Oes rhaid bod yn alcoholig i stopio yfed yn gyfan gwbl? – Angharad Griffiths

Angharad

Oes rhaid bod yn alcoholig i stopio yfed yn gyfan gwbl? Wel, nagoes, wrth gwrs  – ond pam bod e’n teimlo felly? 

Mis yma, rwyf yn dathlu 6 mis o fod yn sobor. Sdim dropyn o alcohol wedi pasio fy ngwefusau ers y 30ain o Fedi 2018 (a bi-product bach handi o hyn – dwi heb gael dim un sigaret chwaith….o ni’n “ffag ‘da diod” kinda gal!).

Ond dwi’n sicr bod y gair alcoholig wedi stopio fi rhag neud rhywbeth am fy mhroblem yn gynt – ac yn stopio lot o bobl erill rhag neud rhywbeth am gor-yfed.

Mae’r ddelwedd o alcoholig yn un eithaf hen ffasiwn – rhywun sydd yn yfed bob dydd…whiskey mas o fag papur brown fel arfer! Rhywun sydd wedi colli bob dim – wedi cyrraedd y proverbial rock bottom – colli swydd, trwydded gyrru, teulu, cartref…ayyb.  Yr unig ateb i’r broblem ar y raddfa yma ydi mynd i AA a gorfod defnyddio will power bob dydd i beidio yfed.   Jest cwffio cravings am byth.  Mae’n swnio fel uffern i rhanfwyaf o bobl – hyd yn oed i bobl sydd heb broblem yfed!  Mae hefyd yn label eithaf embarrassing ac yn llawn cywilydd – rhywun sy wedi colli rheolaeth yn llwyr.  O ni ddim ishe’r label yma – ac felly dyna pam oedd derbyn bod rhaid i mi rhoi’r gorau i yfed yn gyfan gwbl mor blydi anodd a wedi cymryd fi dros 10 mlynedd o soul-searching i ffeindio’r ateb sy’n siwtio fi.

Heb ddiflasu chi gormod gyda fy full life story – mi oeddwn o gwmpas fy 30au cynnar pan nes i ddechrau poeni am faint o ni’n yfed.  Roeddwn i newydd gael fy nhroed ar y property ladder ac yn joio yfed gwydryn o win neu ddau (neu dri) o flaen y teli gyda’r nos.  Odd e’n teimlo digon diniwed a bod pawb yn neud e – ond mi oedd llais yng nghefn fy meddwl yn gweud “ti’n licio hyn bach gormod.”  Nes i lwyddo cuddio union faint o ni’n yfed bob wythnos trwy gael bywyd cymdeithasol eithaf prysur a chael ffrindiau oedd mas lot (a sicrhau gangs gwahanol o ffrindiau oedd mas ar wahanol nosweithi).

O ni hefyd odan ryw illusion y bysai’r yfed trwm yn stopio pan fyse gen i deulu bach fy hun.  Felly, da’th e bach o sioc i fi pan oeddwn wedi mynd nôl i yfed lot tra oeddwn ar gyfnod mamolaeth gyda fy nghyntaf anedig pum mlynedd yn ôl  (disclaimer – o ni wedi llwyddo peidio yfed pan yn feichiog gyda llaw – cyn i neb boeni am Osian druan!! Ac oedd hyn, wrth gwrs, yn “brawf” i mi bo fi ddim yn “alcoholig”).  O’dd Osian tua 6 mis pan nes i ddechre fynd i boeni eto bod yfed fi ddim yn “normal”.  Er bo fi ddim yn yfed bob dydd – y broblem oedd methu stopio pan o ni yn yfed.  O ni’n yfed tan meddwi.  Tan blackout neu tan chwydu.  Bob tro.  Allai ddim cofio unrhyw achlysur lle nesi stopio ar ôl un gwydr.  O ni bob tro yn yfed y botel gyfan – ac yn fwy aml na dim, yn agor ail.  O ni’n trio bob math o driciau gwahanol er mwyn helpu fi yfed yn gymedrol – fel dim ond prynu lager gwan, boteli bach o win neu cael G&T bob nos fel bod llai o craving erbyn diwedd yr wythnos….ond, needless to say na’th ‘run o hein weithio!  O ni’n dechre cael llond bol o ddeffro yn y bore yn teimlo yn ofnadwy ac yn llawn casineb at fy hun achos o ni wedi methu, unwaith eto, i stopio ar ôl gwydr.

