Gorbryder a Phyliau o Banig

Gorbryder

gorbryder1

Mae gorbryder yn air a ddefnyddiwn i ddisgrifio teimladau o anesmwythyd, gofid ac ofn.

Mae’n cynnwys yr emosiynau a’r teimladau corfforol y gallem eu profi pan fyddwn yn bryderus neu’n nerfus am rywbeth.

Mae pwl o banig yn digwydd pan fydd ymateb arferol y corff i ofn, straen neu gyffro yn cael ei chwyddo.

Bydd gan oddeutu un ym mhob deg o bobl bryder neu ffobia sy’n eu poeni rhyw bryd yn eu bywydau. Fodd bynnag, ni fydd y rhan fwyaf yn gofyn am driniaeth. Weithiau mae’n amlwg beth sy’n achosi’r pryder. Pan fydd y broblem y diflannu, bydd y pryder yn diflannu. Fodd bynnag, mae yna rai amgylchiadau sydd mor ofidus a bygythiol, mae’r pryder a achosir yn parhau am amser hir ar ôl y digwyddiad. Mae’r rhain fel arfer yn sefyllfaoedd sy’n bygwth bywyd fel damweiniau car, trais neu danau. Gall y bobl hyn deimlo’n nerfus a phryderus am fisoedd neu flynyddoedd ar ôl y digwyddiad, hyd yn oed os nad ydynt wedi cael eu hanafu’n gorfforol. Mae hyn yn rhan o’r hyn a elwir nawr yn anhwylder straen ôl-drawmatig.

Rhai symptomau cyffredin gorbryder:

  • Cyhyrau tynn
  • Pyliau o banig
  • Ofni’r gwaethaf
  • Problemau cysgu
  • Anadlu’n gyflymach
  • Cur pen neu deimlo’n benysgafn
  • Teimlo tensiwn, nerfau ac ar bigau drain
  • Teimlo bod eich pen yn llawn o feddyliau
  • Teimlo’n aflonydd a methu â chanolbwyntio

Pyliau o banig

Rhai symptomau cyffredin pyliau o banig:

  • Chwysu
  • Poenau yn y frest
  • Teimlo’n benysgafn
  • Teimlo na allwch anadlu
  • Teimlad eich bod wedi’ch datgysylltu oddi wrth eich corff
  • Breichiau neu goesau’n crynu, neu deimlad bod eich coesau’n troi’n hollol lipa
  • Teimlo eich bod yn mynd i golli rheolaeth, llewygu, cael trawiad ar y galon, neu farw

Gall pyliau o banig fod yn gyffredin – ond os ydych yn eu profi, mae yna ffyrdd i gadw rheolaeth arnynt.

Canfod ffyrdd o ymdopi

Gall pyliau o banig wneud i anadlu ymddangos yn anodd. Gallwch deimlo eich bod am lewygu neu hyd yn oed mygu. Weithiau, teimla pobol yn sâl neu’n chwyslyd pan yn cael pwl o banig. Ond sut bynnag bydd eich pyliau o banig yn effeithio arnoch, mae yna ffyrdd o ddelio â nhw. Gallwch ddysgu sut i reoli pyliau o banig.

Sut i ddelio â phyliau o banig

Dyma rai technegau gwahanol gall eich helpu i gadw pyliau o banig o dan reolaeth. Efallai nad ydynt yn gweithio i bawb – posib bydd yn rhaid ffeindio’r un cywir ar eich cyfer chi. Yn aml, po fwyaf yr ydych yn eu hymarfer, y fwyaf tebygol y byddant o weithio.

Arafwch eich anadlu
Ceisiwch anadlu’n araf. Anadlwch drwy eich trwyn ac allan drwy’ch ceg. Peidiwch dal eich anadl. Ceisiwch gymryd anadl wedi’i rheoli yn lle – ble rydych yn ffocysu ar wneud pob anadl yn ddwfn ac yn araf. Gwnewch hyn am tua munud, yna dychwelwch at anadlu arferol.

Rhowch eich dwylo ar eich stumog. Gan anadlu’n normal, symudwch gyhyrau eich stumog mewn a mas tra’n anadlu a thra’n cadw eich ysgwyddau’n llonydd. Mae hyn yn helpu i wneud eich anadlu’n ddyfnach.

Ymlaciwch eich corff
Ffocyswch ar ymlacio gwahanol gyhyrau yn eich corff. Dechreuwch o fysedd eich traed a gweithiwch i fyny at eich pen. Meddyliwch am ymlacio pob un yn eu tro.

