“Ti yn y lle mwyaf bregus…pam gosod rhwystr yna?”

IMG_20160430_103050

“Ti yn y lle mwyaf bregus…pam gosod rhwystr yna? Dyna pryd ma’ iaith yn dod yn rhwystr, ond dyna pryd ddylia iaith fyth fod yn rhwystr.”

Pan ddois i wybod am wefan meddwl.org, ro’n i’n eithriadol o falch a diolchgar i’r sylfaenwyr am greu adnodd mor angenrheidiol.  Mae’n rhyfedd a dweud y gwir dydi, sut ein bod ni’n ymateb i adnodd Cymraeg fel tasa ni ‘di darganfod aur, a ninna’n cymryd y mynydd o adnoddau Saesneg yn gwbl ganiataol.

Yn anffodus, dyma adlewyrchiad perffaith o’r sefyllfa yn ei chyfanrwydd.  ‘Da ni gyd yn gwybod am fodolaeth gwasanaethau iechyd meddwl, am psychiatrists, psychologists, counsellors, meds. Ond gofynna am seiciatrydd, seicolegydd neu gwnselydd, ac mi wyt ti wirioneddol yn cloddio am aur.

Beth am y rheiny felly sydd angen gwasanaethau iechyd meddwl drwy gyfrwng y Gymraeg?

Penderfynais fynd ati i gwblhau darn o waith ymchwil ar arferion ac anghenion cyfathrebu siaradwyr Cymraeg wrth iddyn nhw dderbyn gwasanaethau iechyd meddwl yng Ngwynedd fel rhan o’m cwrs MA yn 2015, ac roedd canfyddiadau arwyddocaol sy’n gofyn am newid.

Darllen mwy….

 

Rhannu

Iechyd Meddwl a Cholled

#CefaisGamesgoriadYn ôl y Miscarriage Association, mae un o bob pedwar beichiogrwydd yn dod i ben drwy gamesgoriad (miscarriage). Ond does neb yn siarad am hynny.

Mae’r rheol o beidio cyhoeddi eich beichiogrwydd cyn deuddeg wythnos yn achosi straen enfawr i’r rhai sy’n profi camesgoriad, a’r disgwyliad yw i barhau â’ch bywyd fel petai popeth yn iawn. Yn anffodus, nid yw mor hawdd â hynny.

Dwi’n gwybod hyn oherwydd dwi’n un o’r rhai hynny, dwi’n un o bob pedwar, dwi wedi cael camesgoriad. Mae rhannu’r holl manylion personol hyn yn teimlo’n rhy ymwthiol i oddef, ond dwi’n teimlo dyletswydd i wneud yn y gobaith y bydd o gysur i rywun arall ac yn chwalu’r stigma sy’n bodoli.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Dwi’n cael chwalfa feddyliol: Pan fo’n fwy na geiriau

Di-deitlSawl un ohonom sydd wedi defnyddio termau fel ‘rwy’n cael melt down’ neu ‘dwi’n mynd yn byserc?’ Beth am ‘mae fy mhen yn mynd i fyrstio’ neu ‘dwi’n cael chwalfa feddyliol?’ Mae’r rhan fwyaf ohonom wedi defnyddio’r ymadroddion hyn ryw bryd i’w gilydd – roeddwn i’n arfer defnyddio nhw hefyd. Chi’n gweld, roeddwn i’n byw yn y byd corfforaethol o straen gredadwy, o bobl yn dychmygu roeddynt yn dioddef chwalfa feddyliol. Roedd y derminoleg oedd yn cael i daflu o amgylch y swyddfa pob dydd yn awgrymu roedd y byd yn dod i ben.

Fodd bynnag, y drafferth yw i rai mae’r byd yn dod i ben.

I rai o’ch cwmpas heddiw bydd y geiriau hyn yn dod yn fwy na mynegiant. Bydd y derminoleg ni’n defnyddio i ddisgrifio ein straen yn dod yn fwy na dim ond geiriau i rai o’n cydweithwyr. Byddant yn dod yn realiti, ac yn newid eu bywydau a bywydau eu teulu a ffrindiau am amser hir iawn.

Mae 98% o bobl sydd yn dioddef o iselder yn rhy ofnus i rannu eu cyflwr gyda’u cyflogwyr oherwydd eu bod yn poeni y gallai effeithio ar eu gwaith. Tra bydd ¾ ohonom yn dioddef o ryw fath o salwch meddwl yn ystod ein bywyd, a bydd hyn fwy na thebyg yn digwydd yn ystod ein blynyddoedd yn y gweithle.