Mi nesi ddechre gwglo’r frawddeg “am I an alcoholic?” yn eithaf aml.

O ni’n ticio rhai o’r bocsys, ond dim bob un – ac felly, yn rhoi sêl bendith i fi gario mlaen gyda’r yfed dinistriol – oedd yn dechre neud fi’n dost iawn yn feddyliol.  Ond…toeddwn i ddim yn alcoholig, nagoeddwn?! Dim ond alcoholics sydd angen stopio yfed.

Pan oedd Osian yn 10 mis oed, es i nôl i weithio – ond o ni mewn lle tywyll iawn iawn yn feddyliol ac fe wnaeth fy ngŵr orfodi fi fynd i weld fy meddyg teulu gan fod e’n amau bod gen i iselder.  O ni jest yn meddwl mai fel hyn o ni – odd hyn eithaf “normal” i fi deimlo yn isel, yn ddi-hyder…. “fi’n berson glass is half full”, dyna sut mae fy DNA wedi’i weirio.  Dim byd fedrith doctor na thabledi ‘neud.  Na’th y gŵr gonfinsio fi’n diwedd bod y teimladau o ni’n cael am fy hun ddim yn normal ac felly, es i at y doctor ac o fewn 24 awr gesi alwad gan rywun o’r uned iechyd meddwl.  Gesi persgriptiwn o Sertaline.  Nesi syllu ar y bocs am oes.  Gwglo bob dim amdan y cyffur yma.  Un peth daeth yn amlwg bod fwy o siawns i’r tabledi yma weithio heb alcohol.  O’dd hyn yn newyddion ffantastig!!  Fyswn i yn gallu cuddio fy mhroblem yfed tu ôl iselder!  GeniusByse deud wrth bawb fy mod i wedi gorfod stopio yfed achos bo fi ar anti-depressants lot llai embarassing na gweud bo fi’n stopio yfed achos bod gen i broblem yfed. 

O’dd hyn reit empowering i ddechre – a nes i weld e fel cyfle i golli pwysau a safio bach o arian fyd!  Ond y brif wers o ni ishe ddysgu oedd sut i yfed yn GYMEDROL!  Bydd y stint yma o beidio yfed yn siŵr o sortio fy nhueddiad i or-yfed….siawns?

Ryw 6 wythnos yn ddiweddarach, na’th y genfigen setio mewn. O’dd gweld pawb efo’i Gins neu Proseccos ar nos Wener yn ormod a nes i ddechre yfed yn ôl –  ac yn eithaf cymedrol i ddechre (Hwrê – I’d cracked the code!).  Ond, o fewn ychydig fisoedd, roedd yr hen arferion nôl ac o ni’n yfed yn drwm 1-2 waith yr wythnos. A dyma ddechre eto ar y cycle o feddwi – casáu fy hun – meddwi – casáu fy hun – meddwi – casáu fy hun….on repeat.

Fast forward i’r cyfnod diwethaf i fi yfed yn drwm – ar ôl enedigaeth fy merch, Alaw.  O’n i wedi colli rheolaeth erbyn hyn.  O’n i wedi cael digon o dorri pob addewid o’n i’n neud i fi’n hun – “dim ond un gwydr heno”/“dim ond un botel heno”/“dim ond yfed nos Wener wythnos yma”/“dim ond yfed efo ffrindiau”/“dim ond yfed ar achlysur arbennig” – torri pob un!

