Artaith: bod yn garcharor yn dy feddwl dy hun – Sara Manchipp

Mae bod yn garcharor caeth yn dy feddwl dy hun yn artaith creulon. A dyma yw’r teimlad sydd wedi fy llethu i dros ddeg mlynedd, a’r gofid y bydd fy meddyliau yn cymryd drosodd ac y byddaf wedi fy nghaethiwo y tu fewn i fy mhen am byth.

Hyd yn oed pan oeddwn yn blentyn saith mlwydd oed, rwy’n cofio’r teimlad fod yn rhaid i mi wneud rhyw weithred arbennig neu byddai rhywbeth erchyll yn digwydd i rywun annwyl i mi. Ar ôl diffodd swits y golau er enghraifft, byddai’r teimlad yn cymryd drosodd fy meddwl fod yn rhaid i mi fynd nôl a throi y swits ymlaen a bant nifer arbennig o weithiau neu byddai fy mam yn cael ei lladd mewn tân yn y tŷ. Gallwn fod yno am ugain munud yn troi’r golau ymlaen a bant yn fy ystafell wely nes i rhywun ddod ataf a gofyn beth yn y byd oeddwn i’n gwneud. Yn y gwasanaeth boreol yn yr ysgol byddwn yn gorfod llyncu a chau ac agor fy llygaid drosodd a throsodd hyd nes y gallwn deimlo fod y bygythiad o niwed i fy anwyliaid wedi cael ei drechu. Wrth gerdded lawr y stryd byddwn yn gorfod osgoi y craciau yn y palmant neu byddai fy mam-gu a thad-cu yn marw. Roeddwn y gwbl gaeth i’r clefyd hwn yn fy meddwl a oedd yn bygwth fy ngormesu yn llwyr.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Colli Dad, Colli ‘Mhen – Llinos Jones

Cwta wyth wythnos ar ôl colli dad i salwch afiach, yn 53 ifanc, dyma weld fy hun yn eistedd ar gadair ardd wyrdd mewn ystafell fyw, yng nghanol dre Caerfyrddin – yn bell o adra, yn bell o’n ffrindiau, ac yn bellach fyth o dad.  

Joban newydd, cyffrous. Pennod newydd, a chael anghofio.

Bywyd prysur.

Gwen smalio, hapus fy myd, be arall oedd merch angen?

Dal i fynd, dal i weithio, dal i fyw, a dim amser i feddwl, dim amser i grio na galaru.

Gweithio.

Gwenu.

Gwin coch.

Bwyta.

Gwenu.

Gweithio.

Gwenu.

Parhau i ddarllen

Rhannu

“Does dim un teimlad yn barhaol.” – Manon Elin

Nes i sgwennu’r darn yma wrth wella o gyfnod gwael yn ddiweddar, er mwyn atgoffa fy hun nad yw’r cyfnodau, neu’r dyddiau, gwael yn parhau am byth, er ei fod yn teimlo felly ar y pryd. Dyma neges i unrhyw un sy’n mynd drwy amser caled ar hyn o bryd…

Ti’n meddwl bod y byd yn dy erbyn di, ond ti sydd yn erbyn dy hun.

Ti’n gwrthod credu y gall pethau wella, ond dyna natur y salwch, mae’n llenwi dy feddwl â chelwyddau; ‘gall pethau ddim gwella’, ‘fedri di ddim ymdopi.’ Buan y cei di’r cryfder i herio’r meddyliau hyn a chredu dy lais dy hun.

Gad i bobl dy helpu. Paid â chadw hyn i dy hun, rwyt ti wedi gwneud hynny am rhy hir. Ti’n teimlo dy fod di ar ben dy hun, ond mae ‘na bobl sy’n ysu i dy helpu. Gad nhw i mewn, dwyt ti ddim yn fwrn.

Dwyt ti ddim eisiau gwneud dim ac mae popeth yn ymdrech, ond fydd pethau ddim wastad mor anodd â hyn. Does dim un teimlad yn barhaol.

