Mynd reit lan at ddrws marwolaeth a chanu’r cloch a llwyddo dianc cyn odd hi’n rhy hwyr.

Sioned Martha

 

Ma’ dioddef a delio gyda iselder ysbryd yn brofiad nad yw’n hawdd ei ddisgrifio.

Ma’ fe’n dy flino di’n emosiynol, yn gorfforol, yn feddyliol ac yn blino pawb o’th gwmpas di hefyd. Mae fe’n chwarae gyda dy emosiynau di nes bo ti’n rhacs a swp sâl yn methu stopio crio neu’n gwneud i rhywun arall grio a sgrechian ata ti, ond ti methu helpu sut wyt ti a sut ma’r cemhegion yn dy feddwl di ‘di datblygu (neu heb, cweit.) Mae e’n gallu achosi i ti gael ystod eang o broblemau iechyd meddwl a chorfforol eraill hefyd, ond ma cadw i fynd trwy’r twnnel tywyll yn bwysig, achos ma’ na olau disglair yn disgwyl amdanoch chi ar y diwedd.

Well i mi gyflwyno fy hun i chi cyn i fi fynd ymlaen.

Hia, Sioned Martha yw’n enw i. ’Dwi’n dod o bentre bach yn Sir Gaerfyrddin a ches i’n ddiagnosio gydag iselder ysbryd pan o’n i’n 17 mlwydd oed. Cefais blentyndod digon bodlon er fy mod yn ddrama cwîn go iawn, ond sylwais yn gynnar iawn nad oedd fy nhad yn ddyn mor siriol â thadau eraill. Roedd e’n bach o introvert, ddim yn mynd i nunlle heblaw i’w waith, dod adref, a chysgu yn rhythmig bob dydd. Prin iawn buaswn yn gweld gwên ar ei wyneb heblaw pan oedd e gyda fi neu’n chwaer neu gyda mam. Tawel iawn, a difyr oedd e rhan fwyaf o’r adegau eraill. Ro’n i wedi gweld rhyw dabledi presgripsiwn di-ri wrth ochr ei wely ond heb feddwl lot am y peth.  Nawr, pan ddechreues i deimlo yn uffernol o isel tua adeg fy mhenblwydd yn 15, do’dd ddim syniad da fi beth o’dd yn mynd ymlaen yn fy mhen i. Oni’n casáu fy hun heb lot o reswm, yn hunan niweidio yn ddifrifol ac nid oeddwn wirioneddol eisiau bodoli. Dim ond achos bo chi’n gweld rhywun yn gwenu, dyw hynna ddim yn meddwl bo nhw’n hapus. Ro ni’n mwynhau cwmni ffrindiau ac ati, ond roedd fy ngolwg o fi fy hun yn llawn atgasedd. Parhau i ddarllen

Rhannu

Iechyd meddwl mewn ffilm.

O gwglo am ffilmiau’n ymwneud ag iechyd meddwl fe ddowch chi ar draws digon o erthyglau a rhestrau perthnasol ond, yn fy marn i, ‘chydig iawn o’r ffilmiau a geir arnyn nhw sy’n wirioneddol werth eu gweld neu sy’n portreadu iechyd meddwl heb fod braidd yn ystrydebol a hollywoodaidd. Yn ogystal, mae’r ffilmiau yma’n aml yn rhai ofnadwy o amlwg, y math o ffilmiau mae rhywun sy’n byw mewn ogof wedi clywed amdanyn nhw neu hyd yn oed wedi mentro allan i’r sinema i’w gweld, gan wneud yr holl beth braidd yn ddibwynt.

Felly oni’n meddwl y byswn i’n creu rhestr fy hun. Un yn cynnwys pum ffilm dwi’n hoff iawn ohonyn nhw (y peth pwysica!) ac sy’n trin cyflyrau iechyd meddwl mewn ffurfiau deallus a diddorol. Os da chi fel fi ac yn aml yn chwilio am rywbeth gwahanol i’w wylio yna dwi’n gobeithio y bydd y rhestr byr yma o iws.

Two Days, One Night (Deux jours, une nuit, 2014)

Marion Cotillard in Deux jours, une nuit (2014)
Llun: IMDb

Ffilm Ddrama gan y brodyr Dardenne o Wlad Belg, a Marion Cotillard yn chwarae’r brif ran. Mae Sandra (Marion Cotillard) ar fin mynd yn ôl i’w gwaith yn dilyn cyfnod i ffwrdd oherwydd iselder. Yn ei habsenoldeb mae’i chyflogwr wedi cynnal pleidlais ymysg y gweithwyr, gan roi dewis iddynt o un ai cael €1000 o fonws yr un, neu i ail-gyflogi Sandra ar ôl ei salwch. Y bonws o €1000 sy’n ennill y dydd (13 pleidlais i 3). Daw Sandra i wybod am hyn drwy ei ffrind a’i chyd-weithiwr Juliette (Catherine Salée) ac, yn hwyr ar ddydd Gwener, maent yn dwyn perswâd ar eu bos i ail-gynnal y bleidlais oherwydd bygythion anheg ar y gweddill gan y foreman. Penderfynnir cynnal yr ail bleidlais ar y dydd Llun canlynol. Mae hyn yn gadael y penwythnos i Sandra ddarbwyllo 13 cyd-weithiwr i newid eu pleidlais ac achub ei swydd.