O’n i’n teimlo gymaint o fethiant, teimlo gymaint o gywilydd bo fi methu rheoli faint o’n i’n yfed.  Oedd y casineb at fy hun yn tyfu a thyfu tu fewn ac o ni wirioneddol yn dechrau meddwl efallai byse pawb yn well off hebdda i.  Byse’r plant yn well heb mess fel hyn o fam.

Ynghanol hyn o’n i’n trefnu fy mhriodas! Ac er bo fi eisiau stopio yfed – roedd y parti plu a’r diwrnod mawr yn esgusodion perffaith pam fy mod i methu rhoi’r gorau iddi cweit eto.

Chef

Ac yna  – dim ond 5 diwrnod cyn y briodas ges i newyddion wnaeth dorri fy nghalon i ddarnau mân.  Oedd fy nghefnder a ffrind – Gareth “Chef” Williams – wedi colli ei frwydr gydag alcohol.  Oedd Chef wedi bod yn dost iawn gydag alcoholiaeth ers dros 20 mlynedd. Nes i fyw gyda fe am 2 o rheina ac mae’n rhaid fi gyfaddef gafo ni lot fawr o hwyl gyda’n gilydd ac roedd alcohol yn ganolbwynt i bob dim!  Ond, roedd Chef yn yfed caniau o Strongbow trwy’r dydd, bob dydd.  Oedd byw gyda alcoholig yn neud i yfed trwm fi edrych yn “iach!”  Oedd Chef mewn a mas o re-hab am flynyddoedd – ac roedd ei stint diwethaf yn teimlo’n llwyddiannus.  O’dd e heb yfed ers 18 mis tan y relapse na’th ladd e.  Na’th alcohol ddwyn Chef oddi wrtho ni  – roedd alcohol wedi gwenwyno pob darn o’i gorff tan fod ei organau ddim yn gweithio.   Odd rhaid i fi neud rhywbeth am fy yfed i cyn iddo herwgipio fi hefyd.

Roedd marwolaeth Chef yn drobwynt. 

Gesi’r wake-up call bod y stwff yma yn beryg.   Oedd rhaid i mi stopio cael cywilydd am y gair alcoholig er lles fy mywyd.

Aeth y briodas yn ei flaen ac er i mi addo i fy hun fyswn i ddim yn yfed y noson cyn y briodas nac ar fore’r briodas…nesi i dorri bob addewid.  Dwi’n cofio prin DIM o’r parti nos ac mae gen i gymaint o gywilydd o hyn.  Ar ôl gwario gymaint o amser ac arian yn trefnu diwrnod mor arbennig – na’th alcohol dwyn oriau o f’atgofion.

Tro yma mi oeddwn yn benderfynol o sortio’r busnes yfed yma unwaith ac am byth – fe nes i fynd i un cyfarfod AA, ond o’n i’n gwbod odd e ddim i fi.  Felly, nes i ddechre neud lot fawr o waith ymchwil mewn i’r pwnc.  Darllen Quit-Lit (The Unexpected Joy of Being Sober – Catherine Gray, How To Kick the Drink – Jason Vale, This Naked Mind – Annie Grace, Recovery – Russell Brand) a dechrau dilyn llwyth o bobl ‘sobor’ ar Instagram.  Oedd e’n help enfawr gwbod bo fi ddim ar ben fy hun a bod gymaint o bobl erill mas yna ddim yn galw ei hunen “alcoholig” ond yn gwbod bod yfed yn broblem.  Mae’r gymuned sobor sydd ar lein yn wirioneddol wych.  O ni’n teimlo fel fy mod i wedi ffeindio fy tribe!

Dydi’r flwyddyn ddiwethaf ddim wedi bod yn hawdd – a na’th e ddim digwydd dros nos.  Ges i 3 relapse yn y cyfnod yma (un eitha spectacular lle nesi chwydu mas o gar oedd yn symud ar yr A55!).  Ond na’th bob un ohonyn nhw neud fi’n gryfach.  Atgoffa fi bo fi’n well off heb alcohol.  Oedd yr ysfa am newid yn mynd yn gryfach na’r status quo.  O ni’n dod fyny at 40 – hanner ffordd trwy fy mywyd (touch wood!) – ac o ni 100% barod i ddechrau pennod newydd.  Act 2 – The Sober Years!

