Anhwylderau Bwyta

bwyta1

Ystyrir ei bod yn bosibl fod gan unigolyn anhwylder bwyta pan fod eu hagwedd tuag at fwyd yn achosi newid negyddol, sylweddol yn eu hymddygiad a’u deiet. 

Nid problem fychan yw anhwylderau bwyta yn y Deyrnas Unedig – mewn gwirionedd, amcangyfrifir bod 1.6m o’r boblogaeth yn cael eu heffeithio. Gall hyn ddigwydd i unrhyw un, ac mae yn digwydd ymysg merched a dynion o wahanol gefndiroedd, grwpiau ethnig ac oedran.  Fodd bynnag, mae yn fwy cyffredin i ferched ifanc ddatblygu anhwylderau o’r fath.

Mae sawl gwahanol math o anhwylderau bwyta.  Y rhai mwyaf cyffredin yw anorecsia, bwlimia ac anhwylder gorfwyta mewn pyliau (BED).

  • Anorecsia Nerfosa
    Mae pobl sy’n byw â’r math yma o anhwylder yn dueddol o gyfyngu’n sylweddol ar faint o fwyd maen nhw’n ei fwyta, gan fwyta llail fel rheol, nag sy’n iach.  Maent yn gwneud hyn fel arfer er mwyn colli pwysau neu cheisio newid siâp eu corff – mae’r pethau yma yn gallu bod yn brif ffocws i nifer sy’n byw ag anorecsia.
  • Bwlimia Nerfosa
    Bydd unigolion sy’n byw a bwlimia yn aml yn gorfwyta mewn pyliau, gan wedyn wneud eu hunain yn sâl er mwyn cael gwared arno.  Byddent yn gwneud hyn fel arfer drwy chwydu (a elwir weithiau’n purging yn y Saesneg) neu drwy ddefnyddio cathryddion.
  • Anhwylder Gorfwyta Mewn Pyliau (BED)
    Yn aml, bydd unigolion sy’n byw â BED yn bwyta prydau a fyddent yn cael eu hystyried gan nifer yn anarferol o fawr o fewn cyfnod byr ac yn teimlo llwyr allan o reolaeth pan yn gwneud hynny – ni allent reoli na rhwystro’r awch i fwyta mwy. Yn aml iawn, bydd yr unigolion yma’n teimlo’n sâl, mewn poen ac yn dioddef euogrwydd yn dilyn pyliau o’r fath.
  • Anhwylder Bwyta Amhenodol (EDNOS)
    Os nad oes modd adnabod ymddygiad bwyta unigolion yn unol ag un o’r tri anhwylder a nodir uchod, yn aml fe ystyrir eu bod yn byw gydag EDNOS.

Cyngor i bobl sydd ag anhwylderau bwyta

  • Siaradwch. Does dim ots gyda pwy, cyn belled eich bod yn ymddiried ynddyn nhw.  Gallent fod yn rieni, yn ffrind, yn bartner neu’n athro/cydweithiwr – bydd y syniad o ymweld â’r meddyg yn teimlo’n haws gyda’u cymorth nhw.
  • Byddwch yn amyneddgar. Dydi gwella yn dilyn profi anhwylder bwyta ddim yn hawdd, ac fe fydd yn cymryd amser.  Mae’n bwysig nad ydych yn digalonni nac yn flin gyda chi’ch hun petaech yn cael relapse.
  • Buddsoddwch mewn diddordebau. Ceisiwch wneud amser i wneud y pethau sy’n eich diddori chi, unrhyw hobiau neu hyd yn oed gymdeithasu a gweld ffrindiau. Gall hyn helpu i gadw eich meddwl yn brysur a’ch cadw rhag cael gorfeddyliau negyddol neu lynu wrth ymddygiad negyddol.
  • Dysgwch am eich cyflwr. Gwnewch yr ymdrech i addysgu eich hunain cymaint ag y gallwch am anhwylderau bwyta. Mae ystod eang o wybodaeth ar gael mewn llyfrau ac ar wefannau.
  • Cofiwch nad ydych yn unig. Yn aml mewn amgylchiadau lle rydym yn teimlo nad oes neb o’n cwmpas yn deall, gall fod yn gysur mawr gwybod nad ydych ar eich pen eich hun.  Mae grwpiau ar-lein i’w cael os ydych yn dymuno siarad ag eraill sydd wedi cael profiadau tebyg – mae BEAT (elusen anhwylder bwyta) yn cynnal cymunedau ar-lein i unrhyw un.

Cyngor i deuluoedd, partneriaid a gofalwyr

  • Os oes rhywun agos atoch yn siarad yn agored gyda chi ac yn dweud wrthych eu bod yn byw ag anhwylder bwyta, byddwch yn ofalus eich ymateb.  Mae’n anodd iawn cyfaddef a gofyn am gymorth ac felly ceisiwch beidio gwylltio na chynhyrfu – byddwch yn barod i wrando a chefnogi, a gwnewch eich gorau i ddeall.
  • Mae pawb yn wahanol ac felly mae profiadau pob unigolyn yn wahanol.  Peidiwch a cheisio dyfalu’r hyn sy’n gweithio. Gofynnwch beth sy’n ddefnyddiol, ac ar y llaw arall beth na hoffen nhw i chi ei wneud.
  • Ceisiwch gynnig cyfleoedd cymdeithasol iddyn nhw, a pheidiwch a pheidio a’u gwahodd oherwydd nad ydynt yn derbyn y gwahoddiad bob amser.
  • Osgowch wneud sylwadau am bwysau nac edrych yn ‘iachach’ – gall unigolion sy’n dioddef o anhwylderau bwyta ganolbwyntio’n helaeth ar edrychiad ac felly dylid ceisio tynnu’r sylw oddi ar hynny’n llwyr.
  • Byddwch yn amyneddgar.  Ar adegau, mae’n bosib na fydd unigolion ag anhwylderau bwyta yn croesawu’ch cymorth, nac yn barod amdano.  Cofiwch ar yr adeg yma mai’r anhwylder sy’n siarad, nid y person ac mae’ch amynedd yn hollbwysig.

