Calon yn curo’n galed. Mygu. Llewygu.

Ffotograffiaeth; rhywbeth i dynnu meddwl oddi ar bethau

Panic attacks

Cefais fy mhanic attack cyntaf yn ôl yn 2011 a ‘dw i’n cofio poeni a brysio – ro’n i’n mynd i un o’r apwyntiadau poenus mae nifer o ferched yn dredio’u cael, y smear test. Brysiais yn syth wedyn o’r prawf i ngwaith lle roeddwn i mewn gofal o gartref henoed.

Gweithiais fy shifft tan ddeg yn nos ac ar ôl cyrraedd adref, doeddwn i jyst methu unwindio; roedd bob dim ar fy meddwl; oeddwn i wedi gwneud popeth yn iawn yn fy ngwaith?  Jyst methu rhoi switsh off.  Tua hanner nos, dechreuais grynu.  Doeddwn i methu cael fy ngwynt.  Doeddwn i ddim yn gwybod be oedd yn digwydd i fi ond yr unig beth allwn i feddwl oedd fy mod i’n marw. Parhau i ddarllen

Rhannu

Astudiaeth newydd yn dangos effaith arwyddocaol profiadau plentyndod ar iechyd meddwl

Llun: Global Observatory for Inclusion

Yn ôl astudiaeth newydd a gynhaliwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru a Phrifysgol Bangor, mae’r canran o unigolion sydd wedi cael profiadau plentyndod negyddol ac sydd wedi cael triniaeth ar gyfer salwch meddwl wedi cynyddu o 23% y 64%.  Yn ogystal, mae’r canran sydd wedi teimlo eisiau lladd eu hunain neu hunan-niweidio wedi cynyddu o 6% i 39%.

Roedd y math o brofiadau yn cynnwys pethau fel cam-drin, esgeulustod a thrais domestig, ac mae’r astudiaeth yn dangos sut y gall profiadau fel hyn effeithio ar eu hiechyd meddwl drwy gydol eu bywydau.

Darllen rhagor : Golwg 360

Gwybodaeth berthnasol: Pobl ifanc – meddwl.org

Rhannu

Byw ym mybyl iselder

Sut beth ydi byw efo iselder?

I mi, mae fel trio ymladd brwydr dyddiol efo bob dim sy’n mynd rownd a rownd yn fy mhen i; teimladau, meddyliau, euogrwydd, cwestiynau, sylwadau pobl eraill.

Dwi’n byw mewn bybyl. Dwi’n edrych allan o’r bybyl ar fywyd pobl o nghwmpas ond dwi ddim yn rhan o ddim byd nac yn perthyn i neb. Dwi’n bodoli, dyna’i gyd.

Mae’r dyfodol yn dywyll. Dwi ddim yn gweld dyfodol… Be ydw i’n weld? Cwestiwn da!

Parhau i ddarllen

Rhannu

Ffyrdd Ymarferol o Ymateb i Iselder Ysbryd

Cyn dechrau, ella ddylwn i nodi rhyw fath o disclaimer nad wyf yn therapydd nac yn seicolegydd proffesiynol, nid oes gennyf chwaith gymhwyster yn y maes hwn. Yr hyn a geir isod ydi ffrwyth fy mhrofiad personol yn unig o fyw gydag iselder a gor-bryder clinigol, ac o ymdrechu i ddelio’n llwyddiannus â hwy. Efallai y dylid nodi hefyd mai cyngor ar gyfer unigolion sy’n gwella o gyfnod o iselder clinigol sydd yma; yr adeg hwnnw pan mae pethau wedi sadio ychydig a’ch bod mewn sefyllfa i ymateb yn ymarferol i bwl ychwanegol o iselder neu ansicrwydd.