Gwna beth bynnag ti angen i fynd drwy’r diwrnod, a phaid â theimlo’n euog am hynny. Bydd digon o amser i weithio pan fyddi di’n teimlo’n well.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Unigrwydd – Efan Thomas

Y peth anodd am fyw mewn dinas fawr fel Lerpwl ydi’r ffaith bod rhaid i mi fyw ar ben fy hun. A tydi o heb fod yn help fy ‘mod i’n gorfod byw i ffwrdd o adre.

llun efan1

Ar adega’, dwi’n licio cwmni fy hun (dim i’r extent lle dwi’n troi yn reclusive hermit), ond dweud hynny, yn aml dwi’n teimlo fod bod ar ben fy hun, yn medru gwneud fi deimlo tipyn bach yn ddigalon mewn ffordd.

Y teimlad o unigrwydd.

Efo rhywun sy’n diodde’ o iselder, mae’n medru gwneud petha’n llawer gwaeth.

Dwi’n ymdopi gyda’r peth yn dda yn ddiweddar – dwi’n chwarae pêl droed bob nos Fawrth, mynd am beint gyda fy nghydweithwyr (ystod amser cinio dydd Gwener coeliwch neu beidio), ag fyddai’n treulio pob un o’m mhenwythnosa’ i adre achos, does unman debyg i adre wrth gwrs.

Ond dan mis Hydref, roedd popeth mor anodd braidd. Parhau i ddarllen

Rhannu

Byw gyda PTSD – Cris Dafis

Cyhoeddwyd y darn isod yn wreiddiol yng ngholofn Cris Dafis yng nghylchgrawn Golwg ar 15 Tachwedd 2018.

Y bore wedi i ddyn ifanc fynd i far yng Nghaliffornia yr wythnos diwethaf a saethu 12 o bobl ddiniwed yn farw, roedd yr Arlywydd Trump ar y cyfryngau yn cynnig dadansoddiad arwynebol o’r hyn oedd wedi cymell y llofrudd.

Heb gwrdd â’r dyn erioed, a heb ronyn o hyfforddiant seiciatryddol na meddygol, cyhoeddodd Trump yn dalog i’r byd mai effeithiau’r cyflwr PTSD a yrrodd y dyn i ladd.

Anhwylder straen sy’n datblygu ar ôl trawma yw PTSD, ac mae’n gyflwr sy’n bla ar fywyd llawer o gyn-aelodau’r lluoedd arfog sydd wedi gweld pethau ofnadwy wrth wasanaethu.

Ond nid milwyr yn unig sy’n dioddef. Parhau i ddarllen

Rhannu

Byw hefo OCD – Elis Derby

Dwi newydd droi’n 22 oed, ac yn byw yn Manceinion ers bron i 3 mis bellach. Rwyf yn gyfarwydd hefo’r strydoedd erbyn hyn, ar ôl byw ‘lawr y lôn’ yn Salford, lle bues i’n astudio cerddoriaeth yn y Brifysgol. Rwy’n dod nôl i Gymru reit gyson, i ddal fyny hefo ffrindiau, ond yn bennaf i berfformio gigs. Mae fy mywyd cymdeithasol yn reit iach- gan fy mod yn cyfarfod yn aml hefo ffrindiau o’r ddwy ochr i’r ffin.

Rŵan fy mod wedi cyflwyno fy hun, i’r rhai sydd ddim yn fy adnabod mor dda- dwi’n dioddef o OCD. I nifer, nid yw hyn yn swnio fel rhywbeth a all effeithio yn ormodol ar fywyd o ddydd i ddydd, ond mi allai gadarnhau ei fod wirioneddol yn salwch meddwl annifyr, a reit ddifrifol ar adegau- ac yn cael ei gamystyried yn ofnadwy yn yr oes bresennol. Yn aml rwy’n clywed y term “I’m a little bit OCD”, i ddisgrifio bod fymryn yn ffysi pan mae’n dod i luniau yn hongian yn gam ar waliau, er enghraifft, neu rhywun sydd ddim yn licio mymryn bach o lanast. Os mai dyma’r achos- mi fyswn innau wrth fy modd cael bod yn ‘little bit’ OCD hefyd- ond fel y rhan fwyaf o afiechydon meddyliol, dim chi sy’n dewis y raddfa. Parhau i ddarllen