Y cwestiwn mae’n rhaid gofyn yw, sut byddai eich cwmni chi yn delio gyda salwch meddwl?

Parhau i ddarllen

Rhannu

Y Pris ‘Dan Ni’n Dalu

18813683_10211383724846268_6592034178850789351_nProfedigaeth. Yn anffodus, dio’m yn wbath fedrith rywun osgoi. Ond eto’i gyd, mae o’n dipyn o bwnc tabŵ o fewn ein cymdeithas dwi’n teimlo. Ma’n effeithio pawb, ond dewis cadw fo i ni’n hunain yda ni.

‘Nath o gymryd blynyddoedd imi allu siarad yn agored yn dilyn y profedigaeth cynta’ geshi. ‘Doni methu dirnad â’r peth. Dwi’n berson sy’n teimlo bron popeth i’r byw, a dwi dal ddim yn siwr os ‘di hynny’n beth da neu ddim i fod yn onest. Ar un llaw, ma’n dangos bo’ chi’n poeni am bobl ac ella’n fwy emotionally intelligent na’r person cyffredin, ond ar y llaw arall, mae’n gallu’ch g’neud chi’n fwy agored i niwed.

Wrth gwrs, mae galar yn gallu cael effaith sylweddol ar eich iechyd meddwl. Mae’n achosi teimlad o unigrwydd llethol, ac mewn rhai achosion, mae hynny’n gallu datblygu i iselder. Ma’ gorfod dysgu byw heb rywun oedda chi’n meddwl y byd ohonyn nhw, a mynd yn ôl i normal yn uffernol o tough. Ond yn amlwg, fedrith petha’ byth fynd ‘yn ôl i normal’.Ma’ popeth yn newid. Mae’r ddeinameg yn wahanol. Pan ‘dach chi’n ca’l newyddion da neu efo rhyw gossip diddorol i rannu – tydi’r person ‘dach chi isho deud wrth fwya’, ddim yno. Tydi achlysuron arbennig byth ‘run peth – ‘Dolig/penblwydd yn enwedig. Ma’ rheiny’n gallu bod yn anodd ofnadwy i ddeud gwir – ma’na gymaint o bwyslais ar yr elfen deuluol ac ati, mae o fatha bo’ chi’m yn ca’l bod yn drist ar yr adega’ hyn, mae o’n erbyn y rheola’.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Lle oeddwn i – Sobri : BBC Cymru Fyw

Llun BBC Cymru Fyw

Yr wythnos hon bydd Wynford Ellis Owen yn ymddeol fel Prif Weithredwr Ystafell Fyw Caerdydd.

Cafodd y ganolfan ei sefydlu i helpu pobl sydd yn gaeth, boed hynny i alcohol, cyffuriau, rhyw neu gamblo. Mae hi hefyd yn rhoi cymorth i bobl sydd ag anhwylderau bwyta.

Roedd Wynford yn ddewis addas ar gyfer arwain y gwaith gan fod ganddo brofiad personol o gaethiwed. Er ei fod yn un o wynebau mwyaf cyfarwydd y sgrin fach, ac yn arwr i genedlaethau o blant Cymru fel y cymeriad chwedlonol hwnnw Syr Wynff ap Concord y Bos, o dan y doniolwch roedd gan Wynford gyfrinach fawr. Roedd yn alcoholig.

“Ro’n i wedi bod yn yfed ers tua 26 mlynedd, a sawl mil oedd wedi dweud hynny wrtha i? Ond dim ond dau berson naeth erioed fy herio i am fy yfed. Gyda dibyniaeth, does ‘na neb byth yn siarad am y peth, er bod pawb yn gw’bod bod o yna, fel rhyw eliffant pinc ynghanol y ‘stafell, ond mae pawb yn cerdded ar blisgyn o’i gwmpas o yn smalio bod o ddim yn bod. Felly erbyn y pwynt hynny yn fy mywyd ro’n i yn barod i wneud rhywbeth amdano – dioddefaint o bosib yw’r grym mwyaf creadigol sy’n bodoli ym myd natur.”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw

Gwybodaeth am effaith alcohol ar iechyd meddwl : meddwl.org

Ystafell Fyw

Rhannu

PTSD a fi

PTSD a fi(1)Dwi wedi bod yn dioddef ag Anhwylder Straen Wedi Trawma, neu PTSD, am wyth mlynedd bellach. Erbyn hyn, dwi’n deall fy salwch. Dwi’n deall pam fod gen i’r salwch. A dwi hyd yn oed wedi derbyn bod y salwch yn rhan o fy mywyd bellach. Ond nid yw hynny oll yn gwneud y profiad yn un llai brawychus ac unig. Fy mwriad drwy rannu fy stori felly yw herio’r syniad sydd gan bobl am y cyflwr, ac yn bennaf, cynnig gobaith i ddioddefwyr eraill.

