Orthorecsia

OrthorecsiaNid yw Orthorecsia’n anhwylder sydd wedi’i chydnabod yn feddygol, ond mae dal yn broblem y mae nifer o bobl yn brwydro â hi.

Beth yw Orthorecsia?

Mae Orthorecsia’n cael ei ddiffinio fel obsesiwn â bwyta’n iach. Y cyfieithiad llythrennol Groegaidd yw ‘bwyta’n gywir’.

Caiff Orthorecsia’n amlach ei ystyried fel math o Anhwylder Gorfodaeth Obsesiynol (OCD), yn hytrach nag anhwylder bwyta. Mae hyn oherwydd bod gan rywun sy’n byw ag orthorecsia gymhelliad i fwyta’n iach oherwydd ffordd llym o feddwl am ac ymddwyn o amgylch bwyd, ac nid yw wedi’i ysgogi gan hunan-ddelwedd.

Gall Orthorecsia olygu torri allan grwpiau bwyd cyfan o’r deiet er mwyn dileu unrhyw fwydydd nad ydynt yn ‘bur’, sy’n gwneud y ddelfryd o fwyta’n iach yn segur.


Symptomau Orthorecsia

  • Purdeb yn hytrach na phleser. Gall eich deiet ddod yn wael pan fyddwch yn poeni am ba mor ‘pur’ yw eich bwyd dros y pleser o’i fwyta
  • Obsesiwn â phryderon iechyd. Gall diddordeb sylweddol yn y cysylltiadau rhwng bwyd a chyflyrau iechyd, a newid eich arferion bwyta’n dramatig o’r herwydd fod yn achos gofidio
  • Meddyliau afresymol. Yn ogystal â ffocysu ar bryderon iechyd posibl, gall meddyliau obsesiynol am lendid wrth baratoi bwyd fod yn arwydd
  • Hunan-niweidio. Gan fod pobl sydd ag Orthorecsia’n mynd ar ddeiet sy’n anodd i’w ddilyn, gallent niweidio eu hunain pe baent yn llithro oddi arno.
  • Hunan-barch isel. Gall pobl ag Orthorecsia fod â diffyg hyder a beio’u hunain am fod ag awydd bwyd neu am lithro oddi ar eu deiet.
  • Unigedd. Os yw’r obsesiwn â’r hyn rydych yn ei fwyta’n dod cyn eich bywyd cymdeithasol neu bywyd dyddiol
  • Ymarfer corff eithafol. Yn ogystal â rheoli pa fwydydd i’w bwyta, gall y rheiny sy’n dioddef ag Orthorecsia fod ag obsesiwn dros ymarfer corff er mwyn eu cynorthwyo i gael y corff iach, perffaith.
  • Pwysau isel. Mae pobl sydd ag Orthorecsia’n aml yn colli pwysau’n eithafol.

Cymorth ag Orthorecsia

Nid oes ymchwil digonol wedi ei wneud hyd yma i sefydlu’r driniaeth orau ar gyfer Orthorecsia. Fodd bynnag, gellid trefnu triniaethau siarad megis cwnsela a Therapi Gwybyddyol Ymddygiadol (CBT) drwy eich meddyg teulu. Ni annogir siarad â deietegydd a newid eich deiet fel y prif ffocws, oherwydd dylid tynnu’r pwyslais oddi ar fwyd er mwyn lleddfu’r obsesiwn. Argymhellir bod pobl sydd ag Orthorecsia’n cael eu hail-gyflwyno’n araf i wahanol grwpiau bwyd er mwyn dychwelyd at ddeiet normal.

Gall fod yn anodd cyfaddef fod gennych chi broblem a gofyn am gymorth, ond dyma’r peth dewraf y gallech chi wneud.

Gwybodaeth o themix.org


Mae testun y cofnod hwn wedi’i ryddhau dan y drwydded Creative Commons BY-SA 4.0, sy’n eich caniatáu i’w ail-ddefnyddio a’i newid mewn unrhyw ffordd os ydych yn rhoi cydnabyddiaeth ar ffurf dolen i’r dudalen hon, ac yn trwyddedu eich fersiwn ddeilliadol yn yr un modd. Gweler testun y drwydded am ragor o fanylion.

Rhannu

Trichotillomania

TrichotillomaniaCyflwr lle mae person yn teimlo’r angen i dynnu eu gwallt yw trichotillomania. Efallai byddant yn tynnu’r gwallt ar eu pen neu mewn llefydd eraill, megis eu haeliau neu blew eu hamrannau.