Rhannu

Fi ‘di fi – Elen Jones

Mae hyn yn rywbeth does ‘na’m llawer o bobl yn ei wybod amdana i – dim ond y bobl rwy’n agos atynt sy’n ymwybodol o’r peth. Tydi o ddim fel fy mod i’n trio cadw’r peth yn gyfrinach, jyst dw i byth yn meddwl dod â’r peth fyny mewn sgwrs gan fy mod i’n trio ymddangos fel person ‘cryf’, a dio’m yn rhywbeth ma’ lot o bobl yn gyfforddus yn siarad amdano. Ond y gwirionedd ydy, nid yw iselder yn eich gwneud yn berson ‘gwan’ (er fy mod i’n teimlo fel ’na yn aml iawn).

Wel, dyma fy stori i:

Dros flwyddyn yn ôl dechreuodd popeth, pan oni’n brysur paratoi tuag at fy arholiadau TGAU ym mlwyddyn 11. Doeddwn i’m yn teimlo’n iawn, doeddwn i’m yn teimlo’n ‘normal’. Dechreuodd bopeth fynd i lawr allt, doeddwn i wir ddim yn gwybod be oedd yn mynd ymlaen. Roedd fy iselder a gorbryder wedi achosi i mi gael migranes felly roeddwn i wedi gorfod aros drosodd yn y ‘Sbyty am ychydig o nosweithiau, ond roedd popeth yn ymddangos yn iawn. Felly parhais gyda fy mywyd o ddydd i ddydd. Ar ôl dipyn, roedd hyn yn mynd yn anoddach ac anoddach, roeddwn i’n methu ysgol ar adeg ofnadwy o bwysig ond doedd ’na’m byd oni’n gallu ’neud i reoli fy hun, roeddwn i’n meddwl ’mod i’n mynd yn wallgof…. Parhau i ddarllen

Rhannu

Rheolaeth.

Image result for bipolarRheolaeth. Un gair, miliwn o wahanol ystyron. I mi, rheolaeth yw’r mecanwaith sydd yn fy helpu i ymdopi. Hyd yn oed os yw’r rheolaeth hwnnw’n ymddangos fel bod allan o reolaeth i eraill. Beth bynnag yw’r ystyr y tu ôl i’r angen am reolaeth, y ffaith mai fy newis i yw o sy’n cyfri. Mewn sefyllfaoedd ble mae popeth allan o dy reolaeth di, nid oes syndod bod yr angen i gymryd rheolaeth yn ôl yn syniad atyniadol. Ac yn fwy nag atyniadol – yn syniad caethiwus. Ydi o dal yn cael ei ystyried fel caethiwed.. os dy fod di’n teimlo gwellhad ohono? Ai math o ddibyniaeth – fel alcohol neu gyffuriau – yw hyn? Ydi o’n bosib i fod yn gaeth i ti dy hun? A pam, blynyddoedd ar ôl ‘gwella’, ydw i dal yn gaeth? Caethiwed. Un gair, miliwn o wahanol ystyron.

I’r cyhoedd cyffredin, mae bod gyda salwch sydd methu cael ei weld yn ffisegol yn anodd i’w ddeall. Os yw person gyda coes wedi’i thorri, gydag annwyd neu firws, gyda niwed neu salwch adnabyddus.. hawdd yw deall. Hawdd yw derbyn y dioddef, gan bod y person cyffredin yn deall y salwch yn barod. Ond beth os bod genti salwch sydd ddim mor adnabyddus? Beth os nad oes modd gweld dy salwch di? Sut mae disgrifio’r profiad i rywun sydd heb deimlo’r dioddef? Mae bron yn amhosib. Ond drwy godi ymwybyddiaeth ac helpu eraill i ddeall drwy drosglwyddo gwybodaeth mae posib cyrraedd pwynt ble bydd salwch anweladwy’n cael ei drin fel unrhyw salwch gweladwy. Parhau i ddarllen

Rhannu

Iselder ôl-brifysgol – Megan Elias

RHYBUDD: Mae’r blog hwn yn cynnwys gwybodaeth am hunan-niweidio a all eich atgoffa o deimladau anodd. Cysylltwch gyda’ch meddyg teulu i gael cymorth, ac os oes angen cymorth brys arnoch, cysylltwch â’r Samariaid (llinell Gymraeg: 0808 164 0123, 7pm-11pm; llinell Saesneg: 116 123, 24/7), neu’r gwasanaethau brys ar 999.

