“Erfyniaf i’th gael yn ôl o afael dy uffern di-enaid” – Iwan Foulkes

Darn bach o ryddiaith greadigol i Mam a phawb arall o’r Fuchedd hon sy’n cael eu llethu gan Iselder dwys:

Neithiwr, yn nyfnderoedd ymysgaroedd ei meddwl pell ni allai heddiw fod. Ni allai, ar erchwyn anfarwol tragwyddol gywilydd ond derbyn tranc ei thynged. Ymroi yn urddasol a diymdroi i’r un weithred eithaf honno, anfadwaith a gynlluniodd yn ei huffern ddaearol gryn fil a mwy o weithiau mewn amryw ffyrdd… ond cilio a wnaeth, ymwrthod mewn ennyd o resymoldeb. Fe giliodd y gysgadwraig i nawdd cyfarwydd, dyddiol, nosweithiol ei gwely. Derbyn ei phoen a wnaeth a do, heddiw, y bore hwn fe ddaeth yn well, fe aeth llaw Angau drachefn am dymor arall.

Fe ddeil y Gwanwynau drachefn wedi hirlwm Gaeaf, fe rown y Byd i’th gael yn ol, am un hirddydd Haf, Ti, fy Mam a Nain fy Mhlant. Ti, yr hon a sychodd ddagrau fy mhlentyndod yn dy fynwes na all lefain ym mhruddglwyf dy fod di-deimlad. Ti a gynilodd y punnoedd i mi fwynhau’r materol fodd, fe rown bopeth, pob darn arian i weld llonder yng ngwyn dy lygaid.

Penliniaf, erfyniaf, nid am felys gwrdd eneidiau tros yr wybren ar Fynydd Seion yn y Dwyrain draw, ond am ddyfodol gwell. I’th gael yn ol o afael dy uffern di-enaid. Anrhydeddodd Dad yr addewidion ar fore’r Briodas gydag arddeliad, er gwell, er gwaeth, i’th gynnal a’th gadw, o am welliant yn Haf dy fod cyn i henaint ddyfod.

Hunllef yw’r A5 i mi, nid oes Lon Goed ar ei llwybr er harddwch ei hafnau. Bydd cenllysg Capel Curig yn bythol greithio’n eirias a chreigiau Nant Ffrancon yn oesol bwyso arnaf. Yr eangderau braf, ymron llesmeiriol yn cau amdanaf, yn borth i ledrith uffern ‘Un Nos Ola’ Leuad’ Caradog. Nefolaidd fan yn burdan cyn tanchwa dorcalonnus.

Chwedl adfyd ydyw ‘Hergest’, chwedl afiach na allaf fyth, hyd na fyddaf, ei anghofio. Nid oes yno Bair y Dadeni, dyma isfyd y cantrefi nad oes ei ddyfnach mewn adfyd. Mil sgrech gyfarwydd yn mileinio ar alawon awelon annaturiol, yn un ysbeilgar iasol fonllef y tu hwnt i borth caeedig Deddf Gwlad. Er nad wyf amddifad, yn ddyn, yr wyf ymbil yn ddifai am fy Mam. Nid yw dy enw mewn beddargraff, dim ond dy enaid ar ddifancoll, yn ddim ond llwch.

Iwan Foulkes


image_pdfPDFimage_printArgraffu
Rhannu

Gadael Ymateb