Anhwylder cymhelliad-rheolaeth yw trichotillomania, cyflwr seicolegol lle nad yw’r person yn gallu atal eu hunain rhag gwneud rhywbeth penodol. Byddant yn profi awydd cryf i dynnu eu gwallt a thensiwn cynyddol tan eu bod yn gwneud hynny. Ar ôl tynnu’r gwallt, byddant yn profi ymdeimlad o ryddhad. Mae tynnu gwallt o’r pen yn gadael rhannau moel.

Gall trichotillomania achosi teimladau negyddol, megis euogrwydd. Gall y person hefyd deimlo cywilydd am dynnu eu gwallt, ac efallai byddant yn ceisio ei wadu neu ei guddio. Ambell waith gall trichotillomania wneud i’r person deimlo’n salw a gall hyn arwain at hunan-barch isel.


Beth sy’n achosi trichotillomania?

Nid yw’r hyn sy’n achosi trichotillomania yn wyddys, ond mae nifer o theorïau’n bodoli. Mae rhai arbenigwyr yn credu bod tynnu gwallt yn fath o ddibyniaeth. Po fwyaf rydych yn tynnu’ch gwallt, po fwyaf y byddwch am barhau i’w wneud. Gall trichotillomania fod yn adlewyrchiad o broblem iechyd meddwl. Mae theorïau seicolegol ac ymddygiadol yn awgrymu y gall tynnu gwallt fod yn ffordd o ryddhau straen neu bryder. Gan fod trichotillomania’n ymwneud ag ymddygiad cymhellol, mae rhai arbenigwyr yn credu ei fod yn berthyn i Anhwylder Gorfodaeth Obsesiynol (OCD). Mewn rhai achosion, gall trichotillomania fod yn ffordd o hunan-niweidio, lle mae’r person yn anafu eu hunain yn fwriadol fel ffordd o gael rhyddhad dros dro rhag anawsterau emosiynol.


Gwneud diagnosis o trichotillomania

Ewch i’ch meddyg teulu os ydych chi’n tynnu eich gwallt, neu os ydych yn sylwi bod eich plentyn yn gwneud hynny.
Efallai bydd eich meddyg teulu’n defnyddio rhai o’r meini prawf isod i wneud diagnosis:

  • Rydych yn tynnu’ch gwallt dro ar ôl tro
  • Rydych yn teimlo tensiwn cynyddol cyn ichi dynnu’ch gwallt
  • Rydych yn teimlo rhyddhad neu bleser pan rydych wedi tynnu’ch gwallt
  • Nid oes unrhyw gyflwr meddygol sy’n gwneud i chi dynnu’ch gwallt, megis cyflwr ar y croen
  • Mae tynnu’ch gwallt yn achosi anawsterau i chi neu’n effeithio ar eich bywyd dyddiol – er enghraifft, eich perthnasau neu’r gwaith.

Efallai bydd person yn derbyn diagnosis o trichotillomania hyd yn oed oes nad ydynt yn bodloni’r holl meini prawf uchod.

Gwybodaeth o nhs.uk


Mae testun y cofnod hwn wedi’i ryddhau dan y drwydded Creative Commons BY-SA 4.0, sy’n eich caniatáu i’w ail-ddefnyddio a’i newid mewn unrhyw ffordd os ydych yn rhoi cydnabyddiaeth ar ffurf dolen i’r dudalen hon, ac yn trwyddedu eich fersiwn ddeilliadol yn yr un modd. Gweler testun y drwydded am ragor o fanylion.

Rhannu

Dermatillomania

DermotillomaniaMae dermatillomania yn gyflwr sy’n cymell person i bigo a chrafu ei groen nes iddo greu briwiau gweladwy. Mae’n anhwylder rheoli cymhelliad (impulse-control disorder); cyflwr seicolegol lle nad yw person yn gallu atal ei hun rhag cyflawni’r weithred.

Bydd person â dermatillomania yn pigo, crafu neu wasgu croen sydd fel arall yn iach. Bydd yn gwneud hyn yn aml ac i’r eithaf. Fel arfer, mae pobl sy’n dioddef â’r cyflwr yn pigo’r croen ar eu wynebau a’u gwefusau, ond fe all fod yn unrhyw ran o’r corff, megis y dwylo, croen y pen a’r breichiau. Caiff y cyflwr hwn ei ystyried yn ffurf ar Anhwylder Gorfodaeth Obsesiynol (OCD).