Ffilm naturiolaidd, uniongyrchol ydi Two Days, One Night, heb gwafrau sinematig amlwg. Oherwydd hyn mae’r stori syml a’r actio yn flaenllaw ac yn cydio ynddo chi’n syth bin. Mae’n ffilm hynod effeithiol, sy’n ennyn cydymdeimlad y gwyliwr i sefyllfa annymunol Sandra. Mae perfformiad cofiadwy Marion Cotillard yn werth ei weld, perfformiad sy’n amlygu cymeriad bregus yn mynd trwy gyfnod anodd ond sy’n ffeindio dygnwch a dewrder oddi fewn i gwffio a chario ‘mlaen. Ffilm a pherfformiad, felly, fydd dwi’n siŵr yn taro 12eg efo unrhyw un sydd wedi profi iselder neu or-bryder yn eu bywyd. Parhau i ddarllen

Rhannu

Un ar hugain ac yn llawn tyllau.

Ers fy niagnosis, mi rydw i wedi injectio fy hun dros 18,000 o weithiau. Bellach, dwi bron yn un ar hugain ac yn llawn tyllau. Does gen i ddim llawer o syniad lle dwi’n mynd efo hwn, ond dyma drïo – â hithau’n Wythnos Diabetes – crynhoi ychydig o be ydi byw hefo cyflwr nad ydi pobl yn gwybod hanner digon amdano, a chynnig – ar sail fy mhrofiadau i, beth bynnag – syniadau ar sut i ddygymod efo effaith y cyflwr hwnnw ar iechyd meddwl yr unigolyn.

Tydi fy nghyflwr i ddim yn cŵl. Tydi o ddim yn roc-a-rôl, nac yn ffasiynol. Mae o’n boen-yn-din, a deud y gwir (yn enwedig pan fydda i’n injectio fy insulin yn fan’no). Tydi o ddim yn glamyrys, a tydi o’n sicr ddim yn hawdd ei reoli. Ond does na ddim denig rhagddo fo. Mae o yno ddydd a nos, yn gneud petha rhyfadd i ’nghorff i, yn dweud wrtha i be ga i ei wneud a be na cha i ei wneud, ac ar brydiau’n fy ngwagio i o bob owns o egni sydd gen i. Weithiau, mae o’n penderfynu nad ydi o yn ei hun yn ddigon, a’i fod o am ymosod ar fy ngallu i frwydro bob annwyd, infection a salwch arall hefyd. Mae o’n fy ngadw i’n effro pan dwi isho cysgu; ac yn trio’i orau glas i ’nghael i i gysgu pan y dylwn i fod yn effro.

Ond mae fy nghyflwr i hefyd yn slei. Tydi o ddim yn tynnu sylw ato’i hun. Mae o’n ei guddio ei hun y tu ôl i frafado’r sgidiau cowboi a’r gôt hir a’r gwallt mop, lle nad oes neb ond y fi’n ei weld o a’i deimlo fo. Parhau i ddarllen

Rhannu

Neges beryglus ein hoff lyfrau… – Sion Pritchard

Sion Pritchard

Rwyf wedi bod yn dioddef gydag iselder a gorbryder am gyfnod o tua blwyddyn. Fel llawer iawn o bobl, roedd ffeindio meddyginiaeth oedd yn gweithio yn broses hir (dros flwyddyn), felly roeddwn yn ceisio delio gyda fy symptomau drwy ffyrdd eraill – ymarfer corff, darllen blogiau iechyd meddwl a llyfrau hunangymorth, a gwrando ar bodlediadau ysgogiadol (motivational).

Wrth i mi bori mwy a mwy drwy’r gerddoriaeth a phodlediadau ysgogiadol a’r llyfrau hunangymorth mi ddechreuais i sylwi ar neges oedd yn cael ei ailadrodd dro ar ôl tro, ar ôl tro. Neges bryderus. Neges braidd yn gas oedd yn cuddio’n y straeon a’r gefnogaeth, ond a oedd yno bob amser. A’r neges oedd fod un person ar fai fy mod i’n dioddef o salwch meddwl – y person hwnnw ydi fi. Parhau i ddarllen

Rhannu

Ymweld â’r feddygfa – David Williams

Ymwadiad: Mae pob meddyginiaeth yn effeithio ar bawb yn wahanol. Siaradwch â’ch meddyg teulu neu weithiwr iechyd proffesiynol cyn cychwyn neu roi’r gorau i gymryd meddyginiaeth.