Dyma rai o’r gweithgareddau ymarferol rwyf i’n eu defnyddio’n rheolaidd ac yn eu ffeindio’n fuddiol:

Cymryd cawod

Mae cymryd cawod yn ffordd hawdd o gymryd mantais o nodweddion llesol dŵr. Os oes gennych gawod yn eich tŷ yna mae gennych uned hydrotherapi bersonol, heb orfod hyd yn oed mynd allan. Dylid cymryd eich amser o dan y gawod a thrio canolbwyntio’n ofalus ar effaith braf y dŵr ar eich corff. Rhowch gyfle i bob rhan o’r corff gael bod o dan y gawod, gan ddechrau efo’ch pen. Gellid hefyd arbrofi efo’r tymheredd, newid o ddŵr cynnes i ddŵr claear cyn gorffen efo dŵr oer, ond nid oes rhaid gwneud hyn yn syth os ydi o yn rhy anodd. Parhau i ddarllen

Rhannu

“Ti lot pertach pan ti’n gwenu…”

Yn ddiweddar, cyfeiriom at gofnod newydd Marged Elen sydd â’r bwriad o gofnodi ei thaith yn cyd-fyw ag iselder; Croen Denau.

Mae mwy i’w ddarllen gan Marged bellach yn ei hail gofnod:

“TI LOT PERTACH PAN TI’N GWENU…”

Ma siarad am iselder yn neud lot o bobl teimlo’n itha awkward so yn aml iawn, heb drio, ma nhw’n blurto mas pethe rili twp. Just to name a few….

“Byse ni byth yn meddwl galle merch mor bert ddioddef o iselder” – achos yn amlwg ma pawb sydd yn isel yn gwisgo dillad du ac yn cerdded o gwmpas fel y Llipryn Llwyd.

“Stim rheswm da ti deimlo’n isel” – O na?! Teimlo’n well yn barod.

“Awyr iach sydd ishe arno ti, cer mas am run” – Ma codi o’r gwely yn anodd, ond 5k bach, dim problem!

Darllennwch ymhellach 

Rhannu

Clywed Lleisiau; beth sydd o gymorth?

Ymwadiad: Mae gwrthiselyddion yn driniaeth gyffredin ar gyfer cyflyrau iechyd meddwl, ac mae’n bwysig iawn trafod hyn gyda’r meddyg ac i beidio â stopio cymryd tabledi eich hunain.

Mae’n siŵr eich bod wedi clywed am rai sy’n clywed lleisiau nad oes neb arall yn eu clywed neu gweld pethau sy’n anweledig i bawb arall neu, hyd yn oed, teimlo cyffyrddiad pan nad oes neb yn bresennol. Beth yw eich barn am hyn tybed? Eu bod yn bobl sy’n dioddef o gyflyrau dwys? Nad ydyn nhw o’ch cwmpas chi ac nad ydych yn adnabod neb sy’n dioddef fel yna?

Efallai y cawn ni i gyd sioc o ddeall peth mor gyffredin ydi ‘lleisiau’ fel hyn. Ac ar ben hynny, nad ydi hyn yn gyfyngedig i rai sy’n byw â phroblemau iechyd meddwl yn unig. Mae’n brofiad eithaf cyffredin ond, er hynny, yn brofiad cyfrinachol iawn. Pam hynny tybed? A ydym ni, nad ydym yn clywed lleisiau fel hyn, yn ofnus o unrhyw un sy’n ddigon dewr i gamu ‘mlaen a dweud yn onest am eu profiad? Mae’n amser i ni fod yn agored a derbyn ein bod, fel unigolion, yn wahanol i’n gilydd. Mae’n bryd hefyd i ni groesawu unrhyw un sy’n fodlon rhannu eu profiad a derbyn yr hyn a ddywedant fel ffaith. Ydych chi’n cofio’ch ffrind dychmygol pan oeddech yn blentyn ifanc? Mi fydde hwnnw’n cael eich sylw ac yn ennyn sgwrs hirfaith ar brydiau. Beth sy’n digwydd i chi mewn hunllef ganol nos? Oni fyddwch yn gwrando ar leisiau adeg hynny ac yn ymateb gyda geiriau, sy’n dawel yn eich meddwl gan amlaf, ond sydd dro arall i’w glywed gan eraill o’ch cwmpas? Fe dderbyniwn y ffrind dychmygol a’r cnaf mewn hunllef …….pam bod oedolyn effro sy’n clywed lleisiau yn ein dychryn gymaint tybed? Beth allwn ni ei wneud i fod yn fwy derbyniol o’r sefyllfa?  Parhau i ddarllen

Rhannu

Ydy cymdeithas ar fai?