Emosiynau

Bydd person â’r cyflwr hwn yn profi emosiynau cryf fel rhan o’i orfodaeth. Mae’n arferol iawn i deimlo ysfa gref i bigo’r croen, a theimladau o densiwn cynyddol hyd nes cyflawnir y weithred. Ar ôl pigo’r croen, daw teimlad o ryddhad. Gall dermatillomania hefyd achosi teimladau negyddol megis euogrwydd, cywilydd ac embaras. Yn aml bydd pobl sy’n dioddef yn ceisio gwadu’r broblem neu’n ceisio cuddio’r croen â cholur.


Beth sy’n achosi dermatillomania?

Nid ydym yn sicr beth yn union sy’n achosi dermatillomania ond mae sawl theori. Mae rhai arbenigwyr o’r farn bod y cyflwr yn fath o ddibyniaeth. Po fwyaf y mae’r person yn pigo ei groen, y mwyaf y mae’r awydd i barhau yn cynyddu. Gall dermatillomania fod yn adlewyrchiad o broblem iechyd meddwl. Yn ôl theoriau seicolegol ac ymddygiadol, gall pigo’r croen fod yn ffordd o liniaru straen neu gorbryder. Mewn rhai achosion, gall dermatillomania hefyd fod yn ffurf ar hunan-niweidio, pan fydd person yn brifo ei hun yn fwriadol er mwyn teimlo rhyddhad dros dro rhag eu gofid emosiynol.

Cyflwr tebyg arall yw trichotillomania – pan fydd person yn teimlo’r angen i dynnu ei wallt o’r gwraidd. Nid yw’n anghyffredin i berson ddioddef ag OCD ac i bigo ei groen yn ogystal â thynnu ei wallt yn orfodol.


Beth ddylwn i ei wneud?

Ewch i weld eich meddyg teulu os ydych yn pigo eich croen drwy orfodaeth neu’n sylwi bod eich plentyn yn gwneud hynny. Bydd eich meddyg teulu yn gallu eich cyfeirio at seicolegydd neu seiciatrydd ar gyfer ryw fath o therapi siarad.
Os oes niwed difrifol i’r croen, efallai y bydd angen i chi gael eich cyfeirio at ddermatolegydd (arbenigwr ar y croen) yn gyntaf.


Cyngor ar sut i roi’r gorau iddi

  • Cadwch eich dwylo’n brysur drwy gyflawni tasg arall nes i’r awydd i bigo basio, neu gwisgwch fenig.
  • Pan fyddwch yn teimlo’r awydd i bigo, gofalwch am eich croen yn lle – er enghraifft, rhowch leithydd ar eich croen.
  • Anelwch at beidio ag ildio i’r awydd yn hirach ac yn hirach bob tro os nad oes modd i chi ei wrthsefyll yn gyfan gwbl.
  • Cadwch y croen yn lân er mwyn atal heintiau.
  • Cadwch yn brysur.
  • Gwaredwch ag unrhyw blicwyr blew (eich ‘tweezers’), pinnau ac offer arall y byddech yn debygol o’u defnyddio.
  • Ceisiwch wasgu pêl feddal neu damaid o blu tack yn hytrach.

Gwybodaeth o nhs.uk


Mae testun y cofnod hwn wedi’i ryddhau dan y drwydded Creative Commons BY-SA 4.0, sy’n eich caniatáu i’w ail-ddefnyddio a’i newid mewn unrhyw ffordd os ydych yn rhoi cydnabyddiaeth ar ffurf dolen i’r dudalen hon, ac yn trwyddedu eich fersiwn ddeilliadol yn yr un modd. Gweler testun y drwydded am ragor o fanylion.