Megan Elias

Nes i ddechrau sgwennu’r blog ‘ma wyth mis yn ôl. Wyth blydi mis mae ‘di cymryd i gal y hyder i’w orffen a chyhoeddi. Mae llwyth wedi newid ers hynny, felly mi af i o’r dechrau. Dyma ddechrau fy llwybr iselder.

Dair blynedd yn ôl pan oni yn fy ail flwyddyn yn y brifysgol, dechreuais i deimlo’n rhwystredig a methu neud fy ngwaith coleg. Dywedais i wrth fy ffrind, a nath hi ddeud bod pawb yn teimlo’r un peth, a nad ydi’n rhywbeth i boeni amdano. Ond oni’n gwbod nad oedd pethau’n iawn.

Es i at gynghorydd a chael sesiwn drop in un awr gyda nhw. Dywedais i fy mhroblemau wrthyn nhw, ac ar ôl 55 munud, fe wnaeth hi ailadrodd fy mhroblemau, yn union fel oeddwn i wedi dweud wrthi, a dweud y dylwn i ddod yn ôl am fwy o sesiynau – ond byddai’n gorfod disgwyl misoedd am apwyntiad. Dim diolch, meddyliais, mi af dros hyn i gyd fy hun, ac mi eshi.

Dyna oedd diwedd y problemau am flwyddyn arall. Doeddwn i erioed wedi bod mor hapus yn fy mywyd. Fy ail flwyddyn yn y brifysgol ydi blwyddyn orau fy mywyd – ddim byd i boeni amdano, mynd allan bob nos, gneud camgymeriadau a ddim difaru ddim eiliad, ac mi oeddwn i’n dal i lwyddo yn fy ngradd. Cyn imi sylweddoli, roedd y drydedd flwyddyn rownd y gornel.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Y cydberthynas rhwng salwch meddwl a chorfforol – fy mrwydr â Ménière’s Disease

Dwi’n cofio’r pwl o banig cyntaf i mi ei gael erioed yn iawn. Roeddwn i’n 16 oed ac yn gweithio mewn caffi ar y pryd. Y prif symptom y sylweddolais oedd fy nghalon yn carlamu’n andros o gyflym, ond y peth nesaf oedd yr ymdeimlad erchyll bod y ddaear wedi troi ar ei echel ryw 90 gradd o fewn eiliad o dan fy nhraed. Roedd y ddau beth yn bwydo’i gilydd, a’r panig yn codi ynof wrth i’r penysgafndod barhau. Yn y diwedd bu’n rhaid i mi fynd adref o’r gwaith.

Dwi’n cofio teimlo’n ansefydlog ar fy nhraed am ddyddiau wedi hynny, ac roeddwn yn gweddïo na fyddwn i byth yn gorfod profi rhywbeth tebyg eto. Digwyddodd sawl tro yn y misoedd canlynol, er nad oeddent mor wael â’r tro cynta’, ac yn y pen draw es i at y meddyg. Y cwestiynau cyntaf y gofynnwyd i mi oedd a oeddwn i o dan unrhyw straen, oeddwn i’n bwyta’n normal ayb. O fewn 5 munud, cefais ddiagnosis o orbryder. Teimlais yn hollol ddigalon fod yr holl symptomau corfforol hyn yn golygu bod rhywbeth yn bod yn fy mhen. Roeddwn i’n teimlo braidd yn hurt yn dod oddi yna a dweud y gwir, fel petai mod i wedi dyfeisio’r holl beth. Chefais ddim cynnig o unrhyw gymorth o gwbl, jyst cyfarwyddiadau i ‘beidio â phoeni gymaint’ ac i ‘drio ymlacio’.

Parhau i ddarllen

Rhannu