Mae’r gair ei hun yn un crac a blêr. Mae yna ddicter yn y gair a dyna sut dwi yn edrych ar iechyd y meddwl. Nid Iechyd Meddwl ond iechyd *y* meddwl. Iechyd sydd yn perthyn i’r meddwl. Dwi’n dod o gyfnod y punks ble roedd y neges yn y gerddoriaeth ac yn y wisg.

Capel ar y Sul a safety pins gweddill yr wythnos! As if! Na, os dwi’n debyg i chi dwi’n hanu o deulu a thraddodiad parchus Cymraeg, ond dydy iechyd y meddwl ddim yn barchus.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Ffarwelio â blwyddyn arall…

Bob blwyddyn, dwi’n ffendio’r ‘dolig yn gyfnod ddigon heriol, am resymau nad ydyn nhw’n amlwg ond rywust ma’r tensiynau a’r sdres sy’n arwain ato’n llwyddo, os nad ydw i’n ofalus, i dynnu’r mwynhad.

Roeddem yn cydnabod ei fod yn gyfnod o fyfyrio yn ein herthygl diweddar ac mi fydda i’n gwneud lot o hynny’r adeg yma’r flwyddyn.

Pam fod ‘dolig bawb arall i weld cymaint fwy hwyliog na f’un i? Pam mod i’n teimlo mod i methu cael ‘dolig yn iawn, blwyddyn ar ôl blwyddyn? Pam mai m’ond fi sy’n llwyddo i ffraeo efo ‘nheulu a hynny wastad jyst cyn ‘dolig? Pam mod i wastad yn teimlo rywsut mod i’n gwneud ‘dolig pawb jyst ‘chydig yn shit?

Parhau i ddarllen

Rhannu

Pam fi?

NA

Na… Na… Na… Na…

Siarad efo chi’ch hun ydi’r arwydd cynta eich bod yn mynd yn wallgo medda nhw. Ma Nain yn neud o drw’r amsar…wel…mwy o fwmian na siarad.  Golchi dwylo odd un fi. Yr arwydd cynta ‘lly. Gweithred syml. Ail natur i bawb. Tap ymlaen, sebon, tap i ffwrdd a sychu.

“Ac eto” medda’r llais “ac eto… ma nhw’n dal yn fudur…unwaith eto…” golchi am y tro cynta…am yr ail dro…am y trydydd gwaith…

Roedd rhywbeth mor hawdd a golchi fy nwylo yn mynd yn achlysur blinedig a phoenus. Rhywbeth arferol yn troi yn rhywbeth anarferol… annaturiol mewn ffordd…yr holl facteria…yr holl afiechydon…”sa hyna’m yn digwydd na fysa mam… sbîa ar fy nwylo i… ma nhw’n lân tydyn… ai’m yn sâl na? Dwi’m isio mynd yn sâl… dwi’m isio mynd yn infected… marw… mond ifanc dwi… ma nhw’n lân tydyn mam, ma’r germs ‘di mynd i gyd tydyn? Ti’n siŵr? Ti’n siŵr bod nhw ‘di mynd? 100% siŵr? Gaddo? Gaddo? Duda gaddo! Duda gaddo mam! Plîs!”

Mi oni’n gallu clywed y llais ‘na …y llais yn cryfhau ar ôl pob ymosodiad. Fy nghyfaill. Sibrydiad peryglus… bygythiol. Pŵer y llais yn cryfhau.

Ymosodiadau ym mhartion penblwydd, nosweithiau allan efo’r genod. Yn r’ysgol… stafall arholiad.  Tywyllwch 75% o’r ffigwr canlynol…Datryswch 3x-7=11….mam a dad mewn damwain car…  Mae’r diagram yn dangos braslun o brism trionglog…braslun o…braslun o brism…mam a dad mewn damwain car…na na na na na NA!

