Yr iselder sy’n codi ei ben bob gaeaf : BBC Cymru Fyw

_99179169_john_skym2
John Skym

Mae hi’n well gan rai ohonom ni dywydd cynnes yr haf nac oerfel y gaeaf. Ond i tua 30% o boblogaeth y DU mae’r newid tywydd yn gallu dylanwadu ar emosiynau a iechyd meddwl hefyd.

Mae 8% o’r rhain yn dioddef o Anhwylder Affeithiol Tymhorol (Seasonal Affective Disorder – SAD), sef math o iselder sydd ond yn taro dioddefwyr yn ystod misoedd y gaeaf, ond sydd yn gallu cael effaith negyddol iawn ar fywyd bob dydd.

Un sydd yn dioddef bob gaeaf ers blynyddoedd yw John Skym o Landdarog yn Sir Gaefyrddin:

“Pan mae hi’n ddiflas tu fas, fi’n teimlo’n ddiflas yn fy hunan. A phan mae’n dechrau tywyllu yn y gaeaf, tua 3.30 rhai dyddiau, fi jest mo’yn mynd i gysgu, fi mo’yn mynd i hybernatio! A fi ffili gwneud dim byd ambyti’r peth. Heddi, ma’ hi’n ‘itha tywyll gyda ni gan fod yna niwl, a fi’n teimlo’n ddiflas ofnadwy, a gweud y gwir.”


Rhannu

Iselder – sut alla’i helpu?

helpu iselder(1)Gall cefnogaeth ffrindiau a theulu fod yn hynod o bwysig a gwerthfawr i rywun sy’n gwella o iselder. Dyma rai awgrymiadau ar sut gallwch chi helpu.

Eu cefnogi i gael cymorth

Ni allwch orfodi rhywun i gael cymorth os nad oes arnynt ei eisiau, felly mae’n bwysig atgoffa eich anwylyd fod cymorth ar gael, a’i fod yn iawn i ofyn amdano. Gallwch hefyd:

  • Gynnig eu helpu i drefnu apwyntiad gyda’r meddyg
  • Cynnig cefnogaeth pan fyddan nhw’n mynychu apwyntiadau
  • Eu helpu i ymchwilio i fathau gwahanol o gefnogaeth, megis gwasanaethau cymdeithasol neu grwpiau cymorth

Bod yn agored am iselder

Mae llawer o bobl yn ei chael hi’n anodd siarad yn agored am sut maen nhw’n teimlo. Ceisiwch fod yn agored am iselder ac emosiynau anodd, er mwyn i’ch ffrind neu aelod o’r teulu wybod ei fod yn iawn i siarad am yr hyn maen nhw’n ei brofi.

Parhau i ddarllen

Rhannu

Gorbryder a Phyliau o Banig – Sut gall pobl eraill helpu?

helpu gorbryderGall fod yn anodd pan fydd rhywun annwyl i chi yn profi gorbryder neu byliau o banig, ond mae pethau y gallwch chi eu gwneud i’w helpu.

Peidiwch â rhoi pwysau arnynt

Ceisiwch beidio â rhoi pwysau ar eich ffrind neu aelod o’r teulu i wneud mwy nag y maen nhw’n teimlo’n gyfforddus yn ei wneud. Mae’n bwysig iawn bod yn amyneddgar, gwrando ar eu dymuniadau a chymryd pethau ar gyflymdra sy’n iawn iddyn nhw.

Mae’n ddealladwy fod arnoch eisiau eu helpu i wynebu eu hofnau, ond gall fod yn drallodus i rywun os ydynt yn teimlo eu bod yn cael eu gorfodi i sefyllfaoedd cyn eu bod yn barod. Gall hyn waethygu eu gorbryder hyd yn oed.

Parhau i ddarllen

Rhannu

500,000 o Gymry hŷn yn teimlo’n unig : BBC Cymru Fyw

Unigrwydd _99097291__82165993_lonely3a theimlo’n ynysig yw rhai o’r materion mwyaf arwyddocaol sydd yn wynebu pobl hŷn yng Nghymru, yn ôl grŵp o Aelodau Cynulliad.

Mae’r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon y Cynulliad wedi galw ar Lywodraeth Cymru i gyhoeddi eu cynigion er mwyn taclo’r mater cyn 2019, fel maen nhw’n bwriadu gwneud.