Rhannu

“OMG – Dwi mor OCD”

OMG dwi mor OCD“OMG – Dwi mor OCD”

Dyna i chi frawddeg rwy’n ei glywed yn aml, yr un hen frawddeg sy’n cael ei ddefnyddio i ddisgrifio pa mor drefnus ydy person, neu sut bo’ nhw wrth eu bodda yn treulio amser yn sortio’i bocsyrs neu nicyrs i liwiau gwahanol. Neu, sut bo’ nhw ‘mor OCD’ eu bod yn gorfod cael cyrtens i gyd-fynd â’r ryg neu mi fydd hyd yn oed y pysgodyn aur yn crio am flwyddyn, neu’r clasur; ‘O! Nei di sythu’r ffrâm ‘na – ma’n gyrru OCD fi’n nyts’. Ac. Yn. Y. Blaen. Ella eich bod chi wedi sylwi’n barod bo genai ychydig o broblem hefo’r mathau yma o frawddegau’n cael eu defnyddio mor ddifeddwl? Bron fel eu bod yn blwmonj o eiriau’n cael eu taflu ar hyd y lle…

Iestyn ydw i, ac ydw, ‘dwi mor OCD’. Naci, nid sortio fy mocsyrs neu nicyrs mewn i liwiau gwahanol ydy fy nyleit.  Ers yn 16 mlwydd oed a chyn hynny mae’n debyg, ond mod i heb sylwi ar y pryd, dwi wedi bod yn delio ag OCD.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Elusen yn rhybuddio bod jôcs am OCD yn atal cleifion rhag chwilio am help : BBC

OCDUKLogo2016Mae Elusen wedi rhybuddio bod y modd ysgafn mae cymdeithas yn trin anhwylder gorfodaeth obsesiynol (OCD) yn rhwystro dioddefwyr rhag chwilio am yr help sydd ei angen arnynt yn fawr.

Mae rhai o’r 36,000 o bobl yng Nghymru gyda’r anhwylder yn dioddef ar ben eu hun oherwydd y stigma, yn ôl OCD-UK.

Yn y cyfamser, mae darlithydd seicoleg ym Mhrifysgol Caerdydd wedi galw’r cyfnod aros o 5-7 mis rhwng diagnosis a thriniaeth yn broblem fawr.

Cyflwr genetig ydyw, ac mae dioddefwyr, sy’n ofni gall rhywbeth gwael ddigwydd, yn ailadrodd ymddygiadau er mwyn profi rhyddhad – megis brwsio dannedd neu olchi dwylo.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Ian Puleston-Davies yn siarad am ei anhwylder gorfodaeth obsesiynol

ianpuleston-daviespierMae obsesiwn am staen ar ddarn o bapur neu ofn y bydd yn niweidio ei hun drwy eistedd i lawr yn rhan o fywyd bob dydd i’r cyn-actor ar Coronation Street, Ian Puleston-Davies, sydd â Anhwylder Gorfodaeth Obsesiynol. Dyma ei stori.

Weithiau mae mwy nag un ateb i gwestiwn syml. I mi, y cwestiwn yw “Felly pryd wnaethoch chi ddarganfod fod gennych OCD?”

Yr ateb amlwg yw i mi gael diagnosis pan oeddwn yn 35 oed pan es i gael rhywfaint o help gyda chyflwr a oedd wedi fy analluogi cymaint i’r pwynt yr oeddwn yn ei chael yn anodd codi allan o’r gwely yn y bore, rhag ofn i mi dorri fy ngwddf.

Ond yr ateb go iawn yw, ‘roeddwn yn gwybod fy mod yn wahanol mor gynnar â saith mlwydd oed. Ac mae un cof penodol sydd wedi ei stampio yn fy meddwl.

Cefais fy magu yn y gogledd yn nhref y Fflint ac mae gennyf atgofion hapus fel bachgen ysgol yn Ysgol Gwynedd. Ond dyma pryd hefyd lle dechreuais i ddangos arwyddion o OCD.

Darllen rhagor : BBC Wales

Rhannu

Elusen ‘Triumph Over Phobia’ yn lansio grŵp yng Nghaerdydd

top

Mae elusen yn gobeithio helpu dioddefwyr ffobiâu yn ne Cymru drwy lansio eu grŵp hunangymorth cyntaf o’i fath yn yr ardal.

Mae ‘Triumph Over Phobia’ yn cefnogi dioddefwyr ffobiâu, anhwylder gorfodaeth obsesiynol (OCD), a materion eraill yn gysylltiedig â gorbryder.

Dywedodd yr elusen, a sefydlwyd yng Nghaerfaddon, bod 10% o bobl yn ne Cymru yn dioddef o ffobiâu, ac mae gan 3% anhwylder gorfodaeth obsesiynol.

Mae’r elusen nawr eisiau lansio grŵp yng Nghaerdydd, ar ôl iddynt dderbyn grant gwerth £5,000 oddi wrth gronfa ‘Waterloo Foundation.

Darllen rhagor: BBC

Rhannu