Daeth yr wybodaeth uchod o daflen gwybodaeth y Ganolfan Iechyd Meddwl Genedlaethol


Anhwylderau Bwyta : Bwrdd Iechyd Hywel Dda

Pan yw pryderon ynghylch bwyd, pwysau a siâp yn cyrraedd y pwynt lle maent yn wir effeithio ar eich bywyd, gelwir hyn yn anhwylder bwyta. Gall y llyfryn hwn eich helpu i feddwl am sut rydych yn teimlo am fwyd a’ch pwysau, a’ch helpu i feddwl am sut y gallai fod yn achosi anawsterau yn eich bywyd. Mae llawer o wybodaeth yn y llyfryn hwn, felly efallai byddwch am ei ddarllen ychydig o weithiau, efallai dros gyfnod o amser, er mwyn eich helpu i adeiladu darlun o sut rydych yn meddwl a theimlo ynghylch eich bwyta, pwysau, a siâp… (darllen rhagor)


Orthorecsia

Mae Orthorecsia’n cael ei ddiffinio fel obsesiwn â bwyta’n iach. Y cyfieithiad llythrennol Groegaidd yw ‘bwyta’n gywir’. Nid yw Orthorecsia’n anhwylder sydd wedi’i chydnabod yn feddygol, ond mae dal yn broblem y mae nifer o bobl yn brwydro â hi. Mae symptomau Orthorecsia yn cynnwys torri allan grwpiau bwyd cyfan o’r deiet er mwyn dileu unrhyw fwydydd nad ydynt yn ‘bur’, meddyliau afresymol a dewis bwyd ar sail eu purdeb yn hytrach na phleser. (darllen rhagor)


Mae testun y cofnod hwn wedi’i ryddhau dan y drwydded Creative Commons BY-SA 4.0, sy’n eich caniatáu i’w ail-ddefnyddio a’i newid mewn unrhyw ffordd os ydych yn rhoi cydnabyddiaeth ar ffurf dolen i’r dudalen hon, ac yn trwyddedu eich fersiwn ddeilliadol yn yr un modd. Gweler testun y drwydded am ragor o fanylion.


Myfyrdodau perthnasol

Anhwylderau bwyta – a byw efo nhw

Ers blynyddoedd bellach dwi wedi dioddef o anhwylder bwyta. Mi es i o fod yn ferch ifanc oedd yn mwyhau bywyd (a bwyd!), oedd yn malio dim am fy mhwysau i fod efo obsesiwn mwya’ efo ymarfer corff, colli pwysau a rheoli faint oeddwn i’n fwyta. I fod yn onest, doeddwn i ddim yn bwyta – roeddwn i’n dweud wrth fy rhieni mod i’n bwyta allan a dweud wrth fy ffrindiau mod i wedi bwyta adra cyn dod allan.’ (darllen rhagor)

 

Dynes ifanc yn disgrifio ei brwydr ag anhwylder bwyta (erthygl WalesOnline)

‘Wedi i mi golli bron hanner fy mhwysau gwreiddiol, deffrais un bore a methu ag adnabod y person yn y drych. Roedd gan y ferch yn y drych ewinedd glas, esgyrn yn sticio allan i ddatgelu sgerbwd, darnau moel ar ei sgalp ble roedd ei gwallt wedi disgyn allan, dannedd oedd wedi pydru a chroen llwyd. Roedd y ferch yn y drych yn andros o sâl, ac nid oeddwn i’n hoffi sut roedd hi’n edrych.’ (darllen rhagor)

 

Brwydro Anorecsia – Charlotte May (erthygl Cymru Fyw)_98280998_charlotte1

‘Dwi’n brwydro bob dydd, ond dydy pobl ddim yn ystyried hynna o gwbl. Dyw pethau ddim yn hawdd o bell ffordd – does dim pwynt i mi wadu. Mae dyddiau anodd iawn, gyda fy mhen i’n dweud wrtha i i gymryd camau yn ôl bob dydd. Ond mae’r risg o golli popeth – bywyd prifysgol, bywyd yn gyffredinol, fy nghar a phob math o bethau. Dyw e jyst ddim werth e.’ (darllen rhagor)

 

Anorecsia: ‘To The Bone’ a’r gwir y tu hwnt i’r sgrîn – Matilda Lewisto-the-bone-620x412

‘Dwi am drafod y ffilm newydd ‘To The Bone’ ar Netflix, a’r effaith niweidiol y gallai gael ar ddioddefwyr. Dwi’n gobeithio y bydd hyn yn helpu’r rhai hynny sy’n dioddef i wneud penderfyniad gwybodus ynghylch p’un ai i wylio’r ffilm neu beidio, ac yn bennaf dwi am i’r bobl sy’n creu’r math hwn o gynnwys i wneud hynny’n gyfrifol gan ystyried y rhai hynny sy’n dioddef yn eu bywyd go iawn.’ (darllen rhagor)

 


Mwy o wybodaeth


Newyddion


Dolenni eraill

Rhannu