Image result for medical practiceYn ddiweddar, cafwyd nifer o drafodaethau ar Radio Cymru’n ymwneud â iechyd meddwl er mwyn nodi Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl. Un o’r pynciau a fu dan sylw oedd profiadau pobl wrth ymweld â meddygfeydd am faterion iechyd meddwl.

Dyma gyfraniad David Williams i’r rhaglen:

Mae ‘na gymaint o iselder a gofid a phryder ar led ar hyn o bryd mae person yn ofnus neu’n araf deg i fynd at feddyg teulu i sôn am ei gyflwr.

Parhau i ddarllen

Rhannu

fi ac iselder…

post
Llun: blogbyw (Efan Thomas)

Penderfynodd Efan Thomas ddechrau blog yn rhannu ei brofiad gydag iselder a’r modd y mae’n effeithio ar ei fywyd. Ei obaith yw bod o gymorth i eraill sy’n mynd drwy brofiad tebyg a chyfrannu at godi ymwybyddiaeth yn ehangach.

“Pan oni’n ifanc, oni wasdad yn meddwl lot. Am bob dim i ddweud y gwir. Pan onin blentyn bach yn yr ysgol, er fod oni’n sensitive, ag yn cymeryd dipin o betha’ i galon, ag ella dipin bach yn odd – (a dwi dal yn) oni, ar y cyfan yn hogyn hapus.

Fast forward i rwan, ag wel, dwi’m rili’n gwbod syd dwi’n teimlo ar y cyfan i fod yn honasd. Peidiwch a gal fi’n wrong, ar y funud, dwi’n mwynhau bywyd, ag medru cymdeithasu gyda ffrindiau. Ond os swni mynd ynol mewn amser ag dweud wrth fy hyn or adeg yna bofi’n myndi diodda’ o iselder lawr y lein, mashwr sa’r fersiwn ifanc yna yn gwadu syd sa’r ffashwn beth yn gallu digwydd.

Tro gynta i mi ddelio efo iselder, oni newydd orffan flwyddyn gynta o’r chweched (2012). I fod yn onasd, neshi’m gweithio mor galed a ddylsai, ag ar ol ambell i gamgymeriadau i wneud efo’r arholiadau, neshi “failio” yr flwyddyn. Doedd mam a dad ddim yn impressed, ag dyma dad yn awgrymu – er fod oni ddim isho – i ail eisdedd y flwyddyn yn coleg. A dyma’n mywyd i’n newid. Doni’m yn gweld yr ffrindia mor aml ag oni’n gallu, ag wnaeth o gymeryd dipin i mi arfer efo’r peth.”

Parhau i ddarllen blog Efan…

Rhannu

Fifty Shades o Anxiety

**cynnwys ’chydig o iaith gref**

 

Cyn i chi ddechra’ meddwl, na dydi y blog yma ddim yn cynnwys llunia’ o ddynion hanner noeth aballu. Pan dwi’n deud fifty shades o anxiety dwi’n ei feddwl o bach fwy llythrennol.

Dwi’n cofio pan oni’n form one, mashwr fod rhai ‘ona chi hefyd yn cofio, gorfod sgetcho shades o ddu a gwyn yn mynd o tywyll i gola’. A pan oni’n trio meddwl am be i ‘sgwennu am nesa’ neshi feddwl, ma’ anxiety fel shades gwahanol. Tydi anxiety ddim yn un shade, be dwi’n feddwl ydi, mae o’n wahanol i bawb gan fod profiad pawb gyda anxiety yn bersonol iddyn nhw. Er hyn dwi’n meddwl fod yna dri shade basic a all pawb uniaethu efo sy’n egluro anxiety mewn ffordd. Mae’n anodd egluro a mynegi be ydi anxiety yn dechnegol, felly wrth egluro drw’ shades gwahanol, efallai allai roi goleuni ar be all anxiety fod i rhai ohonoch sydd yn chwilio am ystyr o rhywfath.

