder o ryw fath am eu corff.

Er mwyn codi ein hunanhyder, gallai buddsoddi mewn dillad hafaidd sy’n gwneud i ni deimlo’n dda fod yn ateb tymor byr (er, gall siopa yn ei hun achosi straen). Wrth edrych ymhellach i’r tymor hir, mae canolbwyntio ar beth rydyn ni’n hoffi am ein cyrff – a dathlu beth gall ein cyrff ei wneud i ni – wella’r ffordd rydyn ni’n gweld ein hunain.


Creithiau

Gall gwisgo llai o ddillad hefyd fod yn broblem i’r rheiny ohonom sy’n hunan-niweidio. Eto, ni ddylem deimlo cywilydd o unrhyw greithiau (maent yn arwydd o’n brwydr i oroesi wedi’r cyfan) – ond gyda’r stigma ynghylch hunan-niweidio nid yw hyn yn bosib bob tro.

Gall cynhyrchion fel bio-oil helpu lleihau pa mor amlwg yw creithiau, yn yr un modd ag y gall defnyddio colur. Os ydyn ni’n dewis cuddio’r creithiau, gallwn wisgo dillad hir llac dros y rhannau sydd wedi eu heffeithio – mae lliwiau golau yn well na lliwiau tywyll. Mae’n werth cofio bod meinwe creithiau yn fwy tebygol o losgi, felly mae eli haul yn hanfodol.

Os ydy ysfeydd i niweidio’n hunain yn broblem, gallai’r technegau hyn helpu.


Beth “dylid” ei wneud yn yr haf

Weithiau pan mae’n braf, rydyn ni eisiau eistedd tu fewn yn gwylio ffilm, ond yn teimlo y ‘dylen’ ni fod tu allan yn gwneud y mwyaf o’r heulwen. Mae digwyddiadau cymdeithasol yn dueddol o ddigwydd yn amlach ac rydyn ni’n teimlo y ‘dylen’ ni fynd. Gall hyn effeithio’n negyddol ar ein hwyliau. Rydym yn aml yn gwneud rhywbeth y ‘dylen’ ni ei wneud ar draul gwneud rhywbeth rydyn ni eisiau, neu angen, ei wneud. Hyd yn oed os ydyn ni yn dweud ‘na’ i wneud rhywbeth, gall ymlacio fod yn anodd oherwydd mae’r meddyliau ‘dylid gwneud hyn’ yn chwyrlio o gwmpas ein pennau.

Nid yw’r ffaith bod yr haul yn tywynnu yn golygu bod ein salwch meddwl yn diflannu dros nos. Mae dal angen i ni osod ffiniau, mae dal angen i ni ddweud ‘na’ i bethau nad ydynt yn debygol o helpu, ac mae dal angen i ni neilltuo amser i edrych ar ôl ein hunain. Os ydyn ni angen gwylio ffilm ac ymlacio, does dim byd o’i le ar wneud hynny, hyd yn oed os ydy’r haul yn tywynnu. Nid ydyn ni’n gwastraffu’r diwrnod nac yn gwastraffu’r tywydd. Rydyn ni’n edrych ar ôl ein hunain (a bydd yr haul yn tywynnu eto!).


Diffyg strwythur

Gall creu strwythur ein helpu i ymdopi gyda salwch meddwl. Dros yr haf, mae’r strwythurau a luniwyd yn ofalus gennym yn cael eu chwalu. Er mwyn ceisio dygymod â hyn, gallwn geisio cadw pethau’r un fath gymaint â phosib. Er enghraifft, gallwn barhau i gael ein prydau bwyd yr un amser bob dydd.


Gwaith Ychwanegol

I’r rhai ohonom sy’n gweithio, gall yr haf fod yn annisgwyl o brysur. Gan fod llawer o bobl ar eu gwyliau, gall ein gweithleoedd deimlo braidd yn wag. Gall hyn olygu bod mwy o waith i ni wneud, er mwyn sicrhau bod popeth yn cael ei wneud. Gall hyn hefyd olygu bod llai o sgwrsio yn y swyddfa, felly nid ydym yn cymryd gymaint o seibiannau. Efallai y byddwn ni hefyd eisiau cymryd gwyliau, a all olygu ein bod yn gweithio am ragor o oriau er mwyn gorffen pethau cyn mynd. Gall hyn arwain at oriau hirach a straen yn y gwaith, sydd efallai’n golygu fod gennym lai o amser i wneud yr hyn sydd angen i ni ei wneud adref, a llai o amser i ymlacio. Gall hyn i gyd droi yn un belen fawr o straen.

Gall blaenoriaethu tasgau pwysig a cheisio cadw at yr oriau sydd yn ein cytundeb helpu. Os ydyn ni’n gweithio mwy na’n horiau mewn un diwrnod neu wythnos, mae’n werth gwneud nodyn o hynny er mwyn i ni allu cymryd yr oriau yn ôl yr wythnos ganlynol. Efallai na fyddwn yn llwyddo i wneud popeth, ond nid yw hynny’n ddiwedd y byd. Os ydyn ni’n gofidio ynghylch hyn, gallwn siarad gyda’n rheolwr llinell neu gyd-weithwyr i weld a oes modd rhannu’r gwaith.


Arian

Mae pobl sy’n byw gyda salwch meddwl yn aml yn poeni am arian, a gall yr haf fod yn ddrud. Rhwng gwyliau a diwrnodau allan mae’n hawdd iawn gwario arian. Os oes gennym blant, efallai y byddant angen arian ychwanegol ar gyfer gweithgareddau dros yr haf, a gall fod yn anodd iawn dweud ‘na’ wrthynt. Gall hyn achosi straen, yn enwedig os ydy arian yn brin. Efallai y bydd yn helpu i wneud cyllideb ar gyfer pob wythnos fel ein bod yn gwybod faint o arian sydd gennym dros ben ar gyfer pethau bychain ychwanegol. Os ydy arian yn broblem gallwn gysylltu â Chyngor ar Bopeth.


Cefnogaeth

Mae llawer o bobl yn mynd i ffwrdd dros yr haf. Gallai hyn gynnwys aelodau o staff sydd wedi bod yn ein cefnogi. Gallai hefyd gynnwys ffrindiau sy’n rhoi llawer o gefnogaeth i ni. Gall hyn fod yn anodd, yn enwedig gyda’r holl bryderon eraill a allai godi gyda’r haf.

Mae angen i ni sicrhau bod dal gennym bobl y gallwn ni siarad â nhw pan fod angen. Os ydyn ni o dan ofal tîm iechyd meddwl, gallwn ofyn i’n gweithiwr cefnogol am y gefnogaeth sydd ar gael i ni dros yr haf. Efallai bod llinell gymorth iechyd meddwl y gallwn ei ffonio os oes angen cefnogaeth arnom. Os ydyn ni’n gweld ein meddyg teulu yn rheolaidd, gallwn wneud cynllun dros yr haf gyda nhw – efallai bod meddyg teulu arall yn y feddygfa y gallwn eu gweld os oes angen.

[Daw’r wybodaeth o wefan blurtitout.org]

Rhannu