Mae gan Gymru gyfran uwch o bobl hŷn nag unrhyw ran arall o’r DU ac mae hanner miliwn o bobl yng Nghymru yn dweud eu bod yn teimlo yn unig yn aml neu drwy’r adeg.

Roedd y dystiolaeth gafodd y pwyllgor yn dangos bod teimlo’n unig yn gallu effeithio ar nifer o bobl o bob oed, ac nad yw hi’n broblem yn unig i bobl hŷn. Fe ddywedodd arbenigwyr meddygol fod unigrwydd nid dim ond yn ymwneud â maint y cylch o bobl rydych yn cymdeithasu â nhw.


Rhannu

Ymdopi dros gyfnod y Nadolig

nadolig-meddwl1Gall y Nadolig fod yn gyfnod hapus a llawn llawenydd; cyfle i weld teulu a ffrindiau, rhannu anrhegion a chael hwyl. Ond, gall hefyd fod yn gyfnod heriol o’r flwyddyn, yn enwedig i rai sydd â phroblemau iechyd meddwl.

Llynedd, cyhoeddodd Mind Cymru waith ymchwil a ddangosodd fod pwysau ariannol, ymrwymiadau teuluol, unigrwydd, prysurdeb a’r pwysau i fod yn hapus yn gwneud i filoedd o bobl yng Nghymru deimlo eu bod yn methu ymdopi dros gyfnod y Nadolig.

Gall y Nadolig hefyd fod yn gyfnod poenus i rai sy’n galaru – p’un ai eleni yw eich blwyddyn gyntaf heb rywun annwyl, neu os ydych chi wedi colli rhywun ers blynyddoedd.

Meddyliwch beth ydych chi eisiau ei wneud dros gyfnod y Nadolig; peidiwch â theimlo bod rhaid i chi wneud unrhyw beth oherwydd mai dyna sy’n ddisgwyliedig.

Cofiwch gymryd pethau un munud, awr neu ddiwrnod ar y tro. Mae’n bosib y bydd pethau’n haws fis Ionawr.

Dyma rai awgrymiadau allai fod yn ddefnyddiol dros gyfnod yr ŵyl:

Parhau i ddarllen

Rhannu

Diffyg diagnosis achosion PTSD ôl-eni : BBC Cymru Fyw

_99072426_e5314636-7197-46e4-80cf-1570d992482eDydy cannoedd o famau yng Nghymru sy’n dioddef o salwch meddwl ar ôl rhoi genedigaeth ddim yn cael y diagnosis cywir, medd arbenigwyr.

Mae menywod sy’n profi genedigaeth drawmatig mewn perygl o ddatblygu anhwylder PTSD, sy’n arwain at symtomau fel ôl-fflachiadau a gorbryder.

Mae’r Gymdeithas Trawma Geni yn amcangyfrif bod 1,000 o fenywod y flwyddyn yng Nghymru’n datblygu PTSD wedi genedigaeth.

Ond dim ond 22 achos gafodd eu cofnodi gan ddau fwrdd iechyd y llynedd. Wnaeth eraill ddim darparu ffigyrau yn dilyn cais rhyddid gwybodaeth gan raglen BBC Wales Live. A dydy’r ffigyrau ddim yn cynnwys tadau sy’n dioddef o’r un anhwylder wrth fod yn dyst i enedigaeth drawmatig.

Yn ôl arbenigwyr, dim ond crafu’r wyneb mae’r ffigyrau, gan ddweud bod bydwragedd, meddygon teulu ac ymwelwyr iechyd yn aml yn methu ag adnabod yr anhwylder, neu’n rhoi cam ddiagnosis.

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw

Rhannu

Brawd a ffrind agos i Dafydd Dafis yn trafod ei farwolaeth : BBC Cymru Fyw

_99062473__95453929_dafydd_dafis-2Ym mis Ebrill eleni, bu farw’r cerddor ac actor Dafydd Dafis yn 58 oed. Roedd o wedi lladd ei hun.

Mae ei frawd wedi bod yn siarad am farwolaeth Dafydd ar raglen Y Byd ar Bedwar, sy’n cael ei darlledu nos Fawrth.

Dywedodd Rhys Davies, sy’n rhedeg theatr Y Stiwt yn Rhosllannerchrugog ger Wrecsam, bod ei frawd wedi diodde’ o iselder ers rhai blynyddoedd.

“Oedd y broses mor araf ddaru neb sylwi be’ oedd yn digwydd,” meddai. “Ond ar ôl dipyn oedd pawb wedi gweld bod o’n dipyn bach mwy withdrawn am bethau.