Wrth i mi baratoi’r darn hwn, un o’r pethau y bu’n rhaid i mi ystyried oedd p’un ai i rannu’r digwyddiad trawmatig a achosodd fy salwch neu beidio. A fyddai hyn ond yn achosi mwy o straen i mi wrth ei ysgrifennu? A fyddai’r stori’n rhy anodd i bobl ei ddarllen? A oedd manylion y digwyddiad ei hun hyd yn oed yn bwysig i’w cynnwys wrth i mi drafod y cyflwr?

Mae’r hyn a ddigwyddodd i mi’n eithafol, ond yn anffodus nid yw’n anghyffredin. Penderfynais felly y byddai’n rhaid i mi rannu’r digwyddiad er mwyn rhoi darlun cyflawn o’r salwch i chi. Dyma oedd sbardun fy salwch, wedi’r cyfan.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Fy mywyd gyda fy nghythreuliaid: Sut beth yw dioddef o chwalfa feddyliol

Di-deitl

Ychydig o amser yn ôl gofynnodd ffrind i mi geisio egluro sut mae’n teimlo i ddioddef o chwalfa feddyliol. Roedd hi eisiau deall, i geisio dychmygu sut deimlad yw hi i ddioddef o salwch meddwl. Beth mae iselder a phryder yn edrych fel ac yn teimlo fel pan mae’n dod yn ormod i reoli?

Roedd yn gwestiwn diddorol.

Pan wnes i ddechrau dioddef o broblemau iechyd meddwl dwy flynedd yn ôl, roedd yn annisgwyl iawn. Ar y pryd roeddwn yn uwch reolwr gyda dros 20 mlynedd o brofiad yn y sector preifat a chyhoeddus, roeddwn yn rhagori yn fy ngyrfa ac wastad yn mynd tu hwnt i alwad y ddyletswydd. Fi oedd y person a ddisgwylir lleiaf i ddioddef o broblemau iechyd meddwl, ond nid yw’n gwahaniaethu, a gwnaeth fy nghorff a fy meddwl gau lawr arnaf.

Y gwir yw, mae’n anodd i roi mewn i eiriau sut mae’n teimlo i ddioddef o broblemau iechyd meddwl. Ond ar ôl gwneud gwaith ymchwil, siarad â phobl, darllen ac edrych ar wahanol bapurau gan ysgolheigion – mae’n amlwg na allwch fyth ddisgrifio yn gwbl gywir sut mae iselder a phryder yn teimlo gan eu bod yn wahanol o berson i berson. Mae gan bob unigolyn fersiwn eu hunain o’r cythraul, mae’r ymwybodol yn ymddangos ac yn effeithio ar bawb mewn ffordd unigol.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Newid byd: profiad o iselder ôl-enedigol

19894316_10154805549332947_389867101_nMae cadw trefn a sicrhau bod pawb yn hapus wedi bod yn bwysig i fi erioed. Dwi’n mwynhau cymdeithasu, yn mwynhau bod yng nghanol pobol, ac mae llwyddo’n bwysig. Ond wedi geni fy ail ferch yn Nhachwedd 2014, fe wnaeth popeth newid.

Roedd ‘na anhrefn, ro’n i’n casáu bod yng nghanol pobol, a do’n i’n sicr ddim yn teimlo fel mod i’n llwyddo mewn unrhyw ffordd. Ddim yn llwyddo i fod yn fam, ddim yn llwyddo i fod yn wraig, ddim yn llwyddo yn fy nyletswyddau i ofalu ar ôl y merched, ddim yn cyrraedd unman ar amser, methu bwydo’r babi, methu cadw’r tŷ yn lân, methu cael swper ar y bwrdd… ac roedd y rhestr yn ddiddiwedd. Ro’n i’n teimlo’n fethiant llwyr.