Darllen rhagor o blog Peth meddal di’r meddwl


Rhannu

‘unigrwydd’ – Lowri Cêt

so pan ma rhywun yn gofyn wrtha fi “be di dy ofn fwya di?” dwi’n deud: “dwi’n casau fflio, ma heights yn neud traed fi fynd yn ffyni, a dwi’m yn licio anifeiliad heb traed.”

a petha fela ma pawb yn ddeud ia, fatha ella bod chi’m efo r’un rhei a fi, ella bod chi’n ofn speidars neu twllwch neu liffts. ond pob hyn a hyn ma’r cwmwl mawr du yn dod drosta fi a ma’n ofn mwya mwya mwya go iawn go iawn fi’n appeario.

tydw i’m yn deud clwydda. dwi’n terrified o fflio (er gwaetha faint o kalms dwi’n lyncu), ma even gwatsiad fideos o uchder yn neud fi cau’n llygaid yn dynn, a geith snêcs ffyc off. ond be dwi wirioneddol ofn ydi unigrwydd.

dwi byth yn cofio mod i’n ofn unigrwydd tan ma’n digwydd. dwi tha “o shit, hyn eto.” fyddai’n ista yn gwely – hollol ben fy hyn mewn ty llawn pobol. nai godi a mynd i weld mam neu dad neu’n chwaer a’i chariad, ond ma pawb yn brysur doing their own thing. ma hynna’n peth arall dwi’n ofn; bod yn annoying a pobol slagio i off. so nai jyst dychwelyd i bedrwm, mynd ar fy ffôn a snapchatio’n ffrindia neu tecstio rhywun ac ista a disgwl. a disgwl. a disgwl. disgwl am amser mor hir ma’r gair “disgwl” yn dechra swnio’n weird…

Parhau i ddarllen blog Lowri


Blogiau eraill Lowri:

Rhannu

Iechyd Meddwl a cheisio’i esbonio: Canna Consulting

Mae Andrew Tamplin, sefydlwr Canna Consulting wedi cyhoeddi blog sy’n ceisio rhoi ei brofiad o o iechyd meddwl mewn geiriau:

“Gofynnodd ffrind i mi peth amser yn ôl, i mi geisio egluro sut mae’n teimlo i ddioddef ymddatodiad meddyliol (mental breakdown). Roedd eisiau deall, eisiau dychmygu sut mae’n teimlo i fynd trwy salwch meddyliol (yr un sydd gen i). Gofynnodd, sut mae iselder a gorbryder yn edrych ac yn teimlo pan y mae’n dod yn ormod i’w reoli?

‘Roedd hwn yn gwestiwn diddorol.

Wedi i mi wneud peth gwaith ymchwil, sgwrsio efo pobl, darllen llwyth ac edrych ar amrywiaeth o bapurau addysgiadol, mae’n glir i’w weld. Y gwirionnedd yw ei fod yn wahanol i bawb. Mae pob unigolyn â’u fersiwn eu hunain o’u ‘dieifliaid’. Mae’r cydwybod yn effeithio pobl mewn gwahanol ffyrdd.Felly, wrth i mi geisio egluro’r salwch, ‘rwyf am ganolbwyntio ar fy salwch i.

Rwyf am geisio egluro sut ‘rwyn teimlo, sut mae fy ‘nieifliaid’ yn cymryd drosodd a sut mae’n effeithio ar fy mywyd yn barhaus.”Parhau i ddarllen 



Rhannu

Flog #3 Arddun Rhiannon: Gorbryder cymdeithasol

Dyma un arall yng nghyfres diweddaraf Arddun Rhiannon o ‘flogs’: https://arddunrhiannon.wordpress.com/2018/04/15/social-anxiety/.

“Felly, dyma ni. Dyma fi’n trio gwneud synnwyr o’r cyflwr sydd wedi rheoli rhan helaeth o fy mywyd. Fydd o ddim yn bosib o gwbl i mi sôn am bob dim, mae o’n fatar cymhleth, ond mi wnai drio ‘ngora.

Mae o’n fwy na swildod. Ma’ pawb yn mynd yn shei weithia’ – y gwahaniaeth ydi bod sefyllfaeoedd cymdeithasol yn gwneud i rywun efo gorbryder cymdeithasol deimlo’n sâl yn gorfforol, ac yn gallu cymell panic attacks mewn rhai achosion.

Geshi ddim y diagnosis ffurfiol nes oni rhyw 15/16 oed, ond wrth edrych yn ôl ar fy ymddygiad cyn hynny, dwi’n gallu gweld bod y cyflwr yn bresennol pan oni mor ifanc â 12.

Un enghraifft o hyn ydi pan dwi’n cofio’r adega’ oni’n ca’l fy ngwahodd allan i siopa/sinema efo fy ffrindia’ ar y penwythnosa’, a mi fyswn i’n gwrthod yn amlach na dim. Peidiwch â cham-ddallt – oni *isho* mynd a cha’l fy nghynnwys mewn petha’, ond o’dd ‘na wbath yn codi ofn arna i – doedd o’m yn amlwg i mi ar y pryd, ond o’dd ‘na wbath yn fy nal i nôl.” Parhau i ddarllen 


Rhannu