“Does neb yn gwybod sut ‘nath o gychwyn… wyrach bod o’n rhywbeth i ‘neud hefo gwaith, wyrach oedd o ddim yn cael y gwaith oedd o isio.  Oedd gwaith wedi mynd bach yn brin iddo fo a dyna be’ oedd y pwynt troi iddo fo.”


 

Rhannu

Hunanladdiadau: ‘O leiaf un yr wythnos’ : BBC Cymru Fyw

_95453931_dafydd_dafis-3Mae crwner gogledd orllewin Cymru wedi dweud ei fod yn delio gyda o leiaf un achos o hunanladdiad yr wythnos gyda phob un ohonynt yn ddynion.

Fe wnaeth y crwner Dewi Pritchard-Jones y sylwadau yn ystod cwest i farwolaeth yr actor a’r canwr Dafydd Dafis ym mis Mehefin. Cafodd ei gorff ei ddarganfod ym Mhorthaethwy ym mis Ebrill eleni. Y gred yw ei fod wedi lladd ei hun. Roedd yn 58 oed.

Ar raglen Y Byd ar Bedwar mae ei frawd a’i ffrind yn siarad am yr iselder yr oedd yn dioddef ohono ers blynyddoedd.

Hunanladdiad yw’r achos mwyaf cyffredin o farwolaeth ymhlith dynion o dan 45 oed ym Mhrydain ac yng Nghymru dynion 30-34 oed sydd fwyaf tebygol o ladd eu hunain. Yn 2016 fe gafodd elusen y Samariaid 5.7m o alwadau, sy’n gynnydd o 300,000 ers 2015.

Dywedodd brawd Dafydd Dafis, Rhys Davies, ei fod wedi ei synnu pan gafodd wybod bod y crwner yn delio gyda achosion o hunanladdiadau mor gyson.


Rhannu

Mwy yn mynd i’r ysbyty dan y Ddeddf Iechyd Meddwl : BBC Cymru Fyw

dfsdfsdfsdfdsfMae angen rhoi mwy o gymorth i bobl â phroblemau iechyd meddwl cyn iddyn nhw orfod cael eu hanfon i ysbyty meddwl, yn ôl elusen.

Daw hynny wedi i ffigyrau sydd wedi dod i law rhaglen Post Cyntaf BBC Radio Cymru ddangos cynnydd o 16% yn nifer y cleifion sydd yn mynd i’r ysbyty dan y Ddeddf Iechyd Meddwl yng Nghymru. Yn 2010/11 cafodd 1,719 o bobl eu derbyn i’r ysbyty, ac erbyn 2015/16 roedd y ffigwr wedi codi i 2,001.

Dywedodd elusen Mind Cymru bod y nifer cynyddol oedd yn mynd i’r ysbyty dan y ddeddf “yn rhywbeth eithaf difrifol.”

“Dwi’n meddwl bod angen meddwl yn galed iawn pam bod hyn yn digwydd,” meddai Sara Moseley, cyfarwyddwr Mind Cymru. “Mae’n arwydd nad ydyn nhw’n cael yr help maen nhw angen ddigon cynnar, a hefyd yn arwydd bod gwlâu wedi cau – ond ar yr un pryd dydy’r ddarpariaeth amgen ddim ar gael iddyn nhw.”

Darllen rhagor : BBC Cymru Fyw

Rhannu

Gorflino

24273263_10155817278210011_1472446512_nOs yw straen cyson wedi eich gadael yn teimlo’n ddiymadferth ac wedi blino’n lân, efallai eich bod chi ar drywydd gorflino (burnout).

Pan rydych chi wedi gorflino, mae problemau’n ymddangos yn enfawr, mae popeth yn edrych yn llwm, ac mae’n anodd magu’r egni i boeni am unrhyw beth—heb sôn am wneud rhywbeth i helpu’ch hun. Ond drwy adnabod y rhybuddion cynharaf, gallwch gymryd camau i osgoi gorflino.

Beth yw gorflino?

Mae gorflino’n gyflwr o flinder emosiynol, meddyliol a chorfforol sy’n cael ei achosi gan straen eithafol ac estynedig. Mae’n digwydd pan fyddwch yn teimlo wedi’ch llethu, yn flinedig yn emosiynol, ac yn methu â chyrraedd gofynion cyson.

Parhau i ddarllen

Rhannu