Pan anwyd fy merch, wrth gwrs ro’n i wrth fy modd. Teimlais ryddhad ei bod hi yma’n ddiogel, llawenydd bod gyda ni ferch fach arall, ac roedd cael ei dangos hi i’r byd yn fy llenwi â balchder. Wnes i ddim sylwi i ddechrau mod i’n cael cyfnodau, diwrnodau, o beidio â bod yn ‘iawn’. Ro’n i’n beio’r diffyg cwsg, y problemau gyda’r bwydo, y crio diddiwedd, y cyfrifoldeb o ymdopi â babi newydd a merch fach ddwyflwydd oedd hefyd angen fy holl sylw.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Dim cywilydd

19551212_10211844414438229_1821763512_nRhywbeth rwyf wedi ei feistroli, a rwy’n siwr fod nifer eraill wedi gwneud hefyd, yw’r gallu i guddio faint rwy’n dioddef a chyn-lleied rwy’n ymdopi pan mae fy iechyd meddwl yn gwaethygu. Efallai byddai’r bobl sy’n fy ngweld bob dydd yn sylwi ar ambell newid ond dim byd gofidus.

Rydw i hyd yn oed wedi meistroli twyllo fi fy hun. I raddau, pan mae fy iechyd meddwl yn gwaethygu, mae’n rhaid i mi geisio bwrw ati gyda’m bywyd dydd i ddydd cymaint â ‘dwi’n gallu. Ond mae ‘na adegau eraill pan mae fy iechyd meddwl wedi gwaethygu i’r fath raddau, ble mae codi, cael cawod, cael rhywbeth i’w fwyta a chymryd fy meddyginiaeth yn ormod.

Rwyf wedi twyllo fy hunan yn ddiweddar, ond cyn i mi gyrraedd y pwynt lle ‘dwi methu codi o’r gwely, pan roedd yna alw am ymyrraeth yn erbyn fy ewyllys, gorfodais fy hun i fod yn hollol onest gyda fi fy hun. Er fy mod wedi cyfaddef i fi fy hun, ‘dwi heb cyfaddef yn llawn i’r bobl agosaf atai.

Ar ôl deg mlynedd o ddioddef gyda sawl salwch meddwl, pan mae fy iechyd meddwl yn dirywio, mae e dal yn llwyddo i ‘neud i fi deimlo cywilydd. Cywilydd am deimlo’n wag, cywilydd am deimlo ryw fud boen anesboniadwy. Y cywilydd yma sy’n f’atal, hyd yn oed heddiw, rhag bod yn gwbwl onest gyda’r rheiny sydd agosaf ataf i, ac hyd yn oed gyda fi fy hun.

Mae’n rhaid i fi atgoffa fy hunan, hyd heddiw, does dim cywilydd i ddioddef o salwch meddwl. Does dim cywilydd mewn gofyn am gymorth. Mae’n holl bwysig, nid yn unig i wybod hynny, ond i’w gofio hefyd.

Rhannu

Dwi’n ddig Mary Ellen, dwi’n ddig!

Jack-PleasantsDwi’n ddig, dim fel y dug Caeredin wrth gwrs ond mae o yn ddyn digon dig ei hunan. Mae dicter ac anfodlonrwydd yn cwrso trwy fy ngwythiennau ac dwi am gymryd perchnogaeth o’r teimlad hollol naturiol yma.

Rydym wedi cael ein hannog i guddio ein dicter. Dydy o ddim yn rhywbeth i ddangos yn gyhoeddus ond faint o bobol sydd yn ddyddiol ar fin berwi drosodd fel sosban fach yn berwi ar y tân neu sosban fawr yn berwi ar y llawr?

Yn America mae o yn fis ymwybyddiaeth iechyd meddwl, yn y deyrnas ranedig gawn ni wythnos, ag yn ôl y sôn fydd S4C yn dangos rhaglenni am y pwnc. Ni fyddaf yn gweld yr un oherwydd dwi’n beio’r peiriant propaganda yma am achosi gymaint o anfodlonrwydd a dicter yn y byd. Y gobaith nol yn 1982 oedd fasa mwy o Gymraeg ar y cyfryngau yn annog mwy o bobol i siarad Cymraeg yn eu bywyd bob dydd ond yn anffodus efelychu’r diwylliant Eingl Americanaidd arwynebol mae o wedi gwneud.

Oherwydd dwi ddim yn defnyddio meddyginiaeth i fy nghyflwr iechyd meddwl bellach mae fy nheulu annwyl wedi bod yn dyst i ‘angry outbursts’. Dwi fel matchen chi! Chwythu fyny ar y pethau mwyaf dibwys ond dwi yn gweld o’n llesol. Dim iddyn nhw wrth gwrs, ond mae o allan o fy system yn syth yn lle mwydro fy mhen fel yn yr hen ddyddiau ac wedyn cymryd cyffuriau i dawelu beth sydd yn hollol naturiol. Dicter! Anger!

Parhau i ddarllen

Rhannu