Roedd ei afael yn gry’ arnai. Ei orchmynion fel chwip aflan yn rhwygo drwy fy meddyliau i!. Yn union fel vinyl ar loop…yn ailadrodd yn aflonyddus. Hen ymosodiadau. Tro ar ôl tro…fel tiwn gron yn fy mhen.

“Freak de! Ma raid ei bod hi’n mental!” Sôn am antics diweddara Siân Tŷ’n Bryn odda nhw. Cytuno efo nhw neshi efo’r un brwdfrydedd chwerw. “Alci di thad hi de! Yn ôl y sôn ma’i di bod yn mynd at rhywun…un o’r head doctors na”

Ond teimlais yn  anghyffyrddus… fatha bo nhw’n amau…ei bod nhw’n siarad… amdana i.

“Any history of mental illness in the family?”

“No, not that I can think of…” roedd ei llygada’ craff yn llosgi drwyddai “….oh wait…my great nain suffered from schizophrenia …and my uncle used to be an alcoholic.”

“Used to be? Recovering?”

“No. Dead.”

Fe ofynnodd i mi be oni’n neud i cael gwared o’r meddyliau ‘ma. Atebishi i’n ôl gan ddeud ‘letters and colours’. Dyna di’r unig ffordd o reoli nhw! Rheoli’r anhrefn…trefn…trefn yn erbyn anhrefn. Mae rhaid i’r gair ‘NA’ fod yn fawr ac yn goch da chi’n gweld. Cefndir du…dim lliw arall…mae o’n goro bod yn ddu…du a coch!

Ddudodd hi’m byd. Dim ond sgwennu rhywbeth i lawr yn ei ffeil.

Mae gennai gyflwr sy’n gysylltiedig â phryder lle mae person yn profi meddyliau ymwthiol digroeso sy’n mynd yn obsesiwn, a hynny yn aml yn cael ei ddilyn gan orfodaeth i geisio rheoli neu tawelu’r meddyliau hyn.

Na… Na… Na… Na…

“O my gosh!! Ti di clwad y latest am Siân!? Clwad bod hi’n slasho ei hun rŵan…mental.”

“Yli dwi ddim isio gwbod. Just gadewch lonydd iddi…di’m di gneud dim byd i chi…Does na neb yn berffaith nagoes…Sgenai ddim help…sgenddi HI ddim help…sgenddi HI ddim help…”

“www… olreit chill…dos na’m angan i chdi fynd yn psycho am y peth nagoes…”

“TYDWI DDIM! PAID TI MEIDDIO GALW FI’N PSYCHO!”

Yn feddyliol ac emosiynol…o’n i ar goll. Eshi adra, cau drws fy ‘stafall yn glep! PAM FI?! Ofynnish i erioed am hyn! Pam? Dwi’m yn normal…fyddai byth yn normal. Ydi cael mwynhau fy mywyd fel pawb arall yn ormod i ofyn? Mond 15 ydwi! Dwi ar ben fy hun yn ei gwffio fo!  Dwi’n gaeth i’r cyflwr afiach ‘ma! AFIACH! Fedrai’m neud hyn ddim mwy!…Pam fi… pam fi…?!

Na…Na…Na…Na……………Na…


Monolog Luc Estevez; daeth ei wraidd o fywydau rhai oedd yn byw gydag Anhwylder Gorfodaeth Obsesiynol (OCD)

Rhannu

Fy mhrofiad o therapi EMDR

Blog EDMRPetaech chi wedi dweud ‘Eye Movement Desensitization and Reprocessing’ (EMDR) wrtha i ryw flwyddyn yn ôl, ni fyddai gen i unrhyw syniad am beth oeddech chi’n sôn. Ond erbyn hyn, mae’n rhan bwysig o fy mywyd.

Dwi wedi trafod hanes fy salwch, Anhwylder Straen Wedi Trawma (PTSD), ar wefan Meddwl yn y gorffennol, ac wedi crybwyll ‘mod i’n derbyn y math hwn o therapi. Dwi bellach wedi cwblhau tri mis o’r driniaeth, a dwi am drafod fy mhrofiad ohono cyn belled, er mwyn rhoi syniad i bobl eraill all fod yn ei ystyried fel triniaeth.

Parhau i ddarllen

Rhannu