Trowch eich meddwl at rywbeth arall
Er mwyn helpu â gorbryder a phyliau panig gallwch:

  • gyfrif pethau o’ch amgylch fel cadeiriau, ffenestri neu bensiliau
  • cyfansoddi cerdd yn eich pen
  • meddwl am y geiriau i’ch hoff gân
  • dychmygu hafan lle teimlwch yn sâff a thawel eich meddwl – meddyliwch sut mae’n teimlo, sut mae’n edrych a sut mae’n arogli
  • cyfrif yn ôl o 100

Meddyliwch yn bositif
Atgoffwch eich hunan o’r rhain:

  • dim ond gorbryder yw hyn
  • ni all gorbryder fy niweidio
  • bydd yn mynd heibio
  • rydw i mewn rheolaeth

Siaradwch amdano
Mae pyliau o banig yn gyffredin iawn. Felly ni ddylech fyth deimlo bod rhaid i chi ddelio gyda nhw ar eich pen eich hun. Os na wnewch chi siarad gyda rhywun, gall adeiladu a chwyddo, gan deimlo fel rhywbeth mawr iawn i ddelio ag ef.

Ysgrifennwch
Cadwch ddyddiadur o’r hyn sy’n peri gorbryder i chi. Parhewch i ysgrifennu unrhyw syniadau sydd gennych ar sut mae ymdopi. Gwnewch nodyn o unrhyw beth sydd wedi lleddfu eich pyliau.

[Cyfieithiad o wybodaeth ar wefan Childline]


Agoraffobia

Yn aml caiff ei ddisgrifio, yn anghywir, fel ‘ofn llefydd agored’, ond mae agoraffobia mewn gwirionedd yn anhwylder gorbryder llawer mwy cymhleth. Agoraffobia yw ofn bod mewn sefyllfa na allwch ddianc yn hawdd oddi yno. Fel arfer mae gan bobl sydd ag agoraffobia lefydd y maent yn teimlo’n ‘ddiogel’ (e.e. eu hystafell wely, neu eu cartref) a llefydd maent yn teimlo’n ‘anniogel’ (e.e. trafnidiaeth gyhoeddus, sinemâu a thorfeydd).

Efallai eich bod yn dioddef o agoraffobia os ydych yn osgoi’r sefyllfaoedd canlynol oherwydd ofn:

  • Bod mewn torfeydd
  • Mynd tu allan i’ch cartref
  • Bod yn gaeth mewn naill ai llefydd cyfyng fel twneli, neu lefydd eang agored fel caeau mawr. (darllen rhagor)

Mwy o wybodaeth


Myfyrdodau Perthnasol

“Dechreuodd y pyliau o banig ddigwydd yn fwy aml, ac nid yn unig yn yr ysgol. Mewn siopau. Ar y bws i’r ysgol. Ar drenau. Yn y car. Mewn bwytai. Yn ystod partïon. Mewn awyrennau. Hyd yn oed yn gorwedd yn y gwely. Roedd fy myd yn cyfyngu’n ara’ deg wrth i mi ddechrau ofni unrhyw sefyllfa lle’r oeddwn yn teimlo’n gaeth. ” (darllen mwy)

“Y gwahaniaeth ydi bod anxiety disorder yn amharu ar fywyd pob dydd ac yn rhywbeth fwy hir-dymor. Mae’n cael effaith ddwys arnoch chi, ac yn atal chi rhag byw bywyd cyffredin. Mae o’n lais bach sydd wastad yn cefn eich meddwl sy’n ama’ popeth, ac sy’n eich rhwystro chi rhag ymlacio. Un pwynt dwi’n meddwl sy’ wir angan ca’l ei bwysleisio – nid panicio yn unig ydi anxiety fel ma’ lot fawr o bobl yn ei feddwl. Yn sicr, tydi o ddim mor syml â hynny, ac mae o’n cael effaith llawar fwy anweledig ar unigolyn.” (darllen mwy)

“Y gorbryder ydy fy mhroblem fwyaf i dwi’n credu. Fi’n poeni’n ofnadwy ‘mod i’n gadael pobol i lawr trwy’r amser… hynny achos fy mod i! O achos y poen a’r diffyg egni fi wedi gorfod gadael dwy swydd ac yn yr amser hynny o’n i bant o’r gwaith yn sâl yn amal. Ac yn amal mi fyddai’n gorfod gohirio cwrdd â ffrindiau neu ddim troi lan i rywle ac mae’r teimlad o siomi pawb yn cymryd drosodd. Mae hyn wedyn yn golygu ‘mod i’n osgoi gwneud cynlluniau gyda phobol achos ‘mod i’n ofni gorfod siomi nhw. Mae hyn i gyd yn amal yn arwain at panick attacks eithaf gwael.” (darllen mwy)

“Mae gorbryder yn aml yn cael ei gamgymryd am nerfusrwydd neu boeni gormod, ond mae’n gyflwr llawer mwy difrifol a chymhleth. Mae’r symptomau corfforol yn ddigon gwael: crynu, crychguriadau, coesau’n teimlo’n wan, teimlo ‘mod i ar fin colli rheolaeth, ma ‘nghalon i’n curo’n gynt a dwi’n ysu i ddianc. Ond y symptom gwaetha a fwyaf brawychus o gorbryder a phanig i fi yw dadwireddu.” (darllen mwy)


Newyddion ac Erthyglau


Dolenni eraill

Rhannu