A dyma fi heddi – 6 mis sobor.

Mae pwysau enfawr wedi codi o fy ysgwyddau.  Dwi’n rhydd.  Dydi alcohol ddim yn rheoli fi dim mwy.  Dwi’n teimlo’n ffodus iawn bo fi wedi darganfod hyn cyn iddi fynd rhy hwyr – a sgen i ddim cywilydd bellach bod gen i ddim rheolaeth dros addictive substance!

Mae Russell Brand yn esbonio fe’n berffaith:

This is the age of addiction, a condition so epidemic, so all-encompassing and ubiquitous, that unless you are fortunate enough to be an extreme case, you probably don’t know you have it

Ac mewn twist bach digon od – dwi nawr yn teimlo’n falch bo fi wedi cael y broblem yma!  Achos dwi wedi cael yr allwedd hudol i fywyd heb inner chatter dinistriol.  Dwi ddim ishe bod yn prohibitionist na’n worthy – jest gweud bod stopio yfed wedi gweithio i fi.  Wrth gwrs, dwi dal i gael diwrnodau shitty, ond dwi’n delio gyda nhw’n well.  Mae gen i fwy o oriau yn y dydd, croen gwell, mwy o amynedd da’r plant, fwy sharp yn gwaith, pen yn fwy clir, mwy o arian yn banc, wedi colli pwysau ac yn llwyddo i redeg 4 gwaith yr wythnos!  Dwi’n teimlo fel bod fy ymenydd a’m corff yn gweithio ar lefel lot uwch nag oedd e o’r blaen (siŵr bod y bwyta’n iach a’r rhedeg yn helpu hyn hefyd – a’r intermittent fasting, ond mae hwnna’n blog at rywdro arall!).  Mae’r person o’n i moyn bod pan o’n i’n yfed yn dechre dod yn araf bach trwy beidio yfed.  Dwi ddim ofn cwmni fy hun dim mwy – a dwi’n dechre magu bach mwy o hyder.

Os oes rhaid i mi alw fy hun yn alcoholig i achub fy mywyd ac er mwyn i bobl erill dderbyn bo fi methu yfed – wel, c’est la vie!   Ond, doeddwn i ddim yn alcoholig yn yr ystyr bo fi yn cael shakes os nag oeddwn yn yfed (fel Chef druan), ond dwi’n sicr ar ryw sbectrwm o fod yn gaeth i ddiod.  Does dim rhaid cyrraedd y cliché “rock bottom” o alcoholiaeth i neud rhywbeth amdano fe chwaith achos falle bydd hynny’n rhy hwyr.   Mae 25 o bobol yn marw Y DYDD yn y DU o alcohol related death.  Mae hynna’n frawychus!  Ond eto – fi yw’r weirdo mewn cymdeithas sydd wedi dewis peidio yfed dim mwy!

Mi fyddai’n 40 mis nesa ac yn gyffrous iawn am y bennod nesa yn fy mywyd – a dwi mor falch o fy hun bod fi’n dechre’r pen-blwydd yn 6 mis sobor!  Dyma’r anrheg gorau erioed.  Ta-ta blackouts, self-loathing a’r teimlad crinj ‘na yn y bore.  ‘Sdim hyd yn oed rhaid i mi ddefnyddio will power rhagor – dwi jest wirioneddol ddim ishe sbwylio be sta fi nawr trwy yfed gwenwyn sy’n mynd i neud fi’n rili dost.

Fi ffaelu aros i weld be sta Act 2 i gynnig i mi  – a’r darn gorau yw, dwi am gofio fe gyd! 

Angharad Griffiths


Darllen rhagor:

image_pdfPDFimage_printArgraffu
Rhannu